IV SA/Wa 1731/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat N. S. z dnia 9 marca 2018 r. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji oraz w postępowaniu zażaleniowym w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1. odmówić przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji; 2. przyznać adwokat N. S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 120 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu zażaleniowym oraz kwotę 27,60 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług.

Referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2017 r., przyznał M. B. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi wymienionej na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] w piśmie z dnia 18 września 2017 r. poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącej pełnomocnika w osobie adwokat N.S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 września 2017 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W dniu 3 października 2017 r. wyznaczona pełnomocnik przeglądała akta sprawy w czytelni Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dniu 11 października 2017 r. wniosła natomiast zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 listopada 2017 r. oddalił zażalenie M.B. na postanowienie z dnia 20 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, wyrokiem z dnia 26 lutego 2018 r. oddalił skargę M. B.. Adwokat N. S. w piśmie z dnia 9 marca 2018 r. wniosła o sporządzenie uzasadnienia powołanego wyroku. Jednocześnie zwróciła się o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz w postępowaniu zażaleniowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Oświadczyła, że koszty te nie zostały zapłacone w całości, ani w części. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Dla pozytywnego rozstrzygnięcia o wniosku pełnomocnika, po pierwsze zatem pomoc ta musi zostać rzeczywiście udzielona, a po drugie musi pozostawać nieopłacona. Za każdym więc razem, gdy rozpoznaniu podlega wniosek wyznaczonego pełnomocnika o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy pełnomocnik ten w istocie udzielił pomocy prawnej. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie, dopuszczalne jest obciążenie Skarbu Państwa wypłatą wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika. Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym wskazuje się również na powinność wykazania przez pełnomocnika, że pomoc prawna przybrała realny wymiar (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 212/12. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1138258; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II FZ 515/07. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1011762). Adwokat N. S. we wniosku z dnia 9 marca 2018 r. nie określiła, jakiego rodzaju pomocy prawnej udzieliła skarżącej w postępowaniem przed Sądem administracyjnym w pierwszej instancji, zakończonym wyrokiem z dnia 26 lutego 2018 r. Na podstawie akt sprawy można natomiast stwierdzić, że pełnomocnik została wyznaczona przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] prawie pięć miesięcy przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. W tym czasie – w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji - nie podjęła w imieniu strony żadnych czynności procesowych, ani nie przedstawiła stanowiska w sprawie. Akta sprawy nie dają więc podstaw do stwierdzenia, że w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie adwokat N. S. podjęła czynności, które można by uznać za faktyczne udzielenie skarżącej pomocy prawnej. Za takie nie może być uznanie samo przejrzenie akt sprawy w czytelni Sądu. Zapoznanie się z aktami sprawy stanowi bowiem tylko czynność poprzedzającą faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej, która na tym etapie postępowania zasadniczo powinna łączyć się z wyrażeniem przez pełnomocnika oceny legalności działania, bądź zaniechania organu administracji publicznej. W tym sanie rzeczy, na podstawie art. 250 § 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w punkcie pierwszym postanowienia. Wyznaczonej pełnomocnik należało natomiast przyznać wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną skarżącej w postępowaniu zażaleniowym. Sporządziła ona bowiem i wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2017 r. odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.). Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d) powołanego rozporządzenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w drugiej instancji, w postępowaniu zażaleniowym opłata wynosi 120 zł. Stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia opłata ulega podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 250 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d) w zw. z § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia, orzeczono jak w punkcie 2 postanowienia