IV SA/Wa 1422/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy.

K. O. (dalej "skarżąca", "wnioskodawczyni") zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie. Z nadesłanego w dniu 25 lipca 2014 r. formularza PPF wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnim synem. Jako źródło dochodu dwuosobowego gospodarstwa domowego skarżąca wymieniła swoje świadczenie emerytalne w wysokości 1388 zł brutto miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę syna w wysokości 1600 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o powierzchni 120 m2 oraz nieruchomości gruntowej na której posadowiony jest dom. Wskazała, że spłaca pożyczkę zaciągniętą na remont przyłącza wodno-kanalizacyjnego w wysokości 535,83 zł miesięcznie. Po zsumowaniu obu dochodów, z uwzględnieniem jednocześnie kwoty raty pożyczki, według oświadczenia skarżącej pozostaje jej do dyspozycji 1.858 zł netto miesięcznie. Ponieważ oświadczenie skarżącej było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, pismem z dnia 25 sierpnia 2014 r. wezwano ją do złożenia, w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających stan majątkowy i dochody, to jest: 1. wyciągów z posiadanych przez skarżącą oraz jej pełnoletniego syna rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2. dokumentu potwierdzającego wysokość wynagrodzenia otrzymywanego przez M. O., 3. oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącej ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 28 sierpnia 2014 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca złożyła do akt sprawy pismo z dnia 9 września 2014 r. W piśmie tym wskazała m.in., że: 1. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O. stała się jedyną właścicielką nieruchomości, której dotyczy przedmiotowa sprawa. W związku z powyższym skarżąca uznała, że nieuzasadnione jest wzywanie ją do dostarczania dokumentów finansowych potwierdzających aktualne dochody jej syna, ponieważ na mocy postanowienia sądu z dnia [...] czerwca 2014 r. został on wyłączony z udziału w niniejszym postępowaniu; 2. skarżąca przesłała wyciąg z konta bankowego, wskazując, że jest to jedyne konto które posiada; 3. dołączyła również oświadczenie o wysokości miesięcznych wydatków koniecznych szacując je na kwotę 1.683 zł; 4. skarżąca oświadczyła jednocześnie, że w ponoszeniu kosztów codziennego utrzymania pomaga jej syn, który wspiera ją finansowo. Skarżąca złożyła do akt sprawy dodatkowo: decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. od nieruchomości położonej w O. w wysokości 667 zł, informacje o dochodach swojego syna oraz pobranych zaliczkach na podatek za 2012 i 2013 r., fakturę VAT zakupu węgla kamiennego na kwotę 1.952,01 zł, fakturę VAT za usługi telekomunikacyjne w miesiącu marcu 2014 r. w wysokości 140,01 zł oraz fakturę VAT za energię elektryczną, rozliczenie za okres 27.01.2014 do 28.07.2014 r. na kwotę 64,33zł. Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Żąda ona bowiem zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w niniejszej sprawie. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 P.p.s.a. dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń uzupełniających to oświadczenie. W sytuacji, gdy skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dorosłym synem ustalenie rzeczywistej wielkości dochodów jakie skarżąca oraz jej syn uzyskują jest konieczne do stwierdzenia, czy w istocie spełnia ona powołane wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego w przedmiotowym postępowaniu wnioskodawczyni wykonując jedynie w części wezwanie Sądu z dnia 25 sierpnia 2014 r. nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji finansowej i majątkowej, a tym samym uniemożliwił merytoryczną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca, mimo wezwania, nie udokumentowała aktualnych dochodów M. O. - syna, który jak sama oświadczyła w znacznym zakresie partycypuje w kosztach utrzymania skarżącej oraz domu, w którym wspólnie ze skarżącą zamieszkują. Bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje natomiast okoliczność przyznania skarżącej na mocy postanowienia sądu całej nieruchomości zabudowanej położonej w O. przy ul. [...] bowiem już sam fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z synem ma decydujące znaczenie dla oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych samej skarżącej, jako wnioskującej o pomoc prawną. Bez względu na przedmiot sprawy sam fakt zadeklarowania przez skarżącą prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z pełnoletnim synem rodziło obowiązek po stronie skarżącej rzetelnego wykazania nie tylko swojej sytuacji majątkowej ale również sytuacji syna, który partycypuje w kosztach jej utrzymania. Z przedłożonych przy piśmie z dnia 9 września 2014 r. dokumentów źródłowych, w tym wyciągu z konta bankowego wynika, że skarżąca takową pomoc otrzymuje, o czym świadczą chociażby dodatkowe wpływy dokonane na konto skarżącej w wysokości znacznie przekraczającej uzyskiwane przez nią dochody z emerytury (patrz transakcja z dnia 16 maja 2014 r.- wpłata na konto w wysokości 18.486,65 zł). Ponadto zestawienie miesięcznych obciążeń wynikających z eksploatacji domu oraz spłaty rat pożyczki wskazuje, że znacznie przekraczają one wysokość zadeklarowanych przez skarżącą miesięcznych dochodów. Wskazane okoliczności budzą zatem wątpliwości, co do wiarygodności oświadczenia skarżącej, co do jej możliwości płatniczych, szczególnie w kontekście braku aktualnych dokumentów, w tym wyciągów z kont bankowych, potwierdzających aktualne dochody M. O. Przedstawione powyżej okoliczności budzą poważne wątpliwości, co do rzetelności danych przedstawionych przez skarżącą w formularzu wniosku. Wnioskodawczyni odstępując od należytego udokumentowania aktualnej sytuacji materialnej jej syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe uniemożliwił uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie im prawa pomocy. Tak zobrazowana przez nią sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwalała bowiem na dokonanie innej oceny niż stwierdzenie niewykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.