IV SA/Wa 142/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska sędzia WSA Anna Sidorowska - Ciesielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r., znak: [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za usunięcie drzew oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania S. P., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] maja 2020 r. wymierzającą opłatę w wysokości 68 800, 50 zł za usunięcie 44 drzew. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przytoczyło następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy: Pismem z 2 stycznia 2020 r. E. B. zgłosiła zamiar usunięcia 49 drzew z gatunków: wierzba (13), akacja (6), jesion (12) i topola (18) z terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] (dz. ew. nr [...] z obr. [...]). W dniu 13 stycznia 2020 r. pracownicy Urzędu Miasta [...] w obecności wnioskodawczyni dokonali oględzin przedmiotowych drzew. Pismem z 20 lutego 2020 r. S. P., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dalej: skarżący) poinformował Burmistrza Miasta [...], że nabył działkę o nr ew. [...] z obr. [...] przy ul. [...], a nadto, że realizuje na niej budowę sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie szeregowej, w oparciu o decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Wniosek o wydanie owej decyzji został złożony w dniu 29 stycznia 2020 r. Decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...] Burmistrz Miasta [...] wymierzył skarżącemu, opłatę w wysokości 68.800,50 zł za usunięcie 44 drzew rosnących na terenie nieruchomości o nr ew. [...] z obr. [...] przy ul. [...]. Wysokość tej opłaty ustalona została w oparciu o wyniki oględzin przeprowadzonych w dniu 13 stycznia 2020 r., na podstawie art. 83f ust. 17 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., Nr 55, ze zm.). Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji, podnosząc, iż: przed jej wydaniem nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, czym naruszono art. 10 k.p.a., teren, z którego usunięto przedmiotowe drzewa, przeznaczony jest w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, a zatem usunięcie to zwolnione jest od opłat, stosownie do art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, część usuniętych drzew to topole nienależące do gatunków rodzimych, a zatem ich usunięcie jest zwolnione od opłat, jeżeli zostaną zastąpione w najbliższym okresie wegetacyjnym drzewami innych gatunków, stosownie do art. 86 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie przyrody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdziło, że stosownie do art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody, jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ, o którym mowa wart. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, uwzględniając dane ustalone na podstawie oględzin, nakłada na właściciela nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa. Oględziny przedmiotowych drzew zostały przeprowadzone w dniu 13 stycznia 2020 r., z wnioskiem zaś o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na terenie, na którym rosły owe drzewa, wystąpiono w dniu 29 stycznia 2020 r., a zatem przed upływem pięcioletniego okresu, o którym mowa w cytowanym przepisie. Budowa realizowana przez odwołującego - podmiot prowadzący działalność gospodarczą z zakresu budownictwa mieszkaniowego - ma ścisły związek z prowadzeniem owej działalności i będzie realizowana na terenie, z którego zostały usunięte przedmiotowe drzewa. W konsekwencji zaistniały podstawy do nałożenia na właściciela nieruchomości, tj. na odwołującego, w drodze decyzji administracyjnej obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzew. Od powyższego obowiązku nie zwalniają odwołującego okoliczności podniesione w rozpatrywanym odwołaniu, bowiem stosownie do art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy, nie nalicza się opłat za usunięcie drzew o obwodach pni wskazanych w owym przepisie, o ile do usunięcia doszło w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Brak jest podstaw do uznania, że działka o nr ew. [...] z obr. [...] przy ul. [...] była przed rozpoczęciem realizacji inwestycji budowlanej, której dotyczyła decyzja Starosty [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. wykorzystywana do celów mieszkaniowych, a co za tym idzie - nieuprawnione jest twierdzenie, jakoby usunięcie przedmiotowych drzew miało na celu przywrócenie wcześniejszego sposobu użytkowania owej działki. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie przyrody, nie nalicza się opłat za usunięcie topoli o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 130 cm wynoszącym powyżej 100 cm, nienależących do gatunków rodzimych, jeżeli zostaną zastąpione w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków; tymczasem, jak wynika z załącznika nr 1 do zaskarżonej decyzji, wśród usuniętych drzew było m.in. 19 topoli białych; topole białe - obok topoli czarnej i topoli osiki - są gatunkiem rodzimym, a zatem w stosunku do nich przywołany przepis nie znajduje zastosowania. Podkreślić nadto należy, iż - jak wynika z przedłożonej przez organ pierwszej instancji dokumentacji - datowane na dzień 24 kwietnia 2020 r. zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami niniejszej sprawy oraz materiałów zostało doręczone odwołującemu w dniu 5 maja 2020 r. Brak dowodu, że odwołujący podjął po tej dacie, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji jakąkolwiek próbę skorzystania z przysługujących mu uprawnień. Odwołujący nie wskazał zresztą, dokonania jakiej czynności uniemożliwić miał mu organ pierwszej instancji, a tylko w takim przypadku możliwa byłaby ocena wagi ewentualnego naruszenia wymienionego przepisu na wynik sprawy S. P. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2020 r. Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, zgodnie z którym nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza: a) 120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, b) 80 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew - w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ II instancji nie wziął pod uwagę, że Burmistrz Miasta [...], wydając decyzję miał świadomość, że już miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą z dnia [...] grudnia 1993 r. Nr [...] Rady Miejskiej w [...] określał przeznaczenie nieruchomości, z której usunięto drzewa, jako teren zabudowy mieszkaniowej oraz usług nieuciążliwych (dowód: zaświadczenia wydane przez Burmistrza Miasta [...] w dniu [...].12.2020 r.). Kolejny plan miejscowy również przeznaczał przedmiotową nieruchomość na cele związane z budownictwem mieszkaniowym i na jego podstawie uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Pojęcie "przywrócenie" nie ma swojej legalnej definicji, a zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN pojęcie "przywrócić – przywracać" oznacza "doprowadzić coś do poprzedniego stanu lub wprowadzić coś na nowo" lub "sprawić, że ktoś się znajdzie w takiej sytuacji lub w takim stanie, w jakim był poprzednio". Skarżący, powołując się na wyrok NSA z 26 lutego 2019 r. II OSK 907/17, podniósł, że brzmienie tego przepisu wskazuje, iż ustawodawca wykluczył pobieranie opłat za wycięcie drzew, które wyrosły po przeznaczeniu terenu na cele budowlane w planie zagospodarowania przestrzennego. Przepis ten nie zawiera jakichkolwiek dodatkowych warunków (niezwiązanych z treścią planów kreujących nowe przeznaczenie terenu) w zakresie zwolnienia od opłat. Fakt przeznaczenia terenu w planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane oznacza, że drzewa, które wyrosły na tym terenie w okresie późniejszym mają charakter tymczasowy i niecelowa jest ich ochrona przez nakładanie opłat za ich usunięcie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części, co do zasady, może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości (Art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody). Wyjątki od tej zasady przewiduje art. 83f ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, nie wymaga uzyskania zezwolenia usunięcie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W takim przypadku właściciel nieruchomości zobowiązany jest dokonać zgłoszenia do odpowiedniego organu zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew (art. 83f ust. 4 ustawy o ochronie przyrody). Organ, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje oględzin w celu ustalenia, odpowiednio nazwy gatunku drzewa, obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo posiada kilka pni - obwodu każdego z tych pni, nie posiada pnia - obwodu pnia poniżej korony drzewa. Z oględzin sporządza się protokół. Po dokonaniu oględzin organ, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. Stosownie do art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody, jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, uwzględniając dane ustalone na podstawie oględzin, nakłada na właściciela nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa. Z akt sprawy wynika, że pismem z 2 stycznia 2020 r. E. B., współwłaścicielka nieruchomości położonej przy ul. [...] zgłosiła zamiar usunięcia 49 drzew z gatunków: wierzba (13), akacja (6), jesion (12) i topola (18) z terenu tej nieruchomości. W dniu 13 stycznia 2020 r. pracownicy Urzędu Miasta [...] w obecności wnioskodawczyni dokonali oględzin przedmiotowych drzew i pouczono o treści art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody. Burmistrz Miasta [...] nie wniósł sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia drzew. Pismem z 20 lutego 2020 r. skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] poinformował Burmistrza Miasta [...], że nabył działkę o nr ew. [...] z obr. [...] przy ul. [...], a ponadto, że realizuje na niej budowę sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie szeregowej, w oparciu o decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu w tej sprawie zachodziły podstawy do wymierzenia skarżącemu, opłaty w wysokości 68.800,50 zł za usunięcie 44 drzew rosnących na terenie nieruchomości o nr ew. [...] przy ul. [...] w oparciu o art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody. Skarżący, kupując nieruchomość o nr ew. [...] przy ul. [...] przejął wszelkie prawa i obowiązki związane z tą nieruchomością. Skoro poprzednia właścicielka nieruchomości zgłosiła zamiar usunięcia 49 drzew, stosownie do art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, oględziny przedmiotowych drzew zostały przeprowadzone w dniu 13 stycznia 2020 r., a z wnioskiem o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na terenie, na którym rosły owe drzewa, wystąpiono w dniu 29 stycznia 2020 r., to bezsprzecznie w tej sprawie ma zastosowanie art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody. Skarżący z wnioskiem o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wystąpił w terminie 5 lat od dokonania oględzin, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosły usunięte drzewa. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie ma podstaw w tej sprawie, aby zastosować art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody. Stosownie do tego przepisu nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza: a) 120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, b) 80 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew - w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Umknęło uwadze skarżącego to, że przepis ten dotyczy sytuacji, kiedy wnioskodawca występuje o zezwolenie na usunięcie drzewa. Organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa w sytuacji określonej w art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody nie nalicza wówczas opłat za usunięcie drzew. Jednakże organ może uzależnić wydania zezwolenia na usunięcie drzewa np. od wykonania nasadzeń zastępczych. W rozpoznawanej sprawie skarżący ani poprzedni właściciel nie występowali o zezwolenie na usunięcie drzew, które pozwoliłoby na odstąpienie od naliczenia opłat za ich usunięcie, w sytuacji określonej w art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody. Poprzedni właściciel skorzystał z uproszczonej procedury zgłoszenia, określonej w art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, z którą nierozłącznie wiąże się obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa, jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo. Artykuł 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody nie zwalnia z obowiązku wystąpienia o zezwolenie na usunięcie drzew. Dodatkowo należy zauważyć, że w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, a drzewo zostanie usunięte bez zezwolenia administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było (art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Oznacza to, że jeżeli usunięte zostaną bez zezwolenia drzewa zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, to w takiej sytuacji ustala się administracyjną karę pieniężną. Interpretacja przepisów ustawy o ochronie przyrody, którą przedstawia skarżący, prowadziłaby do obejścia przepisów dotyczących obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i ustalania administracyjnych kar pieniężnych za ich usunięcie bez zezwolenia. Skarżący w istocie domaga się z jednej strony zastosowania wobec niego przepisów dotyczących zgłoszenia w zakresie legalnego usunięcia drzew, a w zakresie obowiązku uiszczenia opłat z tego tytułu przepisów związanych z procedurą uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Nie można pominąć, że zasadą jest obowiązek uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa, a naruszenie tego obowiązku wiąże się z administracyjnymi karami pieniężnymi. Instytucja zezwolenia na wycięcie drzewa lub krzewu stanowi jeden z instrumentów ochrony terenów zielonych i zadrzewień, mający na celu zapobieganie nadmiernemu i nieuzasadnionemu wycinaniu drzew. Skarżący powołując się na wyrok NSA z 26 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 907/17 pominął istotny fragment tego wyroku, albowiem NSA stwierdził, że brzmienie art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody "wskazuje, że ustawodawca wykluczył pobieranie opłat za wycięcie drzew, które wyrosły po przeznaczeniu terenu na cele budowlane w planie zagospodarowania przestrzennego. Przepis ten nie zawiera jakichkolwiek dodatkowych warunków (niezwiązanych z treścią planów kreujących nowe przeznaczenie terenu) w zakresie zwolnienia od opłat. Fakt przeznaczenia terenu w planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane oznacza, że drzewa, które wyrosły na tym terenie w okresie późniejszym mają charakter tymczasowy i niecelowa jest ich ochrona przez nakładanie opłat za ich usunięcie. Nie ma natomiast mowy w tym przepisie o niepodleganiu karze administracyjnej z tytułu nielegalnej wycinki drzew." Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że przepis art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody nie dotyczy niepodlegania karze administracyjnej z tytułu nielegalnej wycinki drzew. W tej sprawie drzewa zostały usunięte legalnie na podstawie zgłoszenia (organ nie wniósł sprzeciwu) i w związku z powyższym mają zastosowanie przepisy dotyczące usunięcia drzew dokonanego na podstawie zgłoszenia, w tym art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody. Nie ma zatem znaczenia jakie jest przeznaczenie terenu, z którego zostały usunięte drzewa, ponieważ kwestia ta nie podlega ocenie w przy stosowaniu art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody. Zagadnienie to miałoby znaczenie, jeżeli skarżący występowałby o zezwolenie na usunięcie drzew. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.