IV SA/Wa 1243/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Stowarzyszenie [...], w piśmie z dnia 13 maja 2014 r. złożyło skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, Stowarzyszenie złożyło w dniu 25 czerwca 2014 r. na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek strona skarżąca podniosła m. in., że w bieżącym roku stowarzyszenie wniosło opłaty sądowe w łącznej kwocie 3400 zł, natomiast w 17 sprawach nie było w stanie wnieść opłat, w związku z czym skargi te zostały odrzucone. Referendarz Sądowy, zarządzeniem z dnia 26 czerwca 2014 r. wezwał Stowarzyszenie do uzupełnienia wniosku poprzez udzielenie informacji, ilu członków liczy Stowarzyszenie oraz jak jest aktualnie wysokość składki. Zwrócił się również o nadesłanie sprawozdania finansowego za rok 2013 oraz dokumentów księgowych zawierających informacje dotyczące wpływów i wydatków Stowarzyszenia w 2014 r. W piśmie z dnia 8 lipca 2014 r. Stowarzyszenie poinformowało, że liczy 13 członów + 2 wolontariuszy. Składki są ustalone na 10 zł miesięcznie, ale realne wydatki przypadające na poszczególnego członka Stowarzyszenia to ok. 60 zł na miesiąc w roku 2013 i 2014. Stowarzyszenie oświadczyło, że nie prowadzi księgowości, jedynie wydatki na sprawy sądowe są odznaczane w wykazie przesyłek pocztowych. Stąd wiadomo, że w 2013 r. sprawy sądowe pochłonęły łącznie 4817 zł, a w roku 2014 – 4087 zł. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił zwolnienia Stowarzyszenia od kosztów sądowych, W sprzeciwie od powyższego postanowienia (datowanym na dzień 29 lipca 2014 r.) Stowarzyszenie wniosło o wzięcie pod uwagę jego działań skutkujących wniesieniem odpłat sądowych w wysokości ponad 4000 zł. w roku ubiegłym oraz 4117 zł w roku bieżącym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego wniesienie w dniu 29 lipca 2014 r. (prezentata na piśmie zawierającym sprzeciw) sprzeciwu od postanowienia z dnia 17 lipca 2014 r., który nie został przez Sąd odrzucony, skutkuje utratą mocy postanowienia referendarza sądowego i rozpoznaniem wniosku o prawo pomocy przez Sąd. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy mieć na względzie również tę okoliczność, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi ono bowiem do przerzucenia kosztów tego postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy. W ocenie Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), w związku z czym, stosownie do treści art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Środki na swoją działalność uzyskuje zaś ze składek członkowskich (art. 42 ust. 2 powołanej ustawy). Wobec tego realizując cele regulaminowe członkowie Stowarzyszenia powinni podjąć odpowiednie środki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych, choćby przez zwiększenie liczby członków, skoro niewystarczające są składki uiszczane przez dotychczasowych członków na pokrycie bieżącej działalności Stowarzyszenia. Podkreślić należy, że w związku z licznymi wnioskami o przyznanie prawa pomocy składanymi przez stowarzyszenie, w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wielokrotnie już wskazywano na dopuszczalne możliwości poprawy kondycji finansowej tego stowarzyszenia. Tymczasem argumentacja zawarta w przedmiotowym wniosku wskazuje, że członkami stowarzyszenia są osoby, które nie mając środków na realizację celów określonych w regulaminie, konsekwentnie dążą do stworzenia sytuacji, w której działalność Stowarzyszenia realizowana będzie z budżetu Państwa. Wobec tego zwolnienie strony skarżącej od kosztów postępowania sądowego w sytuacji, kiedy nie wykazała, że podjęła działania w celu uzyskania środków finansowych, jest niezasadne. Pozytywnego dla Stowarzyszenia orzeczenia nie może uzasadniać fakt poniesienia wydatków na opłaty sądowe w wysokości ponad 4000 zł w roku ubiegłym, zaś 4117 zł w obecnym. Wnioskodawca pomija całkowicie istotę działania stowarzyszeń, opierającą się na samodzielności działania stowarzyszenia, przejawiającej się między innymi w oparciu działalności na własnym majątku. Skarżący winien zatem, tak planować wydatki, by móc uiścić należne koszty sądowe, zwłaszcza że te, w porównaniu z ubiegłymi latami, nie uległy zmianie. Z tego względu na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 254 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.