IV SA/Wa 110/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska–Litwiniec (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi H. M. na akt własności ziemi Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1975 r. nr [...] w przedmiocie nadania własności nieruchomości postanawia odrzucić skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po uprawomocnieniu się postanowienia z 3 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 856/18, przekazał według właściwości do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargę H. M. na akt własności ziemi Naczelnika Gminy [...] z [...] grudnia 1975 r. nr [...] w przedmiocie nadania własności nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę H. M. należało odrzucić jako niedopuszczalną. Badanie merytorycznej zasadności skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym każdorazowo poprzedza analiza wymogów jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może się bowiem toczyć wyłącznie na skutek prawnie dopuszczalnej oraz skutecznie wniesionej skargi. Zgodnie zaś art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z zestawienia tych przepisów wynika, że dokonywana przez Sąd kontrola działalności administracji publicznej rozpoczyna się dopiero w momencie, kiedy strona wyczerpie możliwość podważenia rozstrzygnięć organów administracji przy pomocy środków zaskarżenia przewidzianych w toku procedowania przed tymi organami, a więc kiedy w sprawie wypowiedziały się organy administracji obu instancji. Wskutek tego sąd administracyjny może ocenić całość ich postępowania. Włączenie do zakresu kontroli Sądu działalności organu pierwszej instancji oznaczałoby, że Sąd nie tyle "dokonuje kontroli działalności administracji publicznej", ile wkracza w tok postępowania organów administracji, zastępując niejako w kompetencjach organ administracji drugiej instancji. Sąd zauważa, że przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi akt własności ziemi z [...] grudnia 1975 r. nr [...] wydany przez Naczelnika Gminy [...]. Stosownie zaś do obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji art. 12 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, zobowiązanym do wydania decyzji w formie "aktu własności ziemi" był właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Przy czym zgodnie z obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji art. 12 ust. 4 cyt. ustawy, od decyzji organu do spraw rolnych, jak również od decyzji powiatowej komisji do spraw uwłaszczenia przysługiwało odwołanie do wojewódzkiej komisji do spraw uwłaszczenia, której decyzja była ostateczna. Zaskarżona decyzja jest zatem rozstrzygnięciem wydanym w pierwszej instancji, dlatego złożenie skargi na decyzję Naczelnika Gminy [...] nie może skutkować rozpatrzeniem sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli legalności rozstrzygnięcia organu administracji pierwszej instancji, gdy uprzednio nie wyczerpano administracyjnego trybu kontroli. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.