IV SA/Wa 1062/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1062/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Wnioskiem z 21 października 2016 r. skarżący G. S. zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Oświadczył, że jest bezrobotny, nie pobiera zasiłku. Podał, że ponosi koszty utrzymania mieszkania i zakupu pożywienia, które "są trudne do oszacowania, a co najgorsze zmienne". W rubryce 8 formularza wnioskodawca wpisał "brak wspólnego gospodarstwa domowego", w rubryce 10 natomiast (dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym) wymienił J. S. i oświadczył, że pobiera ona emeryturę w wysokości 1200 zł miesięcznie oraz osiąga dochód z działalności gospodarczej. Referendarz sądowy zarządzeniem z 24 października 2016 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący został zobowiązany do: a) złożenia jednoznacznego oświadczenia, czy gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką czy też nie; w przypadku prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z matą należało złożyć kopię decyzji o przyznaniu jej świadczenia emerytalnego (lub pocztowy przekaz odbioru świadczenia), dokumenty wskazujące wysokość dochodu z działalności gospodarczej, wyciąg z rachunku bankowego za okres ostatnich trzech miesięcy, zeznanie podatkowe za 2015 r.; b) złożenia szczegółowego oświadczenia o źródłach utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania – w szczególności należało wyjaśnić skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania; c) przedstawienia wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; d) złożenia kopii aktualnego zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku; e) złożenia oświadczenia, jaki ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa oraz czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu (ewentualnie czy koszty te ponosi ktoś inny); w przypadku wynajmowania mieszkania, należało przedstawić kopię umowy najmu. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie osiąga dochodu, w ciągu ostatnich trzech miesięcy otrzymał na utrzymanie 3 x 500 zł (kupił kurtkę i dwie czapki na zimę), zaś mieszkanie "użytkował po kosztach". Wnioskodawca dołączył do wniosku zaświadczenie z [...] czerwca 2016 r. o terminie wizyty w urzędzie pracy, celem potwierdzenia gotowości do podjęcia zatrudnienia. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1062/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 19 listopada 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, załączając zaświadczenie z dnia [...] listopada 2016 r. z Urzędu Pracy [...], zgodnie z którym skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia [...] grudnia 2001 r., a od dnia [...] grudnia 2011 r. nie posiada prawa do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis art. 245 § 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W ocenie Sądu, w dacie orzekania przez referendarza sądowego skarżący nie wykazał, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cytowanej ustawy. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca wskazał w formularzu PPF, że jest osobą nieposiadajacą żadnego majątku, bezrobotną i bezdomną, jednakże informacje zawarte w formularzu w części dotyczącej uzyskiwanych dochodów są niewiarygodne. Skarżący nie wyjaśnił mimo wezwania, z czego pokrywa koszty codziennego utrzymania. Nie sposób zatem stwierdzić bezspornie, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący nie przedstawił wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, jak również nie złożył oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, nie wyjaśnił, jaki ma tytuł prawny do lokalu w którym mieszka, a także nie przedstawił do dnia orzekania przez referendarza sądowego kopii aktualnego zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Zaświadczenie takie zostało załączono dopiero do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. W opisanej sytuacji stwierdzić należy, że informacje podane przez wnioskodawcę nie są wystarczające do dokonania oceny, czy spełnia on przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Argumentacja podniesiona w sprzeciwie pozostaje bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Sąd rozpoznając sprzeciw oceniał prawidłowość wydanego postanowienia, mając na uwadze informacje przedstawione przez stronę do dnia wydania zaskarżonego orzeczenia. Jednakże, w przypadku zmiany sytuacji finansowej, skarżący może wystąpić z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, załączając stosowne dokumenty. Z tych przyczyn, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.