IV SA/Po 90/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi H.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. H. W. (zwana dalej również "skarżącą") wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy T. nr. [...] z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie podziału działki nr [...], położonej w S. . Jako uzasadnienie konieczności stwierdzenia nieważności decyzji wskazała na okoliczność uprzedniego stwierdzenia nieważności uchwał Rady Gminy T. z dnia [...] marca 2000 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów działalności gospodarczej w S. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 61a, art. 127 § 3, art. 141 oraz art. .144 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] lipca 2004 r. nr. [...] W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] lipca 2004 r. [...] Poprzednie wnioski z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz z dnia [...] grudnia 2013 r. zostały rozstrzygnięte decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015r. nr [...] Kolegium stwierdziło, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzji rozstrzygająca wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta. Decyzja ta w związku ze skargą wniesioną przez H. W., badana będzie pod względem legalności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. W tej sytuacji prowadzenie innego postępowania w tej samej sprawie nie ma racjonalnego uzasadnienia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. W. stwierdziła, że wniosek z dnia [...] czerwca 2015 r. oparty został na innych przesłankach. We wnioskach z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz [...] grudnia 2013 r. powoływała się na okoliczność braku udziału w postępowaniu oraz braku wniosku wszczynającego postępowanie. Natomiast we wniosku z dnia [...] czerwca 2015 r. powołała się na okoliczność stwierdzenia nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] na podstawie 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium w pełni powtórzyło argumentację zawartą w postanowieniu z dnia [...] października 2015 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. W. stwierdziła, że wyrok oddalający skargę na decyzję w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z [...] lipca 2004 r. nie jest prawomocny. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy T. nr. [...] z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie podziału działki nr [...], położonej w S.. Tytułem wstępu dla dalszych rozważań wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie nieważności nie powoduje automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie postępowanie wyjaśniające, które w tej fazie nie może jeszcze obejmować badania czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce i dotyczy jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu stron. Jednocześnie wyjaśnić trzeba, że do postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stosuje się ogólne zasady postępowania administracyjnego dotyczącego wszczęcia postępowania, w tym przepis art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie wszczęcia postępowania zostaje wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. może mieć gdy nie trzeba w sprawie przeprowadzić postępowania wyjaśniającego po to, by stwierdzić, że sprawa wywołana konkretnym wnioskiem powinna zakończyć się odmową wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn formalnych. Przepis ten wskazuje dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszej z przesłanek nadaje wymiar podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a drugiej wymiar przedmiotowy (zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania). Druga z tych przesłanek nie została w art. 61a § 1 k.p.a. dookreślona w jakikolwiek sposób. Przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego należy jednak rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi zatem podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy) (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Warszawa 2011, s. 297-298, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1385/1; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, że decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 895/81, publ. ONSA Nr 1, poz. 47). Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. M. Jaśkowska (w:), M. Jaśkowska, B. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz; Kraków 2005, s. 968). Przyjąć zatem należy, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1467/16, z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 787/14, z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 49/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak prawidłowo ustaliło Kolegium wnioskami z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz z dnia [...] grudnia 2013 r. skarżąca zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] Wnioski te zostały załatwione ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 538/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] maja 2015 r. Oznacza to, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu administracji rozstrzygająca sprawę stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] co do istoty. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie istniała formalna przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie ponownego postępowania w sprawę stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Bez znaczenia dla tej oceny pozostaje podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie fakt, iż wniosek z dnia [...] czerwca 2015 r. oparty został na innej przesłance. Wyjaśnić trzeba, ze wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 1737/14 oddalający skargę kasacyjną do wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu stwierdzającego nieważność uchwał Rady Gminy T. z dnia [...] marca 2000 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów działalności gospodarczej w S. został wydany przed rozstrzygnięciem przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu (wyrok z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 538/15) sprawy ze skargi na decyzję Kolegium z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Wójta. W decyzji Kolegium z dnia [...] maja 2015 r. Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd rozpoznając sprawę ze skargi na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta obowiązany był dokonać kontroli decyzji Kolegium również w zakresie pozostałych przesłanek nieważności decyzji. Skoro tak, to dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Kolegium rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny kwestię stwierdzenia nieważności decyzji Wójta, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne. Tym samym zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania odpowiada prawu. Z powyżej wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.