IV SA/Po 890/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Kańduła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] przeciwko Burmistrzowi [...] w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku Sądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 maja 2019 roku w sprawie o sygn. akt IV SAB/Po 178/18 1. wymierza Burmistrzowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł. ([...] złotych); 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. zasądza od Burmistrza [...] na rzecz [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] kwotę [...]zł. ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrokiem z dnia 08 maja 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 178/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi [...] Sp. z o.o. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości zobowiązał Burmistrza do załatwienia wniosku skarżącej Spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] z [...] marca 2017r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższego wyroku w przedmiotowej sprawie Burmistrz zaniechał wyjaśnienia, czego dotyczył wniosek skarżącej z dnia [...] marca 2017 r., czy wniosła go wniosła go strona uprawniona oraz nie podjął odpowiednich rozstrzygnięć w zakresie wszczęcia właściwego postępowania administracyjnego lub odmowy jego wszczęcia w trybie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "K.p.a."). Odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi został doręczony Burmistrzowi Miasta w dniu [...] lipca 2019 r. (k.114 akt sądowych) Datowaną na dzień [...] września 2019 r. skargą [...] Sp. z o.o. (dalej jako: "skarżąca") zwróciła się do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu z wnioskiem o wymierzenie Burmistrzowi Miasta (dalej jako: "organ") na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 08 maja 2019 r. Równocześnie wniesiono o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] zł oraz o przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu niniejszej skargi i zasądzenie od organu zwrotu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wyrokiem z dnia 08 maja 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 178/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zobowiązał Burmistrza [...] do załatwienia wniosku skarżącej z dnia [...] marca 2017 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku. Wyrok uprawomocnił się w dniu [...] czerwca 2019 r. i został wysłany organowi w dniu [...] lipca 2019 r. Pomimo upływu terminu Burmistrz Miasta nie załatwił wniosku skarżącej z dnia [...] marca 2017 r., nie został zatem Wykonany powołany wyrok. Skarżąca pismem z dnia [...] września 2019 r. wezwała organ do niezwłocznego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, określając mu termin do dnia [...] września 2019 r. Przesyłka została doręczona w dniu [...] września 2019 r. Pomiomo upływu zakreślonego terminu organ nie załatwił sprawy, ani nie zajął stanowiska wobec wezwania do wykonania wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że podstawą skargi jest twierdzenie, że skarżąca nie wykonała wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 178/18 to jest nie wykonała wniosku z dnia [...] marca 2017 r. Twierdzenie takie jest niezgodne z prawdą, gdyż w dniu [...] września 2019 r. do skarżącego skierowano pismo z dnia [...] września 2019 r., w którym udzielono odpowiedzi na wniosek z dnia [...] marca 2017 r. Organ zwrócił uwagę, że wniosek z dnia [...] marca 2019 r. wskazywał, że w związku z uzasadnionymi wątpliwościami co do przebiegu granicy dróg gminnych proszę o zlecenie wznowienia znaków granicznych na całej długości drogi [...] ([...] droga). W dniu [...] września udzielono odpowiedzi o następującej treści: "Gmina [...] jako właściciel drogi nie dysponuje środkami na wznowienie znaków granicznych zgodnie z wnioskiem. Środki takie nie są zaplanowane w budżecie". W ocenie organu wniosek skarżącego był jasny i dotyczył "zlecenia wznowienia znaków granicznych". Równocześnie organ zwrócił uwagę, że wezwanie do wykonania wyroku datowane na dzień [...] września wysłano w dniu [...] września a doręczone zostało w dniu [...] września. Z przekazanych organowi dokumentów nie wynika, w którym dniu złożona została skarga, lecz jest ona datowana na dzień [...] września 2019 r. (najprawdopodobniej doręczona została później). Oznacza to, że organ udzielił odpowiedzi niezwłocznie po wezwaniu, a najpóźniej przed złożeniem skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (art. 154 § 3 p.p.s.a.). Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym (art. 154 § 4 p.p.s.a.). Odszkodowanie, o którym mowa w § 4, przysługuje od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego (art. 154 § 5 p.p.s.a.). Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 154 § 7 p.p.s.a.). Warunkiem wniesienia skargi w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest zgodnie z cyt. powyżej art. 154 § 1 p.p.s.a., uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie skarżący spełnił warunki formalne, albowiem pismem z dnia [...] września 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] września 2019 r. wezwał organ do wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dnia 08 maja 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 178/18, a w dniu [...] września 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na niewykonanie wyroku. Z powyższego wynika, że skarżący spełnił wymagania formalne warunkujące skuteczne wniesienie skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie organu w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania, mającego na celu zakończenie sprawy decyzją lub w innej formie przewidzianej prawem. O niewykonaniu wyroku można, zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane, bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (por. wyroki NSA z 21 kwietnia 2015 r., I OSK 2808/14; z 12 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2260/15). W rozpoznawanej sprawie wyrokiem z dnia 08 maja 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 178/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi [...] Sp. z o.o. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości zobowiązał Burmistrza do załatwienia wniosku skarżącej Spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] z [...] marca 2017 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższego wyroku w przedmiotowej sprawie Burmistrz zaniechał wyjaśnienia, czego dotyczył wniosek skarżącej z dnia [...] marca 2017 r., czy wniosła go wniosła go strona uprawniona oraz nie podjął odpowiednich rozstrzygnięć w zakresie wszczęcia właściwego postępowania administracyjnego lub odmowy jego wszczęcia w trybie art. 61a § K.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "K.p.a."). Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W niniejszej sprawie czternastodniowy termin do wykonania wyroku z dnia 08 maja 2019 r. rozpoczął swój bieg w dniu [...] lipca 2019r., kiedy to odpis prawomocnego wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi został doręczony Burmistrzowi Miasta. W tej sytuacji termin wyznaczony przez Sąd upłynął w dniu [...] lipca 2019r. W wyznaczonym przez Sąd terminie organ administracji nie rozpatrzył sprawy i nie wykonał wyroku z dnia 08 maja 2019 r. Uczynił to dopiero na wezwanie skarżącej w dniu [...] września 2019 r., kiedy to pismem z dnia [...] września 2019 r. udzielono odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia [...] marca 2017 r. W realiach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu wystarczająco represyjną, jak też i dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia okresu, o jaki przekroczono termin załatwienia sprawy oraz samych uwarunkowań przedmiotowej sprawy. Należy podkreślić, że niewykonanie prawomocnych wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności (art. 7 k.p.a.) oraz w zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Wymierzenie grzywny organowi ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący sankcję za ignorowanie orzeczeń sądowych. W związku z powyższym na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, Baza NSA). Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Organ administracji był zobowiązany do załatwienia sprawy do [...] lipca 2019 r. Od dnia [...] lipca 2019r. do dnia [...] września 2019r. organ administracji nie podjął żadnych czynności w sprawie, jednakże w ocenie Sądu jego działanie – biorąc pod uwagę charakter sprawy oraz wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 08 maja 2019 r. sygn. akt IV SAB 178/18 nie wyczerpują przesłanki rażącego naruszenia prawa. Nie można bowiem przyjąć, aby zachowanie organu wyczerpywało przesłanki oczywistego lekceważenia przepisów prawa, a wiec by stwierdzona bezczynność miała szczególnie duży ciężar gatunkowy, tym bardziej że brak działania organu nie wywołał po stronie skarżącej ujemnych następstw prawnych. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku wymierzając organowi grzywnę [...] zł. oraz stwierdzając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Równocześnie Sąd w pozostałym zakresie oddalił skargę. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzekając o zasądzeniu zwrotu uiszczonego wpisu od skargi .