IV SA/Po 821/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2022 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W skardze na opisaną w sentencji nin. postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. T., reprezentowana przez A. C., wniosła o "wstrzymanie wykonania decyzji w całości na czas niniejszego postępowania". Uzasadniając wniosek, wskazała, że "wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji I i II organu w całości znajduje swoje uzasadnienie zarówno w fakcie grożącej skarżącej znacznej szkody, jak i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz S. L. skarżącej grozi egzekucja kwoty [...]zł (23 miesiące po [...] zł) wraz ze świadczeniami ubocznymi". Podkreśliła, że córka pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu w związku z niezdolnością do pracy męża skarżącej. Grożąca skarżącej szkoda "ma ponadto charakter niemajątkowy wobec potencjalnej niemożności utrzymania siebie oraz córki w razie ww. egzekucji". Zdaniem skarżącej skutki ww. egzekucji byłyby trudne do odwrócenia w zakresie uszczerbku na niezbędnym utrzymaniu skarżącej i córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm., w skrócie "p.p.s.a.") wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepis ten stanowi także, że możliwość wstrzymania dotyczy aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zasadniczo nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wniosek złożony w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. może objąć nie tylko zaskarżoną decyzję, ale także decyzję ją poprzedzającą. Decyzja pierwszej instancji, poprzedzająca drugoinstancyjną decyzję skarżoną do sądu, w sposób oczywisty zawiera się w granicach materialnoprawnie rozumianej "sprawy". Należy jednak mieć na uwadze, że stosownie do art. 130 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., w skrócie "k.p.a.") wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, by decyzji organu I instancji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Stąd właściwe, w ocenie Sądu, rozpoznanie wniosku skarżącej obejmuje wyłącznie decyzję organu odwoławczego. Warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. - wystąpienia niebezpieczeństwa nastąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd podejmuje decyzję o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na podstawie okoliczności wskazanych przez stronę skarżącą, ale także uwzględnia inne okoliczności, które mają znaczenie dla rozpoznania wniosku. Przedmiotem skargi jest decyzja w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Natomiast przedmiotem ochrony tymczasowej – jak się powszechnie przyjmuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy więc akt administracyjny nadaje się do tak rozumianego wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych. W rzeczywistości więc problem wykonania aktu administracji dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą których zostają na niego nałożone obowiązki. Rozstrzygnięcie w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego nie nadaje się do wykonania, nie wymaga wykonania, ani nie wywołuje bezpośrednio skutków o charakterze materialnoprawnym w powyższym rozumieniu. Nie przyznaje bowiem stronie skarżącej żadnego uprawnienia, ani nie nakłada na nią żadnego obowiązku, w związku z czym nie może mieć do niego zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Organy administracji publicznej nie mają możliwości (ani potrzeby) użycia przymusu państwowego w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. Skutkiem zaskarżonej decyzji nie jest konieczność natychmiastowego zwrotu pobranych świadczeń, a ewentualna decyzja wydana w takim przedmiocie będzie podlegała osobnemu trybowi odwoławczemu, w tym możliwości skierowania skargi do sądu administracyjnego z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Należy zresztą zauważyć, że sama skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego – właśnie w ewentualnej konieczności zwrotu wypłaconego świadczenia upatruje zasadności wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, na co wprost wskazano w uzasadnieniu tego wniosku. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w niniejszej sprawie nie wiąże się zatem z zaskarżoną w tej sprawie decyzją. ale dotyczy ewentualnego kolejnego etapu postępowania, tj. przypadku wydania decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Na powyższe rozróżnienie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 11 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 472/09 (CBOSA), a Sąd w niniejszym składzie stanowisko to przyjmuje za swoje. Ponadto, wbrew tezom skargi, świadczenie pieniężne z natury rzeczy ma charakter odwracalny. Skarżąca zaś, gdyby nawet abstrahować od braku wykonalności zaskarżonej decyzji, nie wykazała w żaden sposób (w tym stosowną dokumentacją), by zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.