IV SA/Po 80/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P., 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 31 maja 2017r. oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. W terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, Skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w uzasadnieniu którego podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, a źródłem ich utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. Z powyższych dochodów opłacane są wydatki na prąd ([...] zł.), media ([...]), wywóz śmieci ([...] zł.), podatek rolny ([...] zł./rok), gaz ([...] zł.), wodę ([...] zł.), leki (ok. [...] zł.), wizyty lekarskie [...] zł.), oraz rehabilitację w NFZ. We wniosku wskazano, iż majątek wnioskodawcy stanowi dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha, 1 krowa, 2 cielaki, obora i stodoła. W uzupełnieniu wniosku nadesłanym na wezwanie do uzupełnienia informacji dotyczących sytuacji finansowej wnioskodawca podał, iż żona jest na emeryturze, nie ma wraz z żoną żadnego konta bankowego, lokat ani kart kredytowych zaś łączna wysokość dopłat do produkcji rolnej wynosi [...] zł. Skarżący przesłał również wniosek z dnia 26 sierpnia 2017r. o zasiłek celowy złożony do OPS opisujący szczegółowo sytuację majątkową i finansową (w tym zadłużenie [...] zł., w KRUS ok. [...] i w podatku ok. [...] zł.) oraz kopię protokołu uszkodzeń budynku mieszkalnego spowodowanych działaniem zjawisk atmosferycznych w sierpniu 2017r. potwierdzający zerwanie dachu na budynku mieszkalnym. Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia [...] sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 – dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji oznacza to, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy zatem za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia. W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, przy uwzględnieniu faktu, iż źródłem utrzymania skarżącego i jej żony jest dochód z gospodarstwa rolnego, mając na uwadze również udokumentowane uszkodzenia budynku mieszkalnego w związku działaniem zjawisk atmosferycznych w sierpniu 2017r., stwierdzić należy, że skarżący zalicza się do osób znajdujących się w sytuacji materialnej uniemożliwiającej opłacenie kosztów pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.