IV SA/Po 797/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z dnia 6 listopada 2022 r. złożonym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, A. P. zaskarżył pismo Prezydenta Miasta z dnia 22 października 2004 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Skarga została następnie przekazana do organu w myśl art. 54 P.p.s.a. pismem z 14 listopada 2022 r. Wobec braku zwrotnego przedłożenia przedmiotowej skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę, A. P. wystąpił z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 P.p.s.a. Wniosek skarżącego został zarejestrowany i rozpoznany pod sygn. IV SO/Po 13/23 postanowieniem z 15 kwietnia 2025 r. W dalszej kolejności skarżący złożył przy piśmie z 7 sierpnia 2025 r. wniosek o rozpoznanie sprawy na podstawie materiałów znajdujących się w aktach pozostających w dyspozycji Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a - mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Kontrola sądowoadministracyjna obejmuje również postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 2 i 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Należy również wskazać, że w myśl art. 55 § 2 P.p.s.a. jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. W kontrolowanym postępowaniu Sąd pozyskał odpis skargi A. P. z 6 listopada 2022 r. z materiałów sprawy toczącej się pod sygn. akt IV SAB/Po 141/25, ze skargi A. P. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie przekazania skargi. Wniosek o bezzwłoczne rozpatrzenie skargi z 6 listopada 2022 r. w oparciu o dokumenty przedłożone przez stronę, stosownie do art. 55 § 2 P.p.s.a., A. P. złożył natomiast do sprawy o sygn. IV SO/Po 13/23, w toku której Sąd wydał postanowienie z 15 kwietnia 2025 r., o wymierzeniu Prezydentowi Miasta grzywny w kwocie 100 zł za nieprzekazanie skargi A. P. z 6 listopada 2022 r. Przechodząc do zasadniczych rozważań należy wskazać, że przedmiotem skargi A. P. jest pismo Prezydenta Miasta w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Podstawę prawną pisma objętego skargą stanowił art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2001 r. nr 71 poz. 733 ze zm.). Przedmiotowa ustawa reguluje zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy, tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która na zasadach i w wypadkach przewidzianych w tej ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. W orzecznictwie przyjmuje się, że załatwienie sprawy przyznania lokalu nie stanowi materii rozstrzyganej w formie aktu administracyjnego, który podlegałby kontroli sądowoadministracyjnej. Przydzielenie lokalu następuje poprzez zawarcie umowy najmu lokalu, a zatem załatwiane jest w formie cywilnoprawnej (zob. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 sierpnia 2009 r. I OSK 799/09, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 10 stycznia 2023 r. IV SAB/Po 187/22 oraz wskazane tam orzecznictwo, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Postępowanie dotyczące udzielania pomocy mieszkaniowej, uregulowane w przepisach ww. ustawy, ma bowiem dwa etapy. Pierwszy z nich polega na weryfikacji wniosku zainteresowanej osoby przez organ oraz w dalszej kolejności na zaopiniowaniu wniosku przez komisję lokalową. Wniosek rozpatruje następnie jednostka wykonawcza samorządu terytorialnego, która rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu. Natomiast w dalszej kolejności, w razie skierowania do zawarcia umowy, zawierana jest umowa najmu pomiędzy wnioskodawcą a zarządcą budynku. Na tym etapie jednak działanie organu nie ma już charakteru administracyjnoprawnego. Zarówno odpłatne używanie lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy jak i najem wydzielonych z tego zasobu lokali regulowane są bowiem umowami cywilnoprawnymi. Spory na tle takich umów są sporami o charakterze cywilnym, do rozpoznania których powołane są sądy powszechne. Innymi słowy, tylko zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu jest aktem należącym do kategorii aktów podlegających kognicji sądów administracyjnych. Pozostałe kwestie należą zaś do właściwości sądów powszechnych. Pismo Prezydenta Miasta z dnia 22 października 2004 r. objęte skargą odnosi się w istocie do procedury zawarcia umowy najmu – stanowi bowiem o wyrażeniu zgody zarządcy na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Zaskarżona czynność organu nie spełnia zatem wymogów koniecznych do zakwalifikowania jej do którejkolwiek z form aktów lub czynności podlegających kontroli sądowoadministracyjnej. W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę jako niepodlegającą kognicji sądów administracyjnych, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.