IV SA/Po 685/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 05 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 685/17 w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 kwietnia 2017r. Nr [...] i [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

A. W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017r. Nr [...] i [...] w przedmiocie zasiłku celowego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie ma żadnego dochodu a jego jedyny majątek stanowi dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość stanowiąca las o pow. [...] ha, która nie przynosi żadnego dochodu. W uzasadnieniu wniosku Skarżący poinformował również, że jest osobą schorowaną i nie uzyskuje żadnego dochodu. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy nie ma on kredytów i pożyczek, nie uzyskuje żadnych dochodów z dzierżaw oraz nie otrzymuje środków z pomocy społecznej na leczenie, rehabilitację i zakup leków. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem dnia [...] lipca 2017r. (odebranym w dniu [...] sierpnia 2017r. – k. [...] akt), wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2016r., wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektryczną, wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, wskazania źródła utrzymania w tym m.in. przez kogo i w jakim zakresie skarżący jest utrzymywany, tj. kto zapewnia mu żywność, odzież i.t.p., lub też kto udziela mu wsparcia finansowego i w jakiej kwocie, oświadczenia, czy jest zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych (jeśli tak, to należało przedłożyć stosowne zaświadczenie z właściwego powiatowego urzędu pracy ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania zasiłku). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismami z dnia [...] sierpnia 2017r. oświadczył, że nie ma żądnych kart, lokat ani rachunków bankowych. Wnioskodawca wyjaśnił, że pomimo że jest bezrobotny to nie jest zarejestrowany Urzędzie Pracy i nie pobiera z tego tytułu żadnego zasiłku, skarżący oświadczył także, że nie korzysta z pomocy MGOPS. W piśmie wnioskodawca wyjaśnił również, iż nie uzyskał żadnego dochodu w związku z czym nie składał zeznania podatkowego. Wnioskodawca oświadczył również, iż korzystał z pomocy finansowej przyjaciela. Postanowieniem z dnia 5 września 2017r. starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W zakreślonym terminie Skarżący wniósł sprzeciw. Napisał, że postanowienie znacząco go krzywdzi. Jest osobą prześladowaną przez urzędników i uważa, że w swoich pismach napisał wszystko, co ważne. Skarżący nie ma dochodu, jest chory i nie może się wyleczyć, ponieważ Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wygrywa sprawy w Sądzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 roku, poz. 1369, zwanej dalej – Ppsa), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 Ppsa). Sprzeciw wnioskodawcy nie zasługiwał na uwzględnienie. Wydając zaskarżone postanowienie referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, że jak jednoznacznie wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy od tego czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 Ppsa. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 9 stycznia 2015 r., II GZ 886/14, LEX nr 1634804). Z uwagi na to, że skarżący nie uczynił zadość powyższym wymogom, nie nadesłał bowiem dokumentów pozwalających na wszechstronną ocenę jego sytuacji finansowej, referendarz sądowy nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, aniżeli postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Jak bowiem słusznie wskazał Referendarz informacje złożone przez wnioskodawcę budziły uzasadnione wątpliwości. Skarżący nie wyjaśnił skąd czerpie środki na bieżące utrzymanie. Oświadczenie zawarte we wniosku było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, bowiem strona nie ujawniła żadnych dochodów. Tymczasem to sam wnioskodawca winien dołożyć starań celem wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednak mimo, że wezwano skarżącego szczegółowo wskazując na te informacje, które powinny umożliwić ocenę sytuacji majątkowej skarżącego z wyraźnym wskazaniem, że informacje te posłużą do ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, nie dochował on szczególnej staranności w udokumentowaniu swej sytuacji finansowej. Zasadnie stwierdził Referendarz, że za wystarczające w ocenie orzekającego w sprawie nie można uznać bowiem bardzo ogólnikowych wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017r. w tym dotyczących wysokości pomocy finansowej uzyskiwanej od osób trzecich. Sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie można było również ustalić na podstawie akt sprawy. W trakcie postępowania administracyjnego wnioskodawca, przy tożsamych informacjach co do posiadanego majątku i braku dochodu odmawiał podani informacji dotyczących źródła utrzymania w tym zakupu wierzby energetycznej, którą obsadzona jest należąca do niego nieruchomość przy ul. [...], na co zwrócił uwagę Referendarz oceniając sytuacje finansową skarżącego. Za zasadne należało uznać również umorzenie postępowania w części odnoszącej się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a Ppsa, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. Uwzględniając fakt, iż przedmiotowa skarga dotyczy decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, stwierdzić należy, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 260 § 1 Ppsa orzeczono jak na wstępie.