IV SA/Po 491/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody z dnia 17 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę w całości.

Decyzją z dnia 20 stycznia 2025 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, dla H. Sp. z o.o. z/s w P. obejmującego budynek zamieszkania zbiorowego o funkcji pensjonatu wraz z instalacjami wewnętrznymi, infrastrukturą i zagospodarowaniem terenu oraz drogą na dz. o nr. ewid. [...], cz. [...], ark. 35, obr. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że inwestor nie wykonał wszystkich obowiązków wskazanych w postanowieniu z 15 stycznia 2024 r. w zakresie doprowadzenia inwestycji do zgodności z planem miejscowym, w zakresie ilości miejsc postojowych. Ponadto organ podważył kwalifikację budynku, który w rzeczywistości pełnić będzie funkcję mieszkalną. Odwołanie od tej decyzji złożyła S. Sp. z o.o. sp. k. z/s w P., reprezentowana prze pełnomocników, domagając się uchylenia decyzji Prezydenta i zarzucając naruszenie art.6 k.p.a., art.7 k.p.a., art.8 k.p.a., art.6 w zw. z art.77 i 80 k.p.a. oraz art.4 Prawa budowlanego poprzez dokonanie subiektywnej oceny projektu budowlanego bez poparcia swojego stanowiska przepisami prawa, orzekanie o nie zaistniałym stanie faktycznym. Wojewoda decyzją z dnia 17 marca 2025 r., nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika aby odwołująca spółka była inwestorem, właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Odwołujący doszedł do konstatacji, że interes prawny nie wywodzi się z faktu bycia właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania planowanego na dz. o nr ewid. [...], [...], lecz z uwagi na okoliczność posiadanego prawa autorskiego do projektu budowlanego, któremu Prezydent Miasta [...] odmówił zatwierdzenia w decyzji o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. W świetle tego w ocenie organu II instancji wyjaśnić należy, że kwestia posiadania projektu budowlanego nie świadczy o ziszczeniu się przesłanki podmiotowej inicjatora postępowania odwoławczego. W postępowaniu o pozwolenie na budowę poza jakimkolwiek zainteresowaniem organu pozostaje relacja między inwestorem, a projektantem (biurem projektowym). Gduby wolą racjonalnego ustawodawcy było uznanie projektanta (biura projektowego) za stronę postępowania w przedmiocie m.in. zatwierdzenia projektu budowlanego, to odpowiednie rozwiązania zostałyby zawarte w ustawie. Skoro jednak ustawodawca postanowił wręcz zawęzić grupę podmiotów, której przysługuje przymiot strony, w takim postępowaniu nie jest dopuszczalne, wbrew woli ustawodawcy, stosowanie wykładni rozszerzającej, która pozwoliłaby przyznawać przymiot strony innym podmiotom. Zatem brak jest materialnoprawnej podstawy do uznania S. Sp. z o.o. sp. k. z/s w P. za stronę postępowania zakończonego decyzją o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. W tym też kontekście brak interesu prawnego powoduje, że organ II instancji nie przystąpił do merytorycznej weryfikacji zaskarżonej decyzji, w tym jej zgodności z kwestionowaną w odwołaniu zgodnością z planem miejscowym. Skargę na powyższą decyzję wniosła S. Sp. z o.o. sp.k. z/s w P.. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzuciła jej naruszenie art.28 ust.2 oraz art.35 Prawa budowlanego w zw. z art.28 k.p.a. i art.638, 639 k.c. polegającą na bezpodstawnej odmowie skarżącej statusu strony w postępowaniu i nie uwzględnienie jej interesu prawneg, polegającego n ustaleniu zgodności złożonego projektu z prawem i wykazania jego prawidłowości – celem ochrony swoich roszczeń, ponieważ stosowanie normy prawa materialnego administracyjnego (art.35 P.b.) wpływa wprost na prawa i obowiązki strony w zakresie rękojmi określonej przepisami prawa cywilnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stanowiący podstawę kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Tego rodzaju rozstrzygnięcie zapada, gdy organ odwoławczy ustali, że postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe, przy czym sytuacja ta wystąpi m.in. wtedy, gdy odwołanie zostanie wniesione przez podmiot, któremu nie można przypisać statusu strony postępowania, tj. nie będący stroną (zob. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 942/05, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku stwierdzenia w toku badania dopuszczalności odwołania, że podmiot wnoszący odwołanie nie ma interesu prawnego w sprawie, organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 589/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 127 § 1 k.p.a. stanowi bowiem, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Tym samym, w przypadku stwierdzenia w toku badania dopuszczalności odwołania, że podmiot wnoszący odwołanie nie ma interesu prawnego w sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania odwoławczego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. z przyczyn podmiotowych. Z akt sprawy, jak również z treści odwołania wynika, że S. Sp. z o.o. sp. k. z/s w P. (KRS: [...]) nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. S. Sp. z o.o. sp. k. jest projektantem, który sporządził projekt budowlany będący przedmiotem oceny decyzji organu I instancji i posiada autorskie prawa majątkowe do sporządzonego projektu. Z tego faktu spółka wywodzi, że winna być stroną postępowania administracyjnego, gdyż decyzja podważa założenia projektu budowlanego, którego jest autorem. Krąg podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę ustalić należy w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2025, poz.418), który jest lex specialis (przepisem szczególnym) w stosunku do art. 28 k.p.a. Zgodnie z jego treścią stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania obiektu określony został w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego i stanowi, że jest to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Podmioty posiadające prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości (z reguły sąsiadującej bezpośrednio), która stanowi teren wyznaczony w zasięgu obiektu budowlanego mogą powoływać się wyłącznie na wąsko rozumiane ograniczenie zabudowy zawarte w przepisach odrębnych stanowiących zasadniczo przepisy materialnego prawa administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 34/19). Zatem przy ustalaniu, czy dany podmiot posiada przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę należy mieć na uwadze kategorie podmiotów wyszczególnionych w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz właściwie rozumiany obszar oddziaływania obiektu. Legitymacja procesowa strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę powiązana została zatem wyłącznie z ograniczeniami, jakie mogą powstać w zagospodarowaniu terenu w związku z powstaniem obiektu, objętego wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę, ale z takimi ograniczeniami, których źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. O statusie strony postępowania decydować będzie wykazanie własnego interesu prawnego. Takiego bezsprzecznie projektant, jako uczestnik procesu budowlanego, nie posiada. Dla projektanta ustawodawca przewidział rolę uczestnika lecz nie w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania pozwolenia na budowę, ale wyłącznie w procesie budowlanym (art. 17 pkt 3 Prawa budowlanego). Między tymi postępowaniami nie można postawić znaku równości, ponieważ dotyczą zupełnie innych faz prowadzenia i przygotowania inwestycji. Rola projektanta została wyznaczona przepisami m.in. art. 20 i 21 Prawa budowlanego i polega generalnie na opracowaniu projektu budowlanego ale uprawnia go również do wstępu na teren budowy i żądania wpisem do dziennika budowy wstrzymania robót budowlanych w razie stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia czy wykonywania ich niezgodnie z projektem. Projektant, który z mocy ustawy Prawo budowlane jest kluczowym uczestnikiem procesu inwestycyjnego, działa jednak zawsze w imieniu i na rzecz inwestora. Przesądza o tym także art. 20 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi bowiem, iż do podstawowych obowiązków projektanta należy sprawowanie nadzoru autorskiego na żądanie inwestora lub organu administracji architektoniczno-budowlanej (...). W związku z powyższym stwierdzić należy, że projektant nie dysponuje własnym interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nie posiada go również skarżąca spółka powołująca się na posiadanie prawa autorskiego do projektu budowlanego. Projektant nie dysponuje własnym interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., a w konsekwencji nie dysponuje samoistną legitymacją procesową w postępowaniu naprawczym. Wyrok NSA z 26.09.2018 r., II OSK 3/18, LEX nr 2737937. Również przepisy art. 116 ust. 1 i 2 oraz art. 117 ust. 1 i art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim (Dz.U. 2025, poz. 24) nie stanowią wystarczającej podstawy do przyznania podmiotowi, który się na nie powołuje, statusu strony postępowania i tym samym wszczęciem na jego żądanie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. W świetle bowiem ustawy Prawo budowlane, które jak już wcześniej wskazano, samodzielnie wskazuje krąg stron postępowania, bez znaczenia są relacje na linii inwestor – projektant. Gdyby wolą racjonalnego ustawodawcy było uznanie projektanta (biura projektowego) za stronę postępowania w przedmiocie m.in. zatwierdzenia projektu budowlanego, to odpowiednie rozwiązania zostałyby zawarte w ustawie. Skoro jednak ustawodawca postanowił wręcz zawęzić grupę podmiotów, której przysługuje przymiot strony, w takim postępowaniu nie jest dopuszczalne, wbrew woli ustawodawcy, stosowanie wykładni rozszerzającej, która pozwoliłaby przyznawać przymiot strony innym podmiotom. Powyższej oceny nie mogą zmieniać argumenty skarżącej spółki odwołujące się m.in. do ochrony prawa własności wywodzonej z Konstytucji i k.c. Przepis art. 140 k.c. może stanowić podstawę do wyprowadzenia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, gdy przepis materialnego prawa administracyjnego odsyła do uwzględnienia w stosunkach administracyjnoprawnych w zakresie uprawnienia lub obowiązku prawa własności (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 346/17, LEX nr 2449251). Sąd nie dostrzegł poza tym, by skarga z jakichkolwiek innych powodów, również w niej niepodniesionych, zasługiwała na uwzględnienie. Wobec tego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) podlegała oddaleniu.