IV SA/Po 476/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2020r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego postanawia 1. odrzucić skargę 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę [...]([...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu

Radca prawny M. S. działając w imieniu J. Ś. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2020r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z [...] maja 2020r. pod rygorem odrzucenia skargi wezwano skarżącego za pośrednictwem pełnomocnika do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Odrębnym zarządzeniem wezwano również skarżącego za pośrednictwem pełnomocnika do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. Pisma zawierające w/w zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] czerwca 2020r. (vide k. 23 akt). Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik skarżącego uiścił wpis sądowy. Przy piśmie z [...] czerwca 2020 r. pełnomocnik skarżącego przesłał uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa z [...] marca 2019 r., upoważniający radcę prawnego M. S. do reprezentowania J. Ś.. Zakres upoważnienia obejmuje reprezentowanie skarżącego w procedurze uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego część obrębu M. i T. na terenie gminy M. G., w tym do wnoszenia uwag do projektu tego aktu oraz po jego uchwaleniu do zaskarżenia tego aktu do sądów administracyjnych oraz do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 37 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej p.p.s.a.), pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Z powyższego przepisu wynika, że na pełnomocniku skarżącego, wnoszącemu do sądu skargę, ciąży obowiązek dołączenia dokumentu pełnomocnictwa, z którego treści wynikać ma umocowanie do działania w imieniu skarżącego. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wobec tego do skargi znajdują zastosowanie art. 46 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a. W przepisach tych ustawodawca wprowadził wymóg podpisania skargi przez skarżącego albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, a jeżeli skargę wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa, także dołączenia do niej pełnomocnictwa. Odczytywane łącznie regulacje zawarte w art. 37 § 1 i art. 46 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a. mają na celu usunięcie wątpliwości, czy pismo zostało wniesione przez uprawnioną osobę. Na etapie wstępnego badania pisma procesowego brak pełnomocnictwa jest kwalifikowany jako brak formalny przy przyjęciu założenia, że udzielono pełnomocnictwa, a do pisma nie dołączono dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (por. H. Knysiak-Molczyk, Glosa do postanowienia NSA z 23 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 519/05, publik. OSP 2006/5/63; postanowienia NSA z: 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 577/14 i 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 1375/14). W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod odpowiednim rygorem. W przypadku skargi rodzaj rygoru określa art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych (por. postanowienia NSA z: 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 577/14; 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 1375/14; 17 września 2014 r. sygn. akt I OSK 2106/14; 17 listopada 2014 r. sygn. akt I FSK 1505/14). W niniejszej sprawie jest bezsporne, że radca prawny M. S. wraz ze skargą nie przedłożył pełnomocnictwa upoważniającego do występowania w imieniu skarżącego w niniejszej sprawie. Bezspornym jest również, że w przedmiotowej sprawie wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] czerwca 2020 r., o czym świadczy znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenie odbioru (k-23 akt). Termin do uzupełnienia braku skargi upłynął zatem w dniu [...] czerwca 2020 r. Wprawdzie w zakreślonym przez Sąd terminie pełnomocnik skarżącego nadesłał przy piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. uwierzytelnione pełnomocnictwo z dnia [...] marca 2019 r., jednakże w ocenie Sądu, czynność ta nie może zostać uznana za skuteczne wykonanie wezwania Sądu. Przedłożone pełnomocnictwo, zgodnie z jego treścią, obejmuje bowiem reprezentowanie skarżącego i podejmowanie wszelkich czynności w jego imieniu przed sądami administracyjnymi w sprawie dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego część obrębu M. i T. na terenie gminy M. G.. Z treści przedłożonego pełnomocnictwa nie wynika aby radca prawny M. S. był upoważniony do reprezentowania skarżącego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego w miejscowości M. na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb M. gmina M. G., w ramach którego wydano objęte zakresem niniejszej sprawy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego Zakresu pełnomocnictwa nie można bowiem interpretować rozszerzająco, co oznacza że złożenia pełnomocnictwa do innej sprawy sądowej (lub administracyjnej), niż ta, która jest przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny nie stanowi uzupełnienia braku formalnego, do czego pełnomocnik został wezwany zarządzeniem z [...] maja 2020r. Taka czynność nie czyni bowiem zadość wymaganiom przewidzianym w art. 37 § 1 oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. Z wyraźnej regulacji zawartej w w/w przepisach wynika, że na pełnomocniku ciąży obowiązek wykazania swego prawidłowego umocowania. Argumentem na poparcie tego stanowiska jest odrębność każdego postępowania sądowoadministracyjnego, co oznacza, że wola działania przez danego pełnomocnika powinna zostać wyrażona w stosunku do każdego z nich z osobna (por. postanowienia NSA z dnia: 20 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 503/13; 6 maja 2016 r., sygn. akt II OZ 431/16, niepubl.). Wyjaśnienia wymaga także aspekt sprawy związany z adresatem wezwania dotyczącego uzupełnienia braku formalnego skargi. Zdaniem Sądu, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi w przypadku, gdy skargę do sądu administracyjnego sporządził i wniósł w imieniu skarżącego profesjonalny pełnomocnik, może być jedynie kierowane do autora tejże skargi (pełnomocnika). Podkreślenia wymaga, że orzecznictwo sądów administracyjnych w tej kwestii, tj. co do skutków prawnych nieuzupełnienia braków formalnych skargi przez pełnomocnika, nie jest jednolite. Zdaniem niektórych składów orzekających, wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek wezwać stronę do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę, nie wykazał się stosownym umocowaniem (por. np. postanowienie NSA z dnia: 19 maja 2020 r., sygn. akt I GZ 131/20 i z dnia 8 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 530/18 i przywołane tam orzecznictwo, tj. postanowienie z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II FZ 748/17, a także por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 34 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, publ. LEX). Braki formalne skargi, które nie zostały uzupełnione w terminie przez pełnomocnika, który podpisał się pod skargą, powinny bowiem skutkować skierowaniem bezpośrednio do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi przez jej podpisanie. W ocenie sądów reprezentujących taki pogląd, odmienna interpretacja byłaby zbyt rygorystyczna, bowiem zamykałaby stronie prawo do sądu, co stanowiłoby naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, które gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd i zakazują zamykania drogi sądowej. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12; z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 677/12; z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3664/13). Sąd orzekający w niniejszej sprawie identyfikuje się jednak z prezentowanym w orzecznictwie poglądem, że w opisywanej sytuacji skargę należy odrzucić, bez dodatkowego wzywania strony do uzupełnienia braku formalnego, którego nie uzupełnił pełnomocnik. Sąd podziela bowiem stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 156/19, że wynikająca z art. 34 p.p.s.a. zasada wolnego wyboru sposobu działania przed sądem administracyjnym polega na tym, że strony same decydują o tym, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym będą występowały osobiście czy przez pełnomocnika. Skoro więc skarżący powierzył prowadzenie sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi, w zaufaniu do jego wiedzy i kompetencji, to ten, zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., obowiązany był dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Ewentualne braki w tym zakresie pełnomocnik powinien natomiast uzupełnić samodzielnie jako konsekwencje swojego działania i brak jest podstaw, aby wymagać w tym zakresie aktywności od podmiotu, w imieniu którego skargę złożono. Zgodzić należy się ze stanowiskiem, że od profesjonalnego pełnomocnika można oczekiwać znajomości ciążących na nim obowiązków zawodowych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Strona ponosi zaś wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych (por. postanowienie NSA z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II OZ 932/19). Ponadto, w ocenie Sądu, rozwiązanie polegające na dodatkowym wezwaniu strony skarżącej do nadesłania pełnomocnictwa lub podpisania skargi prowadzi do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu posiadać dodatkowych przywilejów. Przywilejem takim byłoby wzywanie strony do uzupełnienia braków skargi wobec niewykonania wezwania przez jej pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 156/19; z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 138/14). Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela także stanowisko, zgodnie z którym sąd administracyjny nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla wnoszącego skargę radcy prawnego) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony lub jej przedstawiciela ustawowego pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu w trybie art. 49 art. w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 825/15 i z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 103/18). Nieuzupełnienie bowiem braku formalnego skargi, w sytuacji gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjne i prawidłowo doręczone, zobowiązuje wojewódzki sąd administracyjny do odrzucenia skargi, nie dając sądowi żadnego w tym względzie wyboru (por. postanowienia NSA z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I FSK 916/10 i dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I FSK 2140/13). Podkreślenia wymaga, że w pełni podzielana przez tut. Sąd linia orzecznicza uznająca za prawidłową praktykę wzywanie jedynie pełnomocnika do uzupełnienia braków skargi, bez konieczności ponownego wzywania strony skarżącej, jest aktualna. Wyrazem tego są wydane w ostatnim czasie orzeczenia sądów administracyjnych (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 lipca 2020 r., sygn. akt I GZ 137/20; z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt I GZ 92/20; z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OZ 141/20; z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II OZ 932/19; z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II OZ 108/19). Wobec powyższego, Sąd uznał, że w sprawie nie uzupełniono braku formalnego skargi, gdyż pełnomocnik skarżącego nie nadesłał pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu lub sądami administracyjnymi w sprawie dotyczącej zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego w miejscowości M. na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb M. gmina M. G.. Tym samym skargę J. Ś. należało odrzucić. Na marginesie wskazać należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pełnomocnictwo z [...] października 2019r. obejmujące swym zakresem reprezentowanie skarżącego przed sądem administracyjnym zarówno w postępowaniu dotyczącym miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jak i sprawy o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji planowanej przez skarżącego. W takiej sytuacji pełnomocnik jest obowiązany uzupełnić ten brak formalny skargi i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego wierzytelny odpis (por. postanowienie NSA z 19 lipca 2018 r., I OZ 688/18 oraz z 28 czerwca 2017, II OZ 690/17). W związku z powyższym sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Wobec powyższego, orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia