IV SA/Po 470/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 07 września 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 9 grudnia 2022 roku numer: [...], a także postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia 10 lipca 2023 roku numer: [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Prezydent Miasta P., po rozpoznaniu wniosku J. W., decyzją z dnia 9 grudnia 2022 roku (nr [...]), odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką T. W.. Prezydent ustalił, że podopieczna (aktualnie [...] lat) na mocy orzeczenia z dnia [...] roku została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia; inwalidztwo jest trwałe. Rodzinny wywiad środowiskowy potwierdza, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad matką. W ocenie organu spełniona została przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, lecz wnioskodawczyni dalej jest członkiniom zakonu i ma opłacane składki emerytalno-rentowe z Funduszu Kościelnego. W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał ponadto, że "decyzją nr [...] z dnia 21 listopada 2022 roku przyznano Panu specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2022 do 31 października 2023 w związku z opieką nad panią T. R.". Z uwagi na powyższe organ uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 1b oraz zachodzą okoliczności wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnioskodawczyni skorzystała z prawa do odwołania. Strona zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i podniosła, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 17 ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, bo bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku sygn. akt K 38/13 oraz poprzez błędne uznanie, że przynależność do zakonu i opłacanie składek emerytalno-rentowych z Funduszu Kościelnego eliminuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona oświadczyła ponadto, że decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad T. R. nie dotyczy jej osoby i niezrozumiałe jest powoływanie się na tę decyzję w jej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, decyzją z dnia 23 maja 2023 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie Kolegium o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji przesądza to, że w niniejszej sprawie brak jest związku pomiędzy opieką sprawowaną nad matką a niepodejmowanie zatrudnienia przez wnioskodawczynię. Związek taki zachodzi pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką sprawowaną nad T. R.. Kolegium uznało, że decyzją nr [...] z dnia 21 listopada 2022 roku wnioskodawczyni przyznany został specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2022 do 31 października 2023 w związku z opieką nad panią T. R.. J. W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji, przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, a także przeprowadzenia dowodu z uwierzytelnionej kopii postanowienia Prezydenta Miasta P. z dnia 10 lipca 2023 roku o sprostowaniu z urzędu własnej decyzji z dnia 9 grudnia 2022 roku (nr [...]). Strona podniosła, że decyzja została wydana z naruszeniem: 1) art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne uznanie, że przepis nie ma zastosowania do sytuacji skarżącej, co wyniknęło z błędnego ustalenia stanu faktycznego, że J. W. poza opieką nad swoją matką sprawuje także wcześniej rozpoczętą opiekę nad T. R., 2) art. 7 i art. 8 K.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, co do rzekomego sprawowania przez skarżącą opieki nad nieznaną jej osobą - T. R.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się z argumentami podniesionymi w skardze i zażądało oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021, poz. 2095 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia w tym przedmiocie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Kontrola legalność przeprowadzona w powyższym zakresie ujawniła, że zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. zostały wydane z ewidentnym naruszeniem przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) w związku z przepisami art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023, poz. 390 ze zm.). Ustalenia przyjęte przez Prezydenta Miasta P. za podstawę faktyczną wydanej decyzji nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym włączonym do akt administracyjnych. W przekazanych Sądowi aktach nie ma decyzji nr [...] z dnia 21 listopada 2022 roku o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad T. R.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze z niewyjaśnionych dla Sądu powodów całkowicie pominęło wyraźnie sformułowany w odwołaniu zarzut, że decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2022 do 31 października 2023 w związku z opieką nad T. R. nie dotyczy skarżącej. Niepełne uzasadnienie decyzji organu odwoławczego ewidentnie narusza art. 107 § 3 w związku z art. 8 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższego także Samorządowe Kolegium Odwoławcze bez jakiegokolwiek dowodu przyjęło ustalenie, że skarżąca pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad T. R.. Tymczasem analiza, załączonego do skargi, a także włączonego do akt administracyjnych organu I instancji, postanowienia Prezydenta Miasta P. z dnia 10 lipca 2023 roku o sprostowaniu z urzędu błędów pisarskich w wydanej przez P. Centrum Świadczeń decyzji nr [...] z dnia 19 grudnia 2022 roku dowodzi jednoznacznie, że wskazane powyżej decyzje o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały wydane na podstawie fałszywych ustaleń faktycznych. W treści postanowienia o sprostowaniu Prezydent Miasta P. wyjaśnił, że "W trakcie redagowania decyzji, popełniono błąd w uzasadnieniu". Organ wskazał, że w uzasadnieniu decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego winno być "Z analizy akt sprawy wynika, iż Pani J. W. nie pobiera specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wniosek z dnia 28-10-2022 złożony przez Panią J. W. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz matki T. W. jest jedynym wnioskiem złożonym w P. Centrum Świadczeń. Ponadto ustalono, iż Pani J. W. sprawuje tylko i wyłącznie opiekę nad matką T. W.". Wydanie decyzji na podstawie nieprawdziwych ustaleń faktycznych przesądza o nieprawidłowym zastosowaniu prawa materialnego, tj. przepisów art. 17 ust. 1 oraz ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołany powyżej dokument (postanowienie o sprostowaniu) został załączony do skargi. Wytknąć zatem należy, że całkowicie niezrozumiała dla Sądu jest treść odpowiedzi na skargę, gdzie skarżony organ odwoławczy domaga się oddalenia skargi oraz nie zgadza się z argumentami, które zostały podniesione przez skarżącą. Autor skargi trafnie dostrzega, że powołane powyżej postanowienie o sprostowaniu nie dotyczy błędów pisarskich lub rachunkowych, czy innej oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Prezydent Miasta P. wykorzystał możliwości określone instytucją rektyfikacji decyzji w sposób ewidentnie niedopuszczalny, bo do usuwania wadliwości merytorycznych postępowania wyjaśniającego oraz wydanej decyzji. Skutkiem postanowienia o sprostowaniu nie może być modyfikacja podstawy faktycznej przyjętej na potrzeby wydania rozstrzygnięcia o określonej treści. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P., a także postanowienie z dnia 10 lipca 2023 roku o sprostowaniu decyzji wydanej przez organ I instancji. O zwrocie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.), poprzez zasadzenie od organu na rzecz skarżącej kwoty odpowiadającej stawce minimalnej wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w osobie adwokata. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane są uwzględnić, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku o sygnaturze K - 38/13). Z tego względu warunek dotyczący okresu, w którym powstała znaczna niepełnosprawność podopiecznej T. W. jest okolicznością nieistotną dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czyli nie może przesądzać o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej.