IV SA/Po 465/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2023 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 02 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta T. z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr [...]

Decyzją z dnia 2 czerwca 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania M. R., od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta T. z dnia 21 kwietnia 2023 r.,nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podniosło, że w dniu 24 listopada 2022 r. M. R. wystąpiła do organu z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego wskazując, że pod adresem zamieszkania G. , [...] prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe, a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest centralne ogrzewanie. W dniu 04 kwietnia 2023 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy z M. R. w miejscu zamieszkania. Podczas wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, iż w budynku zamieszkuje M. R. z rodziną, a także jej ojciec R. K.. Jest to budynek parterowy. Do budynku prowadzą jedne drzwi wejściowe, (fot nr 2 i 4). Dalej przechodzi się do korytarza (fot. Nr 5). Z korytarza przechodzi się do pomieszczeń zajmowanych przez ojca wnioskodawczyni. Drzwi do jego pomieszczeń znajdują się po lewej stronie nieopodal wejścia głównego (fot nr 6). R. K. zajmuje tam dwa pokoje. W jednym z pokoi znajduje się piec kaflowy, który jest oddzielnym źródłem ciepła w budynku (fot. Nr 11). W jednym z pokoi zajmowanych przez R. K. (wg oświadczenia M. R.) znajduje się kuchnia gazowa. Z korytarza prowadzi też wejście do wspólnej dla wszystkich domowników łazienki (fot. Nr 7). Z tego samego korytarza prowadzą też drzwi do pokoi gospodarstwa domowego M. R.. Dalej z jednego z pokoi przechodzi się do kuchni M. R. (fot nr 8). Drugie źródło ciepła zainstalowane jest w drugim budynku (piec na węgiel) i zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (deklaracja w aktach sprawy)(fot. Nr 12 i 13). To źródło ciepła stanowi ogrzewanie wyłącznie dla pomieszczeń zajmowanych przez M. R.. System komunikacji w budynku jest otwarty, co potwierdza wykonana dokumentacja fotograficzna (fot. Nr 5,6,7,8,9,10). Lokale nie są oddzielone. Do każdego lokalu swobodny dostęp mają wszystkie osoby zamieszkujące w budynku. SKO zauważyło, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i sporządzonej dokumentacji fotograficznej bezsprzecznie wynika, że żadne z gospodarstw domowych (M. R. i R. K.) nie zamieszkuje w odrębnym lokalu. Budynek mieszkalny posiada jedno wejście. Obie rodziny korzystają m.in. ze wspólnej łazienki, kuchni, korytarza oraz pomieszczenia znajdującego się za drzwiami wejściowymi. Skoro oba gospodarstwa domowe korzystają ze wspólnej łazienki, kuchni i korytarza tym samym jest swobodny dostęp z jednego gospodarstwa domowego do drugiego. W ocenie Kolegium zgromadzony materiał dowodowy jest wyczerpujący, co do braku odrębności lokali, co w świetle art. 2 ust.3c) ustawy ma istotne znaczenie. W przepisie tym chodzi o to, że więcej niż jedno gospodarstwo domowe zamieszkujące pod jednym adresem, musi zamieszkiwać w odrębnych lokalach. Dlatego ustalenie istnienia odrębnych wejść nie jest wystarczające, lecz konieczne jest ustalenie tego, czy odrębność lokali poszczególnych gospodarstw domowych za pomocą przegród konstrukcyjnych (sufitów, ścian, drzwi) występuje także wewnątrz budynku i uniemożliwia swobodną komunikację, a tym samym swobodny dostęp między tymi gospodarstwami domowymi. Zdaniem SKO w danym budynku mieszkalnym brak jest lokali wydzielonych trwałymi ścianami. Poszczególne izby zajmowane przez Stronę posiadają drzwi; jednak nie ma głównych drzwi, które pozwoliłyby na oddzielenie lokalu Państwa R. i R. K.. W związku z powyższym nie ma możliwości wydzielenia odrębnych lokali. Tym samym nie sposób uznać, że skoro do każdego z tych gospodarstw jest swobodny dostęp, to mamy do czynienia z gospodarstwami zamieszkującymi w odrębnych, wydzielonych lokalach, z których każdy jest samodzielny, dlatego nie można mówić o samodzielności, a tym samym wyodrębnieniu tych lokali, ponieważ nie noszą one cech samodzielności i uniemożliwiają prowadzenie samodzielnych gospodarstw domowych w oddzielnych lokalach. Lokale nie mogą być uznane za samodzielne, ponieważ o samodzielności lokalu można mówić w sytuacji, w której taki lokal pozwala na zaspokojenie wszystkich, niezbędnych potrzeb bytowych bez konieczności korzystania z innych lokali. Stan faktyczny ustalony w trakcie wywiadu nie uprawnia do stwierdzenia, że w takim przypadku jak w tej sprawie ma miejsce deklarowane przez stronę prowadzenie oddzielnych gospodarstw domowych w odrębnych, samodzielnych lokalach. Zatem zgromadzony materiał dowodowy wystarcza do przesądzenia, że lokale zajmowane przez poszczególne gospodarstwa domowe nie posiadają cech samodzielności ani nie naszą cech samodzielności, dlatego brak podstaw do uznania lokali za wyodrębnione jeden od drugiego, co w świetle art. 2 ust. 3d) ustawy, który jednoznacznie mówi o zamieszkiwaniu pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych, m#-istotne znaczenie. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 2 ust. 1. ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141 oraz poz. 295 ;dalej u.d.w.) dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Jak stanowi art.2 ust.2 u.d.w. przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Z kolei art. 2 ust.3 wskazuje, że przez paliwa stale rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pełen zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art.2 ust. 3a u.d.w.) W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarska domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art.2 ust.3b u.d.w.) Organ odwoławczy podkreślił, że zamieszkujący pod adresem wskazanym przez wnioskodawczynię otrzymali pomoc finansową w postaci wypłaconego dodatku, który został już wypłacony na wniosek ojca skarżącej złożony jako pierwszy. W związku z powyższym organ I instancji prawidłowo odmówił wnioskodawczyni przyznania kolejnego dodatku. Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Sądu M. R. wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżąca wskazała, że prowadzi oddzielne od ojca R. K. gospodarstwo domowe posiadające dwa oddzielne źródła ciepła (piec kaflowy i centralne ogrzewanie). Zdaniem skarżącej stanowią oni dwie oddzielne rodziny żyjące każde na własny rachunek. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Stosownie do art. 2 ust. 1 ww. ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 u.d.w. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). Art. 2 ust. 3a u.d.w. stanowi, iż w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b u.d.w.). Stosownie jednak do art. 2 ust. 3c u.d.w., w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W myśl art. 2 ust. 3d u.d.w. w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było sporne, że na adres wskazany przez skarżącą w jej wniosku z dnia 24 listopada 2022 r., dodatek węglowy został już przyznany innej osobie - ojcu skarżącej. Istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy skarżąca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe od ojca zamieszkującego w tym samym budynku. W ocenie Sądu organy w sposób niebudzący wątpliwości ustaliły stan faktyczny sprawy. W sprawie przeprowadzono wywiad środowiskowy z którego wynika, że lokale, w których zamieszkują Skarżąca i jej ojciec, nie stanowią lokali odrębnych. Ojciec zajmuje dwa pokoje, w jednym z nich jest piec kaflowy, który jest oddzielnym źródłem ciepła w budynku. Skarżąca zamieszkuje pozostałe pomieszczenia. Współdzieli z ojcem kuchnię, korytarz i łazienkę. Budynek posiada jedno wejście z zewnątrz i wspólny korytarz. Odnośnie warunku zamieszkiwania w wyodrębnionym lokalu należy wskazać, że lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. Należy zatem interpretować warunek "zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach" w kontekście odrębności lokalu w sensie funkcjonalnym. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca (wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt: II OSK 2920/16, LEX nr 2450752). Skoro zatem organ ustalił, iż skarżąca nie zamieszkuje w odrębnym lokalu niż ojciec skarżącej to zastosowanie winien mieć przepis art. 2 ust. 3b u.d.w. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, dodatek ten przyznawany jest wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy. Wobec treści przywołanych powyżej przepisów organ winien ustalić czy kolejny wniosek złożony dla tego samego adresu dotyczy odrębnego gospodarstwa domowego czy też kolejnej osoby pozostającej w tym samym gospodarstwie domowym. Podkreślić należy, że dodatek węglowy przysługuje na gospodarstwo domowe rozumiane jako gospodarstwo umiejscowione pod tym samym adresem. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, kolejny dodatek węglowy na to samo gospodarstwo domowe nie przysługuje, jednak zastosowanie powyższego przepisu skutkować powinno pozostawieniem wniosku skarżącej bez rozpoznania, a nie wydaniem decyzji odmownej jak uczyniły to organy w niniejszej sprawie. Należy bowiem pamiętać, że co do zasady dodatek węglowy jest wypłacany temu wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy z danego adresu miejsca zamieszkania, co w realiach niniejszej sprawy nastąpiło. W takim przypadku, zdaniem Sądu, wniosek Skarżącej z 24 listopada 2022 r., stosownie do treści art. 2 ust. 3b ustawy, powinien zostać pozostawiony bez rozpoznania, czego nie zauważyły orzekające w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c.