IV SA/Po 434/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017r. nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówić ustanowienia adwokata

Z. T. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017r. nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący poinformował, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a źródłem jego utrzymania jest dochód z renty wynoszącej [...] zł. Opisując swój stan majątkowy wnioskodawca oświadczył, że nie ma żądnego majątku a mieszkanie, w którym mieszka należy do żony, która wyprowadziła się kilkanaście lat temu. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca oświadczył, że jest chory na cukrzycę oraz ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności (wyrok w załączeniu). W związku ze swym stanem zdrowia wnioskodawca zadeklarował, że na leki wydaje ok. [...] zł. miesięcznie. Po zapłaceniu podatków, rachunków za energie elektryczną, wodę, gaz, zakupieniu opału wnioskodawca oświadczył, że brak mu środków na życie, w związku z czym musi się zadłużać (harmonogram kredytu w kwocie [...]zł. w załączeniu). Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym i finansowym wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z kwoty wynoszącej [...] zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, co czyni zasadnym jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu należy zaznaczyć, że samodzielne działanie skarżącego na obecnym etapie postępowania nie pozbawia go prawa do sądu. W istocie bowiem zweryfikowanie przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie wymaga udziału w postępowaniu na jego obecnym etapie profesjonalnego pełnomocnika. Jest tak dlatego, ponieważ zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonywana przez Sąd ocena nie ogranicza się zatem jedynie do zbadania trafności zarzutów skargi, a stawiennictwo skarżącego na rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowe. Warto w tym miejscu zatem przytoczyć wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10, LEX nr 606576). Wobec powyższego, mając na uwadze fakt, iż wskazany wyżej przypadek nie zachodzi na obecnym etapie postępowania, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.