IV SA/Po 382/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 03 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.

Burmistrz Miasta i Gminy G. , decyzją z dnia 28 grudnia 2022 roku nr [...], odmówił przyznania G. W. świadczenia w formie dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dniu 14 grudnia 2022 roku dwóch pracowników socjalnych podjęło próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod adresem wskazanym we wniosku ([...]). Z poczynionych ustaleń wynika, że pod wskazanym we wniosku adresem znajduje się lokal przemysłowy - stolarnia, której właścicielem jest G. W.. Na miejscu zastano pracownika stolarni (syn wnioskodawcy), który odmówił wskazania części mieszkalnej budynku argumentując, że nie jest właścicielem nieruchomości. W oparciu o analizę korespondencji wnioskodawcy organ ustalił, że G. W. zamieszkuje pod adresem ul. [...], [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, decyzją z dnia 3 kwietnia 2023 roku (nr [...]), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawca w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, jako rodzaj stosowanego paliwa stałego wskazał inny rodzaj biomasy oraz drewno kawałkowe. Dodatek węglowy nie przysługuje w przypadku stosowania tego rodzaju paliwa. Nie jest to bowiem paliwo stałe, o którym mowa w przepisie art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym. Kolegium zaznaczyło przy tym, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym, ponieważ dotyczy on sytuacji kiedy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 roku. Organ wyjaśnił jednocześnie, iż dla gospodarstw domowy w przypadku gdy głównym źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, ustawodawca przewidział dodatek dla gospodarstw domowych. Wnioski o ten dodatek można było składać do 30 listopada 2022 roku. G. W. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący podniósł, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw podał dwa piece. Jeden o mocy 200 kW, służy do ogrzewania suszarni i opalany biomasą oraz w żaden sposób nie jest połączony z mieszkaniem. Drugi piec o mocy 1kW jest piecem uniwersalnym CO i służy do ogrzewania mieszkania. Skarżący potwierdził, że deklarację złożył po 11 sierpnia 2022 roku, ale zaznaczył, iż ustawodawca dopuścił przyznanie dodatku węglowego również w sytuacji, gdy źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie było zostało zgłoszone do CEEB. Skarżący podniósł, że zachował ustawowy termin złożenia wniosku, a w terminie drugiego wywiadu środowiskowego, który miał miejsce w dniu 03 lutego 2023 roku, okazał kotłownię i piec, co jednoznacznie dowodzi, iż piec nadal funkcjonuje i ogrzewa mieszkanie. Skarżący wyjaśnił, że często przebywa i nocuję w tym mieszkaniu. Organy wielokrotnie przeprowadzały w tym mieszkaniu wywiad środowiskowy ponieważ zamieszkiwał tam wuj skarżącego, a także dziki lokator pozostający pod opieką Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. . W formie pomocy otrzymywał on węgiel, który był spalany w piecu ogrzewającym mieszkanie. Taki stan faktyczny istnieje po dzień dzisiejszy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021, poz. 2095 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia w tym przedmiocie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.). Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych względów niż podnoszone przez stronę. Analiza dowodów włączonych do akt administracyjnych ujawnia następujące okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy. Decyzja organu I instancji z dnia 28 grudnia 2022 roku nr [...] o odmowie przyznania świadczenia w formie dodatku węglowego została doręczona skarżącemu przesyłką pocztową za pokwitowaniem odbioru w dniu 02 stycznia 2023 roku. G. W., pismem opatrzonym datą 16 stycznia 2023 roku, wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Przesyłka zawierająca podanie/odwołanie została złożona w placówce pocztowej w dniu 18 stycznia 2023 roku. W dniu 19 stycznia 2023 roku korespondencja wpłynęła do Urzędu Miasta i Gminy w G. , a w dniu 20 stycznia 2023 roku została przekazana do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. . Pismem z dnia 23 stycznia 2023 roku odwołanie zostało przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Powołane powyżej okoliczności znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym włączonym do akt administracyjnych. Sąd przyjmuje je, jako własne ustalenia w sprawie. Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco - art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.). Zgodnie z art. 127 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania (art. 128 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego) Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego). Odwołanie od decyzji jest czynnością prawną. O bycie i skuteczności prawnej takiego działania rozstrzygają przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu. Uchybienie zaś ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji. W okolicznościach kontrolowanej sprawy, zgodnie z treścią przepisu art. 57 § 5 pkt 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, o zachowaniu terminu do złożenia odwołania rozstrzyga data nadania w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa określone art. 156 § 1 pkt 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Z uwagi na tak ważne skutki, organ odwoławczy obowiązany jest badać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. W sprawie niniejszej Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopełniło tej powinności. Z dowodów włączonych do akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 02 stycznia 2023 roku (poniedziałek). Czternastodniowy termin na złożenie odwołania upływał zatem z dniem 16 stycznia 2023 roku. Korespondencja zawierająca odwołanie został złożona w placówce pocztowej operatora publicznego Poczta Polska w dniu 18 stycznia 2023 roku, a więc na drugi dzień po upływie ustawowego terminu do złożenia odwołania. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że G. W. złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, wskazując równocześnie okoliczności świadczące o braku zawinienia, a nadto że złożył ten wniosek w zakreślonym przepisami terminie (art. 58 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego). W tym stanie rzeczy organ odwoławczy, do którego wpłynęło odwołanie G. W. od decyzji Burmistrz Miasta i Gminy G. z dnia 28 grudnia 2022 roku nr [...], winien postanowieniem wydanym w trybie art. 134 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które to postanowienie jest ostateczne. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego), gdyż oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która zgodnie z art. 16 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego korzysta z ochrony trwałości. W związku z powyższym, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.