IV SA/Po 360/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Donata Starosta Protokolant ref. staż. Kinga Jaśniewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. przy udziale sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi M.S. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania R. S. uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz.395 ze zm.). W ocenie organu nie została spełniona przesłanka deportacji. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez R. S., decyzją z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2010r. Skargę na powyższą decyzję złożył R. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 maja 2011r., sygn. akt IV SA/Po 351/11, uchylił obydwie decyzje. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż organ winien dokładne przeprowadzić postępowanie dowodowe, w szczególności na okoliczność odległości dzielącej miejscowość wykonywania pracy przymusowej od miejscowości rodzinnej skarżącego oraz zweryfikować prawdziwość zeznań świadków ze zgromadzonymi dokumentami. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w cytowanej wyżej ustawie, z powodu braku deportacji. Odpis tej decyzji skarżący otrzymał w dniu 8 sierpnia 2011r. Wnioskiem z dnia 19 listopada 2013r. R. S. domagał się wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na uzyskanie zeznań drugiego świadka K.Ś., którego wcześniej nie podał. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.149 §3, art.148 § 1 i art.150 § 1 kpa odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu organ podał, iż wnioskodawca domaga się wznowienia postępowania na podstawie art.145 § 1 pkt 5 kpa, wskazując jako nowy dowód w sprawie – kserokopię z Archiwum Akt Nowych oświadczenia świadka K. Ś. z 1.02.1992r. złożone we W. Jednakże z akt sprawy wynika, że dowód ten znajduje się już w aktach administracyjnych i został złożony przez stronę w toku postępowania toczącego się w 2000r. W związku z tym strona nie przedstawiła żadnych nowych dowodów. Wnioskodawca został pouczony o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. W dniu 7 lutego 2014r. R. S.złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy postanowienie z dnia 20 stycznia 2012r. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż strona może złożyć wniosek o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. W niniejszej sprawie kwestia ustalenia dochowania przez stronę terminu nie wymaga prowadzenia szczególnie skomplikowanego postępowania dowodowego, bowiem dokumenty ( w tym zeznania świadka)został przesłane przez stronę do urzędu 26.11.2010r. Zatem miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania biegł od dnia w którym wnioskodawca dowiedział się o nowej okoliczności. Nadto organ zauważył, że wnioskodawca został błędnie pouczony, a organ rozpoznał zażalenie strony na postanowienie z dnia 20.01.2014r. złożone po terminie określonym w art.141 § 2 kpa. Jednakże konsekwencją obowiązywania art.112 kpa jest związanie organu terminem podanym w pouczeniu, gdy jest to termin korzystniejszy dla strony. Skargę na powyższe postanowienie wniósł R. S. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznania świadczenia pieniężnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 6 maja 2014r. zostało przyznane skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo odmówił w niniejszej sprawie wznowienia postępowania administracyjnego. Na wstępie wskazania wymaga, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną jest postępowaniem nadzwyczajnym. Warunkiem skutecznego wszczęcia takiego postępowania jest, po pierwsze powołanie się na jedną z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a lub art. 145b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po drugie zaś złożenie wniosku o wznowienie postępowania w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a. lub odpowiednio w art. 145a § 2 k.p.a. i art. 145b § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie skarżącemu chodziło o powołanie się we wniosku o wznowienie postępowania na przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie zaś z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania organ obowiązany jest zbadać z urzędu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminowi stanowiłoby bowiem rażące naruszenie prawa, a to z uwagi na naruszenie ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1995 r. sygn. akt SA/Wr 1164/95 (niepubl.), powoł. [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2012 r., str. 577). Uchybienie zatem terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania jest podstawą do wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie (art. 149 § 3 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ zasadnie przyjął, opierając się na całości materiału, jakim dysponował, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 sierpnia 2011r., złożony został po upływie 2 lat od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Strona powołując się na nowy dowód, wskazała jako nowy dowód w sprawie – kserokopię z Archiwum Akt Nowych oświadczenia świadka K. Ś. z 1.02.1992r. złożone we W. Jednakże z akt sprawy wynika, że dowód ten znajduje się już w aktach administracyjnych i został złożony przez stronę w toku postępowania toczącego się w 2010r. (k.11 akt administracyjnych). Skarżący nadesłał bowiem ów dokument wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia z dnia 22.10.2010r. W związku z tym strona nie przedstawiła żadnych nowych dowodów. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca w art. 148 § 1 k.p.a. wyraźnie wskazuje na termin jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się "o okoliczności", stanowiącej podstawę do wznowienia. Na gruncie art. 145 k.p.a. w zw. z art. 148 k.p.a. istotne jest zatem, kiedy strona dowiedziała się o tej okoliczności. Bezsporne jest zaś, że w niniejszej sprawie strona posiadała wiedzę w tym zakresie już składając wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego w 2010 r. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe. Organowi nie można zarzucić naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 9, art. 80, art. 107 § 3 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W sprawie nie została naruszona ani zasada prawdy obiektywnej, ani zasada pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, czy udzielania stronie informacji faktycznej i prawnej. Również uzasadnienie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Sąd wskazuje jednocześnie, że pozostałe zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku w niniejszym postępowaniu. Sąd bowiem, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), choć nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to rozstrzyga w granicach sprawy. Na marginesie należy zauważyć, iż rację ma organ, że wnioskodawca został błędnie pouczony, a organ rozpoznał zażalenie strony na postanowienie z dnia 20.01.2014r. złożone po terminie określonym w art.141 § 2 kpa. Jednakże konsekwencją obowiązywania art.112 kpa jest związanie organu terminem podanym w pouczeniu, a strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji błędnego pouczenia. Wobec złożenia wniosku o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., organ obowiązany był odmówić wznowienia postępowania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekał na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od Skarbu Państwa zwrot kosztów zastępstwa procesowego dla pełnomocnika z urzędu na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).