IV SA/Po 354/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 1 marca 2023 r. nr [...]

Decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego H. R., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. dnia 1 marca 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu prawa do dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji działając w oparciu o przepis art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu wskazanym we wniosku jako adres wnioskodawcy. Z treści sporządzonej w trakcie wywiadu notatki służbowej wynika, że pod adresem wskazanym we wniosku nie znajdują się dwa odrębne lokale mieszkalne w takim rozumieniu, że każdy z tych lokali jest funkcjonalny samodzielnie. Organ podkreślił, że zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym, w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. Jednocześnie organ podkreślił, że przepis art. 2 ust. 3c ustawy uzależnia przyznanie dodatku węglowego w trybie opisanym w art. 2 ust. 3d ustawy, od podjęcia przez stronę dodatkowych czynności związanych ustaleniem odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Organ podniósł, że brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach w terminie do 30 listopada 2022 r. otwiera dopiero stronie drogę do przyznania dodatku węgłowego w trybie opisanym w przepisie art. 2 ust. 3d ustawy. Podkreślił, że skoro ustawodawca wyraźnie wskazał przesłankę w art. 2 ust. 3c ustawy, że w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, to aby podjąć skuteczne starania o przyznanie dodatku węglowego - obowiązkiem strony było podjęcie sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla zajmowanego lokalu. Względy logiki nakazują bowiem stwierdzenie, że o braku możliwości dokonania określonej czynności w wyznaczonym terminie możemy mówić wyłącznie w sytuacji, w której próba dokonania tej czynności w ogóle została podjęta. Bezczynność strony w omawianym zakresie nie może być utożsamiana z brakiem możliwości dokonania prawem wymaganej czynności w ustawowo określonym terminie. Organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się wywiad środowiskowy (notatka służbowa), o której mowa w art. 2 ust. 3d ustawy, który potwierdza ustalenia dokonane przez organ I instancji o zamieszkiwaniu pod jednym adresem w odrębnych lokalach więcej niż jednego gospodarstwa domowego oraz wykorzystywaniu przez te gospodarstwa współdzielonego źródła ogrzewania. Z akt sprawy (wywiad oraz oświadczenie strony) wynika również, że strona nie podjęła prawem wymaganych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Tym samym, strona - wnioskodawca nie spełnia przesłanek ustawowych uprawniających do przyznania dodatku węgłowego. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący podniósł, że prowadzi z bratem dwa odrębne gospodarstwa domowe, dlatego winien mieć przyznany dodatek węglowy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego. Na wstępie wskazać należało, że w sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U.2022.1692) - dalej u.d.o. W przedmiotowej sprawie w dniu 20 września 2022 H. R. wystąpił do Wójta Gminy K. z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego wskazując, że pod adresem zamieszkania prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków. W sprawie przeprowadzono dwukrotnie wywiad środowiskowy z którego wynika, że lokale, w których zamieszkują skarżący i jego brat, nie stanowią lokali odrębnych. Skarżący zamieszkuje pod adresem wskazanym we wniosku i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe od gospodarstwa domowego brata D. R., posiada odrębne źródło ogrzewania (piec kaflowy). Budynek posiada jedno wejście z zewnątrz, a wewnątrz do pomieszczeń mieszkalnych Wnioskodawcy przechodzi się przez część wspólną - korytarz obydwu gospodarstw domowych. Skarżący oświadczył, że nie wystąpił o nadanie nowego numeru ani wyodrębnienie lokalu. Dlatego organ uznał, iż w tej sprawie przysługuje jeden dodatek węglowy, który został już wypłacony na wniosek brata złożony jako pierwszy. Do lokalu mieszkalnego skarżącego są dwa wejścia i skarżący aby przejść do drugiego pokoju musi skorzystać ze wspólnego korytarza. Ponadto z wywiadu wynika, że lokal brata skarżącego, w którym zamieszkuje składa się tylko z jednego pokoju, natomiast brak jest kuchni, łazienki i toalety. Zgodnie z art. 2 ust. 3a u.d.o., W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. 3b. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. 3c. W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Pod adresem wskazanym we wniosku nie znajdują się dwa odrębne lokale mieszkalne, w takim rozumieniu, że każdy z tych lokali jest funkcjonalnie samodzielny. O ile bowiem faktycznie lokal składający się z pomieszczeń mieszkalnych zamieszkiwanych przez skarżącego jest funkcjonalnie samodzielny, o tyle nie budzi wątpliwości, że lokal składający się tylko z jednego pomieszczenia - pokoju, w którym zamieszkuje brat strony D. R., nie jest lokalem funkcjonalnie samodzielnym, ponieważ D. R. nie posiada ani kuchni ani łazienki i tym bieżącej wody, niezbędnej do celów sanitarnych i w celu przygotowywania posiłków a wiec oczywistym jest, że w takiej sytuacji faktycznej musi korzystać z kuchni i łazienki należących do H. R.. Powyższe powoduje, że nie są spełnione przesłanki pozwalające uznać, że samodzielny lokal mieszkalny to taki, który umożliwia korzystanie z niego zgodnie z przeznaczeniem, przy uwzględnieniu stałego przebywania w nim ludzi, bez konieczności korzystania z innych samodzielnych lokali. Lokal posiada cechę samodzielności, o ile funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. Przy czym wymaga zaakcentowania, że art.2 ust.3 d) ustawy wymaga, aby obydwa lokale cechowały się odrębnością, co w tej sprawie nie zachodzi. Wyodrębnienie lokalu to procedura uregulowana ustawowo. Zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali- art. 2 Samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej "lokalami", mogą stanowić odrębne nieruchomości. 1a. Ustanowienie odrębnej własności samodzielnego lokalu następuje zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem, i zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy. Spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1a-2, stwierdza starosta w formie zaświadczenia. W toku przeprowadzonego wywiadu organ ustalił, że skarżący nie ma wyodrębnionego lokalu w terminie do 30.11.2022r. Nie podjęto także kroków formalnych w celu wydzielenia odrębnego lokalu. Nie posiada zaświadczenia o samodzielności lokalu, ani kopi wniosku o wydanie takiego zaświadczenia. Prawidłowo zatem organ uznał, iż w tej sprawie przysługuje jeden dodatek węglowy, który został już wypłacony na wniosek brata złożony jako pierwszy. Podkreślenia bowiem wymaga, że w razie, gdy nie zostanie wykazane zaistnienie warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w związku z art. 2 ust. 3c u.d.w., organ pozostawia wniosek bez rozpoznania, gdyż dodatek węglowy – co do zasady - jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy z danego adresu miejsca zamieszkania. W niniejszej sprawie strona złożyła oświadczenie, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla jej lokalu. Zatem przesłanka zawarta w art. 2 ust. 3d u.d.w. jest spełniona w razie wykazania, że nie było możliwe w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem w odrębnych lokalach. Przepisy ustawy nie wprowadzają "obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań" mających na celu ustalenie odrębnego adresu. Wobec tego wykazanie, iż przesłanka, o której mowa wyżej, została spełniona, może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony. W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 3d w związku z art. 2 ust. 3c u.d.w. i przepisów postępowania tj. art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. i wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżącego inicjującego postępowanie administracyjne. Ponadto – jak już była o tym mowa wyżej - w razie, gdy nie zostanie wykazane zaistnienie warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w związku z art. 2 ust. 3c u.d.w., organ pozostawia wniosek bez rozpoznania – zgodnie z art. 2 ust. 3b cytowanej ustawy, a zatem w takiej sytuacji nie ma podstaw do wydania decyzji. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania i przeprowadzi analizę okoliczności faktycznych we wskazanym wyżej zakresie i na tej podstawie wyda prawidłowe rozstrzygnięcie.