IV SA/Po 285/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia postanawia 1. odrzucić skargę; 2. odmówić przyznania prawa pomocy.

Pismem z dnia 7 marca 2025 r. K. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skargę powołując się na nr akt [...]. Wniósł m.in. o przyznanie pełnomocnika z urzędu, zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości, uchylenie "zaskarżonej decyzji w całości". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie z uwagi na to, że postanowienie Kolegium z dnia 12 lutego 2025 r. o rozpoznaniu ponaglenia skarżącego z dnia 10 stycznia 2025 r. nie jest postanowieniem podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Dz. U. z 2024 r. poz. 334). Jak stanowi art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłość, przy czym katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu w sprawach nieprzewidzianych w tym przepisie. Wspomniana kontrola obejmuje w szczególności postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 i § 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej "k.p.a."), na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, czy w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1, stronie służy prawo wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Organ rozpatrujący ponaglenie, zgodnie z art. 37 § 6 k.p.a. wydaje postanowienie, w którym wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1) lub w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone (pkt 2 lit. a) i zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości (pkt 2 lit. b). Na powyżej omówione postanowienie organu wyższego stopnia w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia nie służy zażalenie (art. 141 § 1 k.p.a.). Postanowienie to ma charakter wpadkowy (incydentalny), nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do jej istoty – nie jest zatem postanowieniem podlegającym kontroli sądu administracyjnego w myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. Skarżący w dniu 10 stycznia 2025 r. złożył ponaglenie, które rozpoznane zostało przez SKO w [...] postanowieniem z dnia 12 lutego 2025 r. w sprawie o nr [...]. Skarżący wniósł do tutejszego Sądu skargę przywołując powyższą sygnaturę. Przytoczone przepisy wskazują bezsprzecznie, że postanowienie wydane w trybie art. 37 k.p.a. nie podlega kognicji sądu administracyjnego, zatem złożona na to postanowienie skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Z powyższych względów, Sąd postanowił odrzucić skargę postanowieniem na podstawie 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., jak orzekł w pkt 1 postanowienia. W tym stanie rzeczy, wobec oczywistej bezzasadności skargi, nie było podstaw także do rozpatrzenia przez Sąd wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Sąd, na podstawie art. 247 p.p.s.a. odstąpił zatem od merytorycznego jego rozpoznania i odmówił jego przyznania, jak orzekł w pkt 2 postanowienia. Zgodnie z treścią wskazanego powyżej przepisu prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, iż o oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym, zatem w sytuacji zakwalifikowanie skargi do odrzucenia sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., a to z kolei uzasadnia odmowę przyznania skarżącemu prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. np. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II GZ 101/12, LEX nr 1145541).