IV SA/Po 20/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu oddala skargę

Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Stowarzyszenie A w P. (zwane dalej również " skarżącym stowarzyszeniem") powołując się na art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 353; zwanej dalej "ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku") w związku z art. 31 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23; zwanej dalej "k.p.a") wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu prowadzonym przez Starostę [...] w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniach na budowę fundamentu i masztu elektrowni wiatrowej o mocy elektrycznej do 2,0 MW przewidzianych do realizacji na działkach nr ew. [...], nr ew. [...] i nr ew. [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...] w jednostce ewidencyjnej gmina [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że jednym z celów stowarzyszenia jest wspieranie ekologii zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego. Tym samym zdaniem skarżącego stowarzyszenia spełnione zostały przesłanki z art 44 ust. 1 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu uzasadnione jest jego celami statutowymi. Jednocześnie za dopuszczeniem skarżącego stowarzyszenia do udziału w postępowaniu przemawiać ma interes społeczny w rozumieniu art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem skarżącego stowarzyszenia inwestycja polegająca na budowie elektrowni wiatrowych będzie wpływać na przyrodę, środowisko i życie mieszkańców, nie tylko przez krótki czas, ale około 30 lat i wprowadzi nieodwracalne zmiany w życiu mieszkańców gminy Z., a także w środowisku przyrodniczym. Skoro interes społeczny może polegać na czuwaniu nad ochroną praw pewnej grupy ludności, to niewątpliwie w interesie interes społecznym jest przystąpienie skarżącego stowarzyszenia do niniejszego postępowania. Sprawa budowy elektrowni wiatrowych w gminie Z. budzi szerokie zainteresowanie społeczne, choćby ze względu na znaczna ingerencję tych inwestycji w środowisko. Tym samym interes społeczny tkwi również w transparentności postępowania jak i transparentności działania organów gminy Z.. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Starosta Z. w podstawie prawnej powołując art. 31 § 2 w związku z art. 31 §1 oraz art. 123 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290; zwanej dalej "p.b.") odmówił dopuszczania skarżącego stowarzyszenia do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę fundamentu i masztu elektrowni wiatrowej o mocy elektrycznej do 2,0 MW przewidzianych do realizacji na działkach nr ew. [...], nr ew. [...] i nr ew. [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...] w jednostce ewidencyjnej gmina [...]. Organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę nie było postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku bowiem organ nie przeprowadzał oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Wobec powyższego Starosta przy ustalaniu stron kierował się wyłącznie art. 28 ust.2 p.b., gdyż nie zachodziły okoliczności określone w art. 28 ust.4 p.b., które to umożliwiałyby zastosowanie art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Starosta wskazał dodatkowo, że za odmową dopuszczenia skarżącego stowarzyszenia do udziału w postępowaniu przemawia fakt, że wniosek o dopuszczenia do udziału w postepowaniu został złożony po zakończeniu postępowania. W zażaleniu skarżące stowarzyszenie podniosło, że jednym z jego statutowych celów jest wspieranie ekologii zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, ochrona zwierząt oraz ochrona dziedzictwa przyrodniczego. Tym samym spełnione są przesłanki z art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku oraz art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Po rozpatrzeniu zażalenia Wojewoda postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Starosty. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że w związku z treścią art. 28 ust. 3 p.b., art. 31 k.p.a. nie znajduje zastosowania w sprawach pozwolenia na budowę. Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 4 p.b., przepis art. 28 ust. 3 p.b. nie znajduje zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, jeśli postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku. W takim przypadku należy stosować art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku. Dalej Wojewoda wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie inwestor na potrzeby planowanej inwestycji uzyskał od Wójta Gminy Z. decyzję z dnia [...] października 2013 r. nr [...] stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Nie była również przeprowadzana ponowna ocena oddziaływania na środowisko z wniosku inwestora, jak i organu administracji architektoniczno-budowlanej. Projekt przedłożony przez inwestora jest bowiem zgodny z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną dla przedmiotowego przedsięwzięcia. W niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności określone w art. 61, art. 88 i art. 90 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a co za tym idzie postępowanie nie wymagało udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku. Wobec powyższego Wojewoda uznał, że w sprawie pozwolenia na budowę nie jest wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko i związany z tym udział społeczeństwa. W konsekwencji nie ma zastosowania przepis art. 28 ust. 4 p.b., który ewentualnie umożliwiłby uznanie skarżącego stowarzyszenia za podmiot na prawach strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Stowarzyszenie A wniosło m.in. o uchylenie postanowienia Wojewody z dnia [...] listopada 2016 r. oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, przy wydaniu warunków zabudowy dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Skarżące stowarzyszenie wniosło także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego stowarzyszenia Wojewoda miał wiedzę o nieprawidłowościach na etapie postępowania o wydanie warunków zabudowy dla ww. przedsięwzięcia, w wyniku których pozbawiono społeczeństwo możliwości udziału w tym postępowaniu. Nie zbadano dokumentów na podstawie których taka decyzja może być wydana (studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy). Pominięcie tego faktu w konsekwencji umożliwiło bezprecedensowe przyjęcie, iż w danym obszarze nie będziemy mieli do czynienia ze skumulowanym oddziaływaniem na środowisko. To pozwoliło w sposób ukierunkowany i zamierzony na błędne przyjęcie, iż brak było potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddaleni podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone postanowienie dotyczące odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu zostało wydane w toku postepowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Przepis ten nie znajduje jednak zastosowania w postepowaniu przedmiocie pozwolenia na budowę, co wynika z art. 28 ust. 3 p.b. Organizacja społeczna, tak jak inne podmioty, może brać udział w takim postępowaniu na zasadach określonych w art. 28 ust. 2 p.b. jeżeli wykaże, że jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu. Ponadto zgodnie z art. 28 ust. 4 p.b. przepisów art. 28 ust. 2 i 3 nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. W takim przypadku stosuje się przepisy art. 44 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, który przewiduje, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Oznacza to, że zasadą postępowania w sprawie pozwolenia na budowę jest niemożność udziału w nim organizacji społecznych, przy czym ustawodawca dopuścił wyjątek, jakim jest udział organizacji ekologicznej, o jakiej mowa w art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Art. 28 ust. 4 p.b. znajduje zastosowanie gdy z przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku będzie wynikało, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa. Dla przyjęcia, że w określonej sprawie zachodzi przypadek unormowany w art. 28 ust. 4 p.b. konieczne jest wskazanie przepisu ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, który wymaga w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę udziału społeczeństwa. Możliwość zaś udziału społeczeństwa, w tym także organizacji ekologicznej, zagwarantowana jest w postępowaniu, w którym dokonywana jest ocena oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia (art. 3 ust.1 pkt 8 lit. c ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku) (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2394/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest postępowanie w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (por. wyroki NSA z dnia 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2037/14, z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt II OSK 1044/15, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 859/16). Stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach: postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14, 18 (a więc również decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na budowę) jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w przypadku, o którym mowa w art. 88 ust. 1. Zgodnie zaś z art. 88 ust. 1 powołanej wyżej ustawy ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 , 10, 14, 18 przeprowadza się także na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia, złożony do organu właściwego do wydania decyzji (pkt 1); jeżeli organ właściwy do wydania decyzji stwierdzi, że we wniosku o wydanie decyzji zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (pkt 2). W rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Wójt Gminy Z. stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Wojewoda prawidłowo ocenił, że przedłożony przez inwestora projekt budowlany jest zgodny z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną dla przedmiotowego przedsięwzięcia. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały wobec tego okoliczności określone w art. 61, art. 88, art. 90 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Tym samym uznać należało, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę fundamentu i masztu elektrowni wiatrowej o mocy elektrycznej do 2,0 MW przewidzianych do realizacji na działkach nr ew. [...], nr ew. [...] i nr ew. [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...] w jednostce ewidencyjnej gmina [...] nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa. Prawidłowa była wobec tego ocena Wojewody, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego stowarzyszenia o dopuszczenia do udziału w postępowanie. Skoro bowiem w przedmiotowego postępowania nie zalicza się do postępowań wymagających udziału społeczeństwa to nie mógł w nim znaleźć zastosowanie art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. W konsekwencji zgodnie z art. 28 ust. 3 p.b. brak było podstaw do dopuszczenia skarżącego stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Z powyżej wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) orzekł jak w sentencji.