IV SA/Po 199/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2023 r. nr SKO - [...]/23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia 20 grudnia 2022 r. nr [...]

Decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania T. W. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia 20 grudnia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podniosło, że decyzja odmowna organu I instancji została wydana z uwagi na fakt, iż zarządca budynku, w którym mieszka wnioskodawca w deklaracji złożonej w dniu 24 stycznia 2022 r. wskazał, iż budynek mieszkalny ma zainstalowane źródło ciepła - kocioł na paliwo stałe - drewno kawałkowe i węgiel oraz paliwa węglopochodne. Tym samym w ocenie organu nie można uznać, iż gospodarstwo domowe odwołującego jest ogrzewane pelletem. Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. W. podnosząc, iż zarządca budynku złożył deklarację błędnie wskazując rodzaj stosowanego paliwa - drewno kawałkowe i węgiel i paliwa węglopochodne, a nie to co jest faktycznie przez nią stosowane czyli pellet drzewny. SKO zważyło, że w myśl art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, a!bo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r. albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. W ocenie Kolegium w świetle powyższych unormowań warunkiem otrzymania przedmiotowego dodatku jest zgłoszenie, (wpisanie) do centralnej ewidencji emisyjności budynków że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe zasilane pelletem drzewnym, drewnem kawałkowym albo innym rodzajem biomasy albo kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG albo kocioł olejowy dokonane najpóźniej do dnia 11 sierpnia 2022 roku. Tymczasem w pierwszej deklaracji złożonej w dniu 24 stycznia 2022 r. wskazano, iż budynek mieszkalny wnioskodawcy ma zainstalowane źródło ciepła - kocioł na paliwo stałe - węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno. Natomiast w dniu 11 października 2022 r. zarządca złożył kolejną deklarację w której wskazał jako źródło stosowanego paliwa: węgiel i paliwa węglopochodne, drewno oraz pellet drzewny. W ocenie Kolegium wpisy do CEEB zmieniające deklarację w zakresie źródła ogrzewania budynku wprowadzone po dniu 11 sierpnia 2022 r., nie mogą być uznane przez organ, co uzasadnia odmowę przyznania dodatku, z uwagi na fakt, iż jak zasadnie przyjął organ nie można przyjąć, iż dom odwołującego jest ogrzewany pelletem. Zdaniem SKO rozpatrując prawo do przedmiotowego dodatku, organ obowiązany jest do stosowania przepisów cytowanej wyżej ustawy, która każe uwzględniać stan faktyczny, wynikający z deklaracji zgłoszonej do CEEB do ściśle określonej daty, tj. do 11 sierpnia 2022 roku. Wszelkie zmiany w zakresie głównego źródła ogrzewania dokonane w deklaracji zgłoszonej do CEEB po wskazanej dacie, nie są uwzględniane przy ustalaniu prawa do tego dodatku. Odnosząc się do zarzutów wskazanych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, iż wobec jednoznacznego wskazania w pierwszej deklaracji jako rodzaju stosowanego paliwa -drewna i węgla oraz paliwa węglopochodnego, organ I instancji nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie bowiem związany był treścią pierwotnej deklaracji strony, a ewentualne korekty tej deklaracji mogły być dokonywane tylko do dnia 11 sierpnia 2022 r. W ocenie Kolegium treść przedmiotowej deklaracji złożonej do dnia 11 sierpnia 2022 r. jest podstawą do wydania decyzji odmawiającej przyznania w/w dodatku skoro w świetle ww. przepisów niedopuszczalne jest sporządzenie korekty w tym zakresie jak i przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w tej kwestii. Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Sądu T. W. wnosząc o uwzględnienie skargi przez Sąd i przyznanie mu prawa do dodatku. Skarżący wskazał, że zarządca zamieszkiwanego przez niego budynku złożył deklarację błędnie wskazując rodzaj stosowanego paliwa - drewno kawałkowe, węgiel i paliwa węglopochodne, bez wcześniejszego sprawdzenia u lokatorów czym ogrzewają gospodarstwa domowe. Dopiero po interwencji lokatorów w dniu 11 października 2022 r. zarządca złożył kolejną deklarację w której wskazał jako źródło stosowanego paliwa: węgiel i paliwa węglopochodne, drewno oraz pellet drzewny. Ponadto w dniu 20 grudnia 2022 r. u skarżącego został przeprowadzony wywiad środowiskowy, w trakcie którego potwierdzono, że skarżący do ogrzewania mieszkania używa peletu drzewnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2023 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia 20 grudnia 2022 r. znak: [...] o odmowie przyznania prawa do dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U.2022.1967) - dalej ustawa. W myśl art. 24 ust. 1 ustawy Dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Warunkiem otrzymania przedmiotowego dodatku jest zatem zgłoszenie, (wpisanie) do centralnej ewidencji emisyjności budynków, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe zasilane pelletem drzewnym, drewnem kawałkowym (..). W przedmiotowej sprawie w pierwszej deklaracji złożonej w dniu 24 stycznia 2022 r. zarządca budynku w którym zamieszkuje skarżący błędnie wskazał, iż zainstalowane źródło ciepła stanowi - kocioł na paliwo stałe - węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno. Dopiero po interwencji lokatorów w dniu 11 października 2022 r. zarządca złożył kolejną deklarację w której wskazał prawidłowo jako źródło stosowanego paliwa: węgiel i paliwa węglopochodne, drewno oraz pellet drzewny. W rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające uznały, że wpisy do CEEB zmieniające deklarację w zakresie źródła ogrzewania budynku wprowadzone po dniu 11 sierpnia 2022 r., nie mogą być uznane przez organ, co uzasadnia odmowę przyznania dodatku. Jednakże, zdaniem Sądu organy rozstrzygające błędnie uznały, że jeżeli wymienione w art. 24 ust. 1 ustawy główne źródłowo ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. - nawet jeżeli stanowi to wynik pomyłki zarządcy domu składającego deklarację, a zatem być może sprzecznie z rzeczywistym stanem faktycznym - stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. W ocenie Sądu, sytuacja, w której analiza wniosku o przyznanie dodatku już na wstępie wykazuje, że wnioskodawca wskazuje w nim inne źródło ogrzewania niż widniejące w centralnej ewidencji emisyjności budynków powinna być uznana za wystąpienie w sprawie wątpliwości co do faktycznego stanu sprawy, które powinny zostać wyjaśnione przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a., przy uwzględnieniu że nie są one wyłączone z zastosowania na mocy przepisów przedmiotowej ustawy. W rozpoznawanej sprawie nie można pominąć, że w złożonym wniosku o przyznanie przedmiotowego dodatku skarżący pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wskazał, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe opalny pelletem drzewnym. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącego, a treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków niewątpliwie zaistniały wątpliwości co do faktycznego źródła jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącego. Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle przepisów ustawy. Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy należy wskazać, że tego rodzaju rozbieżność należy uznać za rozstrzygniętą, jeżeli już na etapie rozpoznawania wniosku strony organ posiada jednoznaczne dowody, że tego rodzaju rozbieżność nie wynikała ze zmian stanu faktycznego (np. zmiany sposobu ogrzewania mieszkania) ale tylko i wyłącznie z błędnego (a więc właśnie sprzecznego ze stanem faktycznym) wypełniania przed dniem 11 sierpnia 2022 r. deklaracji dotyczącej źródeł ogrzewania. Zgodnie z art. 24 ust. 22 ustawy Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (ust. 23). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych (ust. 24). W dniu 20 grudnia 2022 r. takowy wywiad środowiskowy został przeprowadzony w miejscu zamieszkania skarżącego, w trakcie którego potwierdzono, że skarżący do ogrzewania mieszkania używa pelletu drzewnego. Nie do przyjęcia jest zatem sytuacja, że nawet kiedy mieszkanie jest ogrzewane kotłem na paliwo stałe zasilane peletem drzewnym, to wnioskodawca nie może otrzymać dodatku, z uwagi na błąd, co do podania w pierwszym zgłoszeniu innego źródła ogrzewania. Trudno też przyjąć, jak chcą tego organy, że złożenie korekty deklaracji przez skarżącego po 11 sierpnia 2022 r. mogło stanowić wystarczającą podstawę do odmowy wypłaty dodatku. Wniosek taki musiałby zostać poparty dowodami na to, że skarżący zarówno przed 11 sierpnia 2022 r. jak i po tej dacie nie ogrzewał peletem drzewnym. Należy bowiem zauważyć, że przepisy art. 27g ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), przewidują możliwość złożenia nowej deklaracji, w tym deklaracji korygującej uprzednio podane informacje dotyczące uruchomienia źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Ponadto nie można pominąć w tej sprawie wprowadzonych przez ustawodawcę z dniem 20 września 2022 r. zmian ustawą z dnia 15 września 2022r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Zmiany te zmierzają do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku jak najwięcej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej w zakresie źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku, ale także w tych gospodarstwach domowych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Przepisy ustawy wyposażają właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu ustawy (druk IX.2471) cyt.: "Projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału". W reasumpcji, w ocenie Sądu, odmowa przyznania przedmiotowego dodatku skarżącemu, pomimo ustalenia rzeczywistego rodzaju stosowanego paliwa stałego - z odwołaniem się wyłącznie do faktu złożenia korekty deklaracji po dniu 11 sierpnia 2022 r. - stanowi naruszenie zarówno przepisów postępowania, tj. art. 7. art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. jak i naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 24 ustawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P.. Ponownie prowadząc postępowanie organy zastosują się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w treści niniejszego uzasadnienia. Rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie przedmiotowego dodatku powinno nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni przeisów. Zadaniem organów jest również uwzględnienie ustaleń wynikających z przeprowadzonego u skarżącego wywiadu środowiskowego.