IV SA/Po 198/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Maciej Busz (spr.) WSA Józef Maleszewski Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi S. P.-W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Komorniki z dnia 16 sierpnia 2016 r., nr [...].

IV SA/Po 198/17 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 09.04.2016 r. [...] (dalej również: "skarżąca") zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Komornikach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz syna [...] (w decyzji organu II instancji błędnie wskazano: [...]). Decyzją z dnia 16.08.2016r. nr [...] Wójt Gminy Komorniki odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz [...]. Organ wskazał, że wnioskodawca nie spełnia warunku do otrzymania świadczenia wychowawczego. Miesięczny dochód na osobę, wynoszący 1065,24 zł przekracza kwotę progową 800 zł o 265,24 zł w związku z czym świadczenie wychowawcze nie przysługuje. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...], która podniosła, że organ I instancji źle określił wysokość dochodu rodziny. Głównym argumentem odwołania, było nieprawidłowe wliczenie przez organ do dochodu nagrody na dzień pracownika socjalnego, którą otrzymała wnioskodawczyni. Organ I instancji nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska i przekazał sprawę do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z 30 grudnia 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy w wychowaniu dzieci ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochodem rodziny jest też dochód niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu alimentów na rzecz dzieci - art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle art. 48 ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest rok kalendarzowy 2014. Organ wskazał, że prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Dochód rodziny wnioskodawczyni wyniósł 4.260,96 zł miesięcznie. Dzieląc tę kwotę na 4 członków rodziny, dochód wyniósł 1065,24 zł na osobę. W toku postępowania prawidłowo ustalono, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe (800 zł) o kwotę 265,24 zł, tym samym na pierwsze dziecko, tj. [...], świadczenie wychowawcze nie przysługuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu podkreśliło, że kryterium dochodowe zostało przekroczone, a tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do przyznania wnioskodawczyni świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu, organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji prawidłowo ustalił sytuację dochodową rodziny odwołującej. Zgodnie z zaświadczeniem pracodawcy wnioskodawczyni (znajdującym się w aktach sprawy) jej wynagrodzenie wyniosło w miesiącu listopadzie 2015 r. 1997,63 zł + nagroda uznaniowa w kwocie 1393,47 zł. Nie ma podstaw prawnych żeby nie uwzględniać przyznanej nagrody przy obliczaniu otrzymanego wynagrodzenia. [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 6 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego) i wskazała, że organ błędnie ustalił dochód jej rodziny, gdyż w miesiącu listopadzie 2015 r. uzyskała oprócz wynagrodzenia tzw. "nagrodę na dzień pracownika socjalnego", która była jednorazowym świadczeniem. Skarżąca podniosła również, że z posiadanych przez organ dokumentów wynika, że dochód jej rodziny w 2015 r. był niższy od ustawowe kryterium umożliwiające przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że przepis art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w kwestii pojęcia "dochód" odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z kolei art. 3 pkt 1 lit. a oraz c ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015r. poz. 114 ze zm.) stanowi, że dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne i alimenty na rzecz dzieci. W myśl w/w przepisów do dochodu należy również wliczyć inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się powyższymi przesłankami Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę stwierdzając, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu i poprzedzająca ją decyzją Wójta Gminy Komorniki naruszają przepisy prawa w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszym postępowaniu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 grudnia 2016 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Komorniki z dnia 16 sierpnia 2016 r, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz [...]. Materialnoprawną podstawą tej decyzji był art. 4 i 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, ze zm. - dalej: "u.p.p.w.d."). Zgodnie z art. 4 u.p.p.w.d. (1) celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. (2) Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. (3) Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Zgodnie z art. 5 u.p.p.w.d. (1) Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. (2) W przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. (3) Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. (4) Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł. Zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 grudnia 2016 r., nr [...] i decyzję Wójta Gminy Komorniki z dnia 16 sierpnia 2016 r, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz [...] należało uchylić. Organy obu instancji naruszyły art. 7, 77, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej w skrócie: "k.p.a."). W uzasadnieniach decyzji organy nie wskazały w jaki sposób dokonały wyliczenia dochodów na członka rodziny skarżącej. Organ powinien w uzasadnieniu wskazać wszystkie składowe kwoty, które wziął pod uwagę podczas obliczania średniego dochodu na członka rodziny. Organy wskazały jedynie, że dochód rodziny wnioskodawczyni wyniósł 4.260,90 zł miesięcznie, a dzieląc tę kwotę na 4 osoby dochód rodziny wyniósł 1065,24 zł. Z uzasadnień decyzji nie wynika skąd wzięły się te kwoty, co jest naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Należy wskazać, że Sąd nie może dokonywać obliczeń dochodu, lecz jedynie kontroluje prawidłowość jego ustalenia. W niniejszej sprawie organy dokonały uchybień w uzasadnieniach swoich decyzji i nie wskazały sposobu wyliczenia dochodu skarżącej (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 21.02.2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1110/16 - Wyrok WSA w Rzeszowie, CBOSA). Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 48 u.p.p.w.d. pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Organy w niniejszej sprawie wskazały, że podstawą do przyznania świadczenia wychowawczego są dochody rodziny za rok 2014, jednak do ustalenia dochodu przyjęły dochody skarżącej m.in. z roku 2015 (zatrudnienie skarżącej w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Poznaniu). Organy nie wyjaśniły przyczyn takiego sposobu wyliczenia dochodu rodziny skarżącej. W niniejszej sprawie organy w lakoniczny sposób wskazały metodę dokonania wyliczenia dochodów rodziny skarżącej, nie wskazując wszystkich kwot składających się na ten dochód, czym naruszyły art. 107 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z art. 11 k.p.a. wynika jednoznaczny obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ administracji musi m.in. przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Bez prawidłowego uzasadnienia decyzji strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów. Uzasadnienie decyzji, poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej nie spełniają ww. wymagań. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.p.w.d. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W odniesieniu do ustaleń organów dotyczących dochodu skarżącej Sąd wskazuje, że zmiana warunków pracy nie jest tożsama z jej utratą, ani z utratą dochodów w rozumieniu powołanej ustawy. W przypadku zawarcia kolejnej umowy o pracę u tego samego pracodawcy bezpośrednio następującej po poprzedniej umowie (tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie) należy uznać, iż jest to kontynuacja poprzedniego zatrudnienia (por. wyrok NSA z 10.11.2016 r., sygn. akt I OSK 1368/16, CBOSA). Przedłużenie umowy na kolejny okres nie stanowi uzyskania dochodu. Wspomnieć w tym miejscu należy, że w wyrokach sądów administracyjnych (wyroki: NSA z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1324/07, publ.www.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Warszawie z 25 lutego 2011, sygn. I SA/Wa 17/11, publ. Lex 784502, WSA w Gliwicach z 22 września 2009 r., sygn. IV SA/GI 85/09, publ. Lex 580312) Sądy zajęły w kwestii wykładni pojęcia utraty dochodu spowodowanej utratą zatrudnienia jednoznaczne stanowisko, iż utratę zatrudnienia należy wiązać z rozwiązaniem konkretnego stosunku prawnego. Na marginesie Sąd wskazuje, że organ odwoławczy błędnie wskazał, że wnioskodawczyni w dniu 9 kwietnia 2016 r. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz syna [...]. Wniosek dotyczył [...]. W związku z powyższymi naruszeniami Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Organ I instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – uwzględniając powyższe wskazania - szczegółowo opisze sposób wyliczenia wysokości dochodu rodziny skarżącej i uwzględni wskazaną przez Sąd wykładnię dotyczącą uzyskania i utraty dochodu w związku z zawarciem kolejnej umowy z tym samym pracodawcą.