IV SA/Po 1806/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Towarzystwa [...] w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym postanawia 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy.

Pismem z [...] października 2020 r. stowarzyszenie zwykłe pn. Stowarzyszenie A w B. (zwane dalej "Stowarzyszeniem") wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym, składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji powoduje jej odrzucenie. Zgodnie z art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie do art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Natomiast w myśl art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 3 p.p.s.a. do skargi należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Według art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Owo "inaczej" stanowi m.in. przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę postanowieniem, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 41a ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261; w skrócie "pr.stow.") stowarzyszenie zwykłe reprezentuje przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe albo zarząd. Jednakże w myśl ust. 2 ww. artykułu podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w imieniu stowarzyszenia zwykłego jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. W konsekwencji wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez przedstawiciela stowarzyszenia zwykłego winno zostać poprzedzone udzieleniem mu pełnomocnictwa w tym zakresie. Przykładowo w wyroku z [...] lutego 2018 r. sygn. akt II OSK [...] (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednak legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Oznacza to, że przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej". Ponadto NSA podkreślił, że: "Właściwym dokumentem, z którego wynika upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Źródłem takiego upoważnienia nie można natomiast uznać regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego". Z powyższych względów, pismem z [...] listopada 2020 r. (k. 26 akt sądowych) Sąd wezwał Stowarzyszenie do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi – pod rygorem jej odrzucenia – poprzez: a) nadesłanie regulaminu Stowarzyszenia, b) nadesłanie zaświadczenia Starosty o wpisie Stowarzyszenia do rejestru stowarzyszeń zwykłych, c) złożenie pełnomocnictwa dla M. G. do działania w imieniu Stowarzyszenia przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi skierowane do strony skarżącej zostało jej doręczone [...] listopada 2020 r. (k. 27). Siedmiodniowy termin do uzupełnienia wskazanych braków upłynął bezskutecznie [...] grudnia 2020 r. W konsekwencji, w zaistniałych okolicznościach sprawy nie było także podstaw do merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest zaś pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 247). Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 2 do art. 247, i tam przywołane dalsze wypowiedzi doktryny i judykatury). Zatem w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia, sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. To z kolei uzasadnia oddalenie wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z [...].03.2012 r., II GZ [...], CBOSA). Mając wszystko to na uwadze Sąd: . na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia, tj. odrzucił skargę; . na podstawie art. 258 § 4 w zw. z § 2 pkt 7 oraz art. 247 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia, tj. odmówił przyznania prawa pomocy.