IV SA/Po 171/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy.

Decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") po rozpoznaniu wniosku J. O. (zwanego dalej "Skarżącym") odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2015 r. nr [...] W dniu [...] stycznia 2020 r. (data stempla pocztowego) Skarżący wniósł do SKO pismo z tej samej daty, zatytułowane "Ponowny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej". Natomiast w dniu [...] stycznia 2020 r. (data stempla pocztowego), pismem datowanym na [...] stycznia 2020 r., Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję SKO z [...] stycznia 2020 r. wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. SKO, potraktowawszy ww. "ponowny wniosek" jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wydało decyzję z [...] lutego 2020 r. nr [...], mocą której utrzymało w mocy decyzję własną z [...] stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Z kolei zgodnie z § 3 ww. artykułu, jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Z cytowanych przepisów wynika, że w art. 52 § 3 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził wybór sposobu zaskarżenia - albo przez złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Prawo wyboru jest pozostawione stronie, jednakże powyższe nie oznacza, że strona może skutecznie wnieść zarówno wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargę do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego może wnieść skutecznie strona, gdy nie skorzystała ze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pierwszeństwo rozpoznania złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdza art. 54a p.p.s.a., który stanowi, że: "§ 1. Jeżeli przed przekazaniem sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przepisów art. 54 § 2-4 nie stosuje się. Organ rozpoznaje tę skargę jak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym niezwłocznie zawiadamia stronę wnoszącą skargę. § 2. Jeżeli po przekazaniu sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy organ niezwłocznie zawiadamia o tym sąd. Sąd niezwłocznie przekazuje skargę wraz z aktami sprawy temu organowi. Przepis § 1 zdanie drugie stosuje się." W rozpoznawanej sprawie Skarżący zwrócił się do SKO o ponowne rozpoznanie sprawy i jednocześnie wniósł skargę na pierwszoinstancyjną decyzję tego organu. Należy wyjaśnić, że decyzja strony o wyborze środka zaskarżenia determinuje dalsze postępowanie w sprawie. W przypadku skorzystania przez stronę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Sąd nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia organu I instancji. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 30.01.2018 r., II GSK 4285/17, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA"). W tym miejscu należy stwierdzić, że pismo Skarżącego z [...] stycznia 2020 r., zatytułowane "Ponowny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej", słusznie SKO potraktowało jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Jak bowiem trafnie wskazuje się w orzecznictwie, jeżeli w terminie do wniesienia odwołania (w niniejszej sprawie odpowiednio: do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) zostało w sprawie wniesione pismo, w którym strona wyraża swoje niezadowolenie z decyzji organu, to organ co do zasady powinien zakwalifikować je jako odwołanie (tu odpowiednio: jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy; por.: wyrok WSA z 08.11.2005 r., I SA/Wa 1742/04; CBOSA; wyrok WSA z 25.08.2005 r., II SA/Gd 2240/02, CBOSA; wyrok SN z 20.06.1996 r., III ARN 14/96, OSNAPiUS 1997, nr 2, poz. 16). W niniejszej sprawie z taką sytuacją mamy do czynienia. Skarżący w terminie otwartym do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wniósł pismo, w którym w sposób jednoznaczny wyraził swoje niezadowolenie z decyzji SKO z [...] stycznia 2020 r. Zatem skoro Skarżący zdecydował się na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to tym samym, zgodnie z powyższymi uwagami, zrezygnował z uprawnienia do skutecznego wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. W zaistniałych okolicznościach sprawy nie było także podstaw do merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 uw. 1 do art. 247). Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek, [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 2 do art. 247, i tam przywołane wypowiedzi doktryny i judykatury). Zatem w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia, sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. To z kolei uzasadnia oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 28.03.2012 r., II GZ 101/12, CBOSA). Z tych względów Sąd, na podstawie art. 258 § 4 w zw. z § 2 pkt 7 oraz art. 247 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia.