IV SA/Po 1604/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie WSA Monika Świerczak WSA Donata Starosta po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję.

Starosta K. decyzją z [...].06.2020 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 140n, art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, dalej jako u.p.r.d.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej k.p.a.), po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie niezgłoszenia zbycia pojazdu, nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł na E. G.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nie przekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. W dniu [...] marca 2020 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie niezgłoszenia zbycia pojazdu w terminie 30 dni od daty zbycia, tj. uchybienia obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. Sprawa dotyczy pojazdu: marka: [...] Nr rejestracyjny: [...] W drodze prowadzonych czynności wyjaśniających ustalono, że E. G. zbyła pojazd w dniu stycznia 2020 r. i nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. nie zgłaszając zbycia przedmiotowego pojazdu do dnia wydania decyzji. Biorąc pod uwagę dyspozycję art. 57 § 1 i § 4 k.p.a. stwierdzono, iż w przedmiotowej sprawie doszło do przekroczenia wyżej wskazanego terminu o 55 dni. W związku z powyższym ma zastosowanie art. 140mb pkt 2 u.p.r.d., zgodnie z którym, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu- podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] do [...] zł. E. G. została poinformowana, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. przed wydaniem decyzji rozstrzygającej w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, można zapoznać się z dokumentami zebranymi w przedmiotowej sprawie oraz wypowiedzieć się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, ponadto można złożyć w przedmiotowej sprawie końcowe oświadczenie. E. G. nie skorzystała z prawa do czynnego udziału w postępowaniu, a w szczególności do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ uznał, że zgodnie z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Organ I instancji uznał, że naruszenie nie miało charakteru rażącego przekroczenia terminu. Stwierdzone przedmiotowe naruszenie jest pierwszym, jakiego dopuściła się skarżąca strona. Strona nie uzyskała korzyści finansowych w skutek naruszenia. Jak wynika z art. 140n ust. 1, ust. 2a i ust. 4 u.p.r.d. kary pieniężne w sprawach określonych w art. 140mb u.p.r.d. nakłada starosta w drodze decyzji administracyjnej uwzględniając zakres naruszenia, powtarzalność naruszenia oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia. Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła E. G. przyznając, że zbyła przyczepę Marki [...] nr rejestracyjny [...], nr [...] Podkreśliła, że był to pierwszy pojazd zarejestrowany na nią i nie miała pojęcia o zbywaniu takich pojazdów, a tym bardziej o zgłaszaniu takich spraw jak sprzedaż w starostwie. Nie była tego świadoma, a teraz ma świadomość konsekwencji na przyszłość. Wniosła o anulowanie nałożonej kary finansowej z uwagi na swą trudną sytuację materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...].07.2020 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy wynika, ze w dniu [...] stycznia 2020r. E. G. sprzedała pojazd - przyczepę specjalną. A. M.. Zgodnie z przepisem art. 140mb pkt 2) u.p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1) nie zawiadamia starosty m.in. o zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] do [...] zł. Stosownie zaś do art. 78 ust. 2 pkt 1) u.p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę m.in. o zbyciu pojazdu. Jak z kolei wynika z przepisu art.140n ust.1 oraz 2a powyższa kara nakładana jest przez starostę w drodze decyzji administracyjnej. Organ uznał, że konstrukcja powyższych przepisów wskazuje, iż przedmiotowa kara nakładana jest na właściciela pojazdu, który nie zgłosił właściwemu organowi w terminie 30 dni faktu zbycia pojazdu. Kolegium wskazało, że strona odwołująca w dniu [...] stycznia 2020 r. dokonała zbycia pojazdu. W związku z tym w dniu [...] lutego 2020r., a więc po upływie 30-dniowego terminu na zgłoszenie tego faktu odpowiedniemu organowi administracji publicznej skarżąca nie była już właścicielem tego pojazdu. W konsekwencji nie można mówić o spełnieniu przesłanki podmiotowej wskazanej w przepisie art.140mb pkt 2) u.p.r.d. : "kto będąc właścicielem pojazdu [ ..]. Z tego względu nałożenie przedmiotowej kary na skarżącą jest bezzasadne i błędne, w konsekwencji czego zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji w stosunku do strony odwołującej. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie Prokurator Rejonowy w K. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając : naruszenie prawa materialnego - przepisu art. 78 ust. 2 pkt. 1 oraz przepisu art. 140mb pkt 2 ustawy z 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (j.t.: Dz. U. z 2020, poz. 110 z zm.) poprzez ich niesłuszną interpretację - niesłuszne przyjęcie, że obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu nie dotyczy osoby, która przestała być właścicielem pojazdu, w sytuacji gdy obowiązek ten został nałożony na zbywcę pojazdu, jako dotychczasowego właściciela i to w nieprzekraczalnym terminie 30 dni od daty zbycia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest niezasadna a dokonana przezeń interpretacja przepisu art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację i podkreślając, że konstrukcja przepisów będących materialno-prawną podstawą w sprawie wskazuje, iż przedmiotowa kara nakładana jest na właściciela pojazdu, który nie zgłosił właściwemu organowi w terminie 30 dni faktu zbycia pojazdu. Tymczasem jak wynika z akt sprawy strona odwołująca (na którą nałożono tę karę) w dniu [...] stycznia 2020r. dokonała zbycia pojazdu i tym samym - zdaniem Kolegium, nie można mówić o spełnieniu przesłanki podmiotowej wskazanej w przepisie art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. Kolegium wskazało, że z przepisu art. 140mb pkt 2) u.p.r.d. wynika, że "kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] do [...] zł". Z kolei przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. stanowi, ze "właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczalnym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu". Jak słusznie podnosi Prokuratura Rejonowa w K. w skardze w myśl przepisu art. 155 §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny umowa sprzedaży zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Każda z powyższych umów przenosi więc własność od razu na nabywcę - co zresztą również wskazano w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosując przy tym przewidziane ustawą środki, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...].07.2020 r., nr [...] uchylająca decyzję (i umarzająca postępowanie) Starosty K. z [...].06.2020 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 140n, art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, dalej jako u.p.r.d.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej k.p.a.), nakładającą na E. G. karę pieniężną w wysokości [...] zł za niezgłoszenie zbycia pojazdu. W ocenie Sądu dokonana przez Kolegium wykładnia art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 u.p.r.d jest nieprawidłowa. Zgodnie z art. 78. ust. 1 u.p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o: 1) nabyciu lub zbyciu pojazdu; 2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Z treści powyższego przepisu wynika zatem, że właściciel pojazdu ma obowiązek powiadomić starostę zarówno o nabyciu, jak i zbyciu pojazdu. Należy zwrócić uwagę, że obowiązek zawiadomienia dotyczy (niezależnie) obu uczestników transakcji, tzn. zarówno nabywającego (kupującego), jak i zbywającego (sprzedającego; por. W. K., Art. 78. W: Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, wyd. III. ABC, 2011 r.). Sąd podkreśla, że nie ma znaczenia, iż dana osoba nie jest już właścicielem pojazdu w momencie dokonywania zawiadomienia, gdyż art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. odnosi się do zbywcy pojazdu, a zatem osoby, która nie jest już właścicielem pojazdu w chwili wykonywania obowiązku. Jeżeli chodzi o wykonanie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, to stosownie do § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2355), dotychczasowy właściciel pojazdu do zawiadomienia dołącza kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu, zatem w przypadku obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, obowiązek ten w istocie ciąży na byłym właścicielu. Inna interpretacja omawianego przepisu prowadziłaby do sytuacji, iż część tego przepisu byłaby "martwa", gdyż żaden podmiot nie posiadałby obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, a to byłoby sprzeczne z ratio legis tej regulacji. (por. wyrok WSA w Łodzi Z [...] grudnia 2020 r. o sygn. III SA/Łd [...], publ. CBOSA). Zgodnie z treścią art. 155 k.c. umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo strony inaczej postanowiły. Tym samym przeniesienie własności samochodu (jako rzeczy oznaczonej co do tożsamości) następuje z chwilą zawarcia umowy (podpisania przez strony umowy pisemnej). W świetle powyższej treści przepisu kodeksu cywilnego interpretacja treści przepisu art. 78 ust. 2 pkt. 1 u.p.r.d. dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a sprowadzająca się do uznania, że przeniesienie własności pojazdu zwalania zbywcę z obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu, skutkowałoby tym, że obowiązek taki nigdy by się nie aktualizował, a wręcz przeciwnie w momencie podpisania umowy ulegałby (po stronie zbywcy) dezaktualizacji. Tym samym przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. byłby pozbawiony racji bytu. Żaden przepis nie nakłada przy tym na obywatela obowiązku zgłaszania zamiaru zbycia pojazdu (przed sporządzeniem umowy), czy też sporządzania przez strony umowy w obecności urzędnika wydziału komunikacji - tak, aby uczynić zadość obowiązkowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 w wersji interpretacyjnej zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie podkreśla się, że obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 u.p.r.d. ma charakter porządkowy, a jego wykonanie lub niewykonanie nie ma wpływu na skuteczność zawartej umowy przenoszącej prawo własności pojazdu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z [...].05.2014 r., sygn. akt II SA/Go [...], wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z [...].10.2016 r., sygn. akt III SA/Gd [...], wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z [...].01.2016 r., sygn. akt III Ca [...]). Zatem nie ma znaczenia, iż dana osoba nie jest już właścicielem pojazdu w momencie dokonywania zawiadomienia. W ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. odnosi się do zbywcy pojazdu, a zatem osoby, która nie jest już właścicielem pojazdu w chwili wykonywania obowiązku. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.