IV SA/Po 1553/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Donata Starosta Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej H. P. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zwraca skarżącej H. P. nienależnie uiszczony wpis sądowy w kwocie [...]zł ([...] złotych)

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez H. P. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Opisane postanowienie wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Prezydent Miasta G. decyzją z dnia[...] listopada 2019 r. nr [...] uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] i ustalił odpłatność za pobyt H. P. w Domu Pomocy Społecznej w G. w wysokości [...] zł. Decyzja ta, adresowana do H. P., wysłana została na adres Domu Pomocy Społecznej w G., przy ul. [...]. Odbiór przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] listopada 2019 r. oraz postanowienie z dnia [...] listopada 2019 r. o podjęciu zawieszonego wcześniej postępowania została doręczona do rąk osoby o nazwisku "K. " w dniu [...] listopada 2019 r. W dniu [...] grudnia 2019 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynęło sporządzone przez H. P. tego samego dnia odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez H. P. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Uzasadniając wydane postanowienie Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji została doręczona na adres zamieszkania H. P. w Domu Pomocy Społecznej w G. dnia [...] listopada 2019 r. Wskazano, że decyzja została doręczona osobie upoważnionej, a odwołanie od niej zostało sporządzone dopiero [...] grudnia 2019 r. Zostało ono więc złożone po upływie terminu do dokonania tej czynności. W przewidzianym prawem terminie skargę na postanowienie Kolegium wniosła H. P., reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia kosztów postępowania. W skardze wskazano na naruszenie art. 42 § 1 w zw. z art. 43 i art. 143 k.p.a. poprzez błędne ustalenie przez Kolegium, że w sprawie w ogóle ziściły się przesłanki dokonania doręczenia zastępczego. Podniesiono też zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że do doręczenia decyzji doszło [...] listopada 2019 r. oraz, że w ogóle weszła ona do obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 – dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd wskazuje również, że sprawa podlegała rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz 120 p.p.s.a. ze względu na to, że przedmiotem skargi jest postanowienie kończące postępowanie. Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Uprzedzając zasadnicze rozważania w niniejszej sprawie wyjaśnić należy, że przedmiotem wniesionej do Sądu skargi jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania i tylko to postanowienie mogło być przedmiotem badania przez Sąd. W zainicjowanym skargą na postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postępowaniu, Sąd nie może w szczególności badać legalności decyzji, której wniesione odwołanie dotyczyło. Poza sporem pozostaje, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez Skarżącą odwołania, przyjmując, że do skutecznego doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej doszło w dniu [...] listopada 2019 r., a zatem skoro odwołanie sporządzono [...] grudnia 2019 r., to jego wniesienie nastąpiło już po upływie ustawowego terminu do jego złożenia. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020, poz. 256 ze zm. – dalej jako: k.p.a.) stanowiący, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Rozpoznając niniejszą sprawę należy stwierdzić, że zasadnie pełnomocnik Skarżącej wskazał na naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Należy, bowiem zauważyć, że fundamentalne dla istoty sprawy ustalenia nie zostały poczynione. Przede wszystkim należy wskazać, że Kolegium przyjęło, że w dniu [...] listopada 2019 r. doszło do skutecznego doręczenia Skarżącej decyzji organu I instancji. Organ II instancji wskazał, przy tym, że korespondencję adresowaną do Skarżącej, wysłaną na adres jej zamieszkania, tj. Domu Pomocy Społecznej w G., podjęła osoba upoważniona "Pani K. ". Tymczasem, w ocenie Sądu, zgodzić się trzeba z argumentacją skargi, że tzw. doręczenie zastępcze, stanowi fikcję doręczenia wynikającą z art. 43 k.p.a. opierającą się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (por. M. Jaśkowska, M. Milbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd/El 2020). Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował również, że przepisy k.p.a. mogą uzupełniać przepisy ustawy z dnia 23 listopada 2012 Prawo pocztowe (aktualnie Dz. U. z 2020, poz. 1041). W wyroku z dnia [...] maja 2015 r. sygn. I OSK [...] NSA zwrócił uwagę, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują m.in. kwestii doręczeń osobom fizycznym, przebywającym w jednostce, w której ze względu na charakter lub powszechnie uznany zwyczaj doręczenie przesyłki adresatowi jest znacznie utrudnione lub niemożliwe. W ocenie NSA nie może budzić wątpliwości, że w stosunku do tych osób mogą mieć zastosowanie przepisy powołanej ustawy Prawo pocztowe, które w żaden sposób nie kolidują z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Podobna sytuacja może mieć miejsce w stosunku do osób, które przebywają w placówkach medycznych m.in. o charakterze izolacyjnym, czy w placówkach opiekuńczych. Sąd w składzie sprawę niniejszą rozpoznającym stanowisko to w całości podziela. Jak wynika z akt sprawy, opisany powyżej tryb doręczenia decyzji organu I instancji został zastosowany w niniejszej sprawie, w przypadku pobytu H. P. w domu pomocy społecznej. Na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 Prawa pocztowego, przesyłka pocztowa jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia kierownikowi jednostki organizacyjnej lub osobie fizycznej przez niego upoważnionej, jeżeli adresatem przesyłki pocztowej jest osoba fizyczna przebywająca w jednostce, w której ze względu na charakter tej jednostki lub powszechnie uznawany zwyczaj doręczenie przesyłki adresatowi jest znacznie utrudnione lub niemożliwe. Z akt sprawy nie wynika jednak czy faktycznie zachodziły przesłanki określone w powołanym przepisie art. 37 ust. 2 pkt 6 Prawa pocztowego. W konsekwencji Kolegium w ogóle nie badało skuteczności doręczenia dokonanego do rąk "pani K. ", w szczególności nie ustalono i nie wyjaśniono czy, a jeśli tak to z jakich przyczyn doręczenie przesyłki H. P. było znacznie utrudnione lub niemożliwe. Nie badano również, a przynajmniej ustaleń tych nie udokumentowano w aktach sprawy, na jakiej podstawie stwierdzono, że "pani K. " jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji w Domu Pomocy Społecznej w G., skoro na potwierdzeniu odbioru wskazano, że był to "pełnoletni domownik, sąsiad, dozorca domu, który podjął się oddania przesyłki". Status "pani K. " która odebrała przesyłkę adresowaną do H. P. nie został zatem w żaden sposób wyjaśniony. Ponad wszelką wątpliwość natomiast doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. nie dokonano do rąk Skarżącej. Doręczenie pisma w sposób określony w art. 43 k.p.a. stwarza jedynie domniemanie doręczenia pisma adresatowi, które może być obalone dowodem przeciwnym. Przewidziane w art. 43 i 44 k.p.a. zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Należy jednak podkreślić, że domniemanie doręczenia pisma adresatowi powstaje wówczas, gdy jest pewne, że pismo zostało wręczone jednej z osób wymienionych w przepisie art. 43 k.p.a. Należy zaakcentować, że Kolegium nie potwierdziło jako by "pani K. " była którąkolwiek z osób wymienionych w k.p.a. Należy wskazać, że dla skuteczności doręczenia dokonanego w trybie art. 43 k.p.a. konieczne jest pozostawienie zawiadomienia dla adresata przesyłki. Z akt sprawy nie wynika, aby H. P. została o tym fakcie powiadomiona. W tej sytuacji za wadliwe uznać należało zaskarżone postanowienie stwierdzające wniesienie przez Skarżącą odwołania od decyzji organu I instancji z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. W konsekwencji należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 77 i art. 80 k.p.a. bez wyjaśnienia okoliczności badanej sprawy, przyjmując, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji Prezydenta Miasta G. Skarżącej w dniu [...] listopada 2019 r. Powyższe miało – w okolicznościach badanej sprawy – istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na brak jakichkolwiek ustaleń, co do tego czy skutecznie doręczono Skarżącej decyzję organu I instancji w dniu [...] listopada 2019 r., co najmniej przedwcześnie doszło do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie do wniesienia odwołania. Po zwrocie akt Kolegium, rzeczą tego organu będzie uwzględnienie motywów podjętego rozstrzygnięcia i wyjaśnienie czy z dniem [...] listopada 2019 r. doszło do skutecznego doręczenia H. P. decyzji Prezydenta Miasta G.. Ta kwestia, bowiem musi dopiero zostać zbadana przez Kolegium. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono – jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.). W pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 225 p.p.s.a., orzeczono o zwrocie na rzecz Skarżącej kwoty nienależnego wpisu od skargi.