IV SA/Po 145/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 145/16 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 145/16 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie z 29 listopada 2016 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Wyrokiem z dnia 12 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 145/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. W. na decyzję opisaną w rubrum postanowienia. W przepisanym terminie Skarżący złożył, drogą elektroniczną, zeskanowany wniosek o sporządzenie na piśmie uzasadnienia powyższego wyroku oraz o doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Po bezskutecznym wezwaniu Skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku, poprzez jego podpisanie, zarządzeniem z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 145/16 Sąd pozostawił wniosek bez rozpoznania. Odpis zarządzenia, opatrzony stosownym pouczeniem, w tym pouczeniem o prawie do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia zarządzenia, za pośrednictwem tutejszego Sądu, doręczono Skarżącemu w dniu 14 grudnia 2016 r. (k. 124). Pismem z dnia 28 stycznia 2017 r. (data stempla pocztowego, k. 133), Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, adresowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem WSA w Poznaniu (k. 131-131v). W obszernym uzasadnieniu wniosku napisał między innymi, że wniosek składa mając na uwadze, że nie był w stanie napisać zażalenia. Skarżący wie, że termin wynosi siedem dni, ale ten przepis dotyczy ludzi zdrowych. Skarżący nie jest zdrowy, ponieważ nie ma możliwości wyleczyć się, korzystając z normalnej pomocy społecznej, z usług Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżący napisał, że ma teoretyczne prawo uzyskania pomocy z opieki społecznej, ale jej nie otrzymuje. Skarżący tłumaczył zastępcy Burmistrza, że opieka społeczna, w tym wicedyrektor MOPS działają na jego szkodę. Zastępca Burmistrza wysłuchał Skarżącego, ale nie pomógł. Skarżący nie dostał z opieki społecznej pieniędzy na jedzenie, węgiel, zakup recept. WSA w Poznaniu wiele razy wzywał go do podpisania dokumentów, np. poczty elektronicznej, a zdaniem Skarżącego te dokumenty nie potrzebują drugiego podpisu. Skarżącego spotkał także taki przypadek, że uznano jego dokumenty za niepodpisane i Skarżący podpisał drugi raz. Zarządzeniem z 14 lutego 2017 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu poprzez wskazanie okresu w którym nie mógł on ze względu na chorobę złożyć zażalenia (należało podać datę początkową i końcową tego okresu) a także do wskazania jakie konkretne okoliczności związane ze stanem zdrowia uniemożliwiły złożenie zażalenia w terminie, na nadto do uprawdopodobnienia tychże okoliczności – w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem rozstrzygnięcia wniosku na podstawie informacji w nim zawartych (k. 134). Wezwanie doręczono w dniu 6 marca 2017 r. do rąk Skarżącego (k. 136). Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie może zostać uwzględniony. Przede wszystkim WSA w Poznaniu wyjaśnia, że rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu, mimo zaadresowania wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W każdej sprawie zawisłej przed sądem administracyjnym istnieje ściśle określona droga postępowania sądowoadministracyjnego. W przypadku pozostawienia pisma bez rozpoznania, na zarządzenie przysługuje zażalenie (art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.). W razie prawidłowego wniesienia zażalenia, wojewódzki sąd administracyjny przedstawia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu akta sprawy wraz z zażaleniem (art. 195 § 1 p.p.s.a.). Z kolei w razie uchybienia terminu, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność (tu: wniesienie zażalenia) miała być dokonana (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Podsumowując, WSA w Poznaniu rozpoznał wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania - jako sąd wyłącznie właściwy do rozpoznania tego wniosku. Przekazanie wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie wydłużyłoby okres oczekiwania na rozpoznanie wniosku, bowiem NSA przekazałby wniosek z powrotem, według właściwości. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu (§ 3). Ponadto na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z kolei spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.). Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. Odpis zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, doręczono Skarżącemu w dniu 14 grudnia 2016 r., co oznacza, że ostatnim dniem siedmiodniowego terminu był dzień 21 grudnia 2016 r. Skarżący wysłał zażalenie wraz z wnioskiem dopiero w dniu 28 stycznia 2017 r. (k. 132, 133,), zatem postąpił prawidłowo, występując z wnioskiem o przywrócenie terminu. Sąd zaznacza, że tylko kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w art. 86 w związku z art. 87 p.p.s.a. będzie stanowiło podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Powyższe oznacza, że strona musi wykazać (uprawdopodobnić), iż w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. Analizując uzasadnienie wniosku Sąd stwierdza, że w obszernych wywodach wniosku o przywrócenie terminu nie ma precyzyjnie wskazanej przeszkody, uniemożliwiającej dokonanie czynności – wniesienia zażalenia w terminie. Tym bardziej nie ma wskazanej daty ustania przyczyny uchybienia terminowi. Sąd podziela stanowisko, że fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku. Sąd nie ma prawa domniemywać, że strona uchybiła terminowi w tej a nie w innej dacie. Jeśli z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 został zachowany, sąd wyda rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminowi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. (B. Dauter. Komentarz do art. 88 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. LEX, nb. 2). Sąd podkreśla, że z ww. przepisów dotyczących przywrócenia terminu wynika, że strona musi wykazać (uprawdopodobnić), iż w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. Wyjaśnić także trzeba, że przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd oceniając tę przesłankę powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 5 do art. 87). W postanowieniu z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 246/08 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu, jak np. nagła choroba. Stąd też stwierdzić należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności, skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o danej okoliczności jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu (zob. wyrok NSA z 25.01.2011 r., I FSK 2000/09, CBOSA). W świetle wywodów wniosku o przywrócenie terminu nie sposób uznać, że Skarżący wykazał jakąkolwiek dbałość o własne sprawy. Sąd podkreśla, że zażalenie jest odformalizowanym środkiem zaskarżenia. Aby wnieść zażalenie w terminie wystarczyło napisać, w ciągu siedmiu dni od dnia otrzymania zarządzenia, że autor zażalenia nie zgadza się z zarządzeniem, po czym wysłać pismo pocztą. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił, co uniemożliwiło dokonanie ww. czynności, a ponadto zignorował wezwanie Sądu z 14 lutego 2017 r. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.