IV SA/Po 140/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 06 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J. T. na akt Starosty Z. z dnia 10 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie bonu na zasiedlenie oddala skargę w całości

Starosta Z. , w imieniu którego działał Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Z., aktem z dnia 14 grudnia 2022 r. znak: [...], poinformował J. T., że jego wniosek o wydanie bonu na zasiedlenie dla bezrobotnego do 30 roku życia złożony w dniu 7 grudnia 2022 r. został rozpatrzony negatywnie. Organ stwierdził, że przy podjęciu zatrudnienia z dniem 1 grudnia 2022 r. wnioskodawca utracił status osoby bezrobotnej z dniem 1 grudnia 2022 r. zatem wniosek o przyznanie bonu na zasiedlenie z dnia 7 grudnia 2022 r. nie został przyjęty do realizacji. Następnie w dniu 4 stycznia 2023 r. wnioskodawca zwrócił się do W. Urzędu Wojewódzkiego o przyznanie bonu na zasiedlenie. Pismem z dnia 10 lutego 2023 r. Powiatowego Urzędu Pracy w Z. działającego w imieniu Starosty Z. wniosek nie został przyjęty do realizacji z powodu braku posiadania przez wnioskodawcę statusu osoby bezrobotnej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze na powyższy akt, domagając się jego uchylenia, J. T. zarzucił naruszenie art. 66n ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego błędne zastosowanie i domagał się przyznania bonu na zasiedlenie. Dalej autor skargi zarzucił, że organ rozstrzygając wniosek o wydanie bonu na zasiedlenie dla bezrobotnego do 30 roku życia, zupełnie pominął ustawowe przesłanki wynikające z art. 66n ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i oparł się na przesłankach niewskazanych w tym przepisie. Ponadto organ wykroczył poza zakres dopuszczalnego uznania administracyjnego poprzez brak dokonania wartościującej oceny wniosku w oparciu o przesłanki ustawowe. Z uzasadnienia zaskarżonego aktu nie wynika standard pozytywnej oceny zasadności wniosku dokonywanej przez organ oraz katalog bezwzględnych przesłanek uniemożliwiających jego uzyskanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpatrzenie wniosku o przyznanie bonu na zasiedlenie następuje na podstawie analizy przepisów art. 66n w zw. z art. 33 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U.2022.690 t.j.). Bon na zasiedlenie może zostać przyznany bezrobotnemu, który zamierza podjąć zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą poza miejscem dotychczasowego zamieszkania. Krąg osób bezrobotnych uprawnionych do skorzystania z tego instrumentu został zawężony wyłącznie do osób bezrobotnych, które nie ukończyły 30 roku życia oraz ustanowiono dla nich profil pomocy I lub II. Przyznanie bonu zatrudnieniowego następuje na wniosek bezrobotnego. Pozytywne rozpatrzenie wniosku skutkuje zawarciem umowy między młodym bezrobotnym a starostą. Młody bezrobotny, który chce otrzymać bon na zasiedlenie, musi łącznie spełnić trzy warunki (tzn. ma zapewnić, że zostaną spełnione): 1) z tytułu wykonywania zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej będzie osiągał wynagrodzenie lub przychód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto miesięcznie oraz będzie podlegał ubezpieczeniom społecznym, 2) odległość od miejsca dotychczasowego zamieszkania do miejscowości, w której bezrobotny zamieszka w związku z podjęciem zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, ma wynosić co najmniej 80 km lub czas dojazdu do tej miejscowości i powrotu do miejsca dotychczasowego zamieszkania środkami transportu zbiorowego ma przekraczać łącznie co najmniej 3 godziny dzienne. Przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 k.c. należy rozumieć miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. 3) okres, w którym dana osoba ma pozostawać w zatrudnieniu, wykonywać inną działalność zarobkową lub prowadzić działalności gospodarczą – musi wynosić co najmniej 6 miesięcy. Ponieważ przepisy ustawy nie przewidują wyraźnie formy decyzji rozstrzygającej o przyznaniu lub odmowie przyznania bonu na zasiedlenie na podstawie art. 66n ust. 1 i nast. ustawy, to ustalenie czy też odmowa przyznania tego prawa, zdaniem składu orzekającego, stanowi inny niż określony w pkt 1-3 akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej P.p.s.a. Wśród bowiem spraw wymienionych w art. 9 ust. 1 pkt 14 ustawy, ustawodawca nie przewidział wydawania decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania bonu na zasiedlenie. Z uwagi na brak pouczenia co do możliwości zaskarżenia aktu jakim jest pismo z 10 lutego 2023 r., oraz brak w aktach dowodu jego doręczenia skarżącemu, stosownie do art. 53 § 2 P.p.s.a. Sąd uznał, że ewentualne uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznał w związku z tym jego skargę merytorycznie, na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że z brzmienia art. 66n ust. 1 ustawy w sposób jednoznaczny wynika to, że rozstrzygnięcie wniosku zostało pozostawione uznaniu organu, co oznacza, że nie zawsze nieukończenie 30 roku życia, status bezrobotnego i deklaracja podjęcia pracy w odległości przekraczającej 80 km od dotychczasowego miejsca zamieszkania będzie skutkowało przyznaniem tego świadczenia. Wskazać należy, że stosownie do art. 1 ustawy określa ona zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej (ust. 1), zaś zadania te są realizowane przez instytucje rynku pracy działające w celu: 1) pełnego i produktywnego zatrudnienia; 2) rozwoju zasobów ludzkich; 3) osiągnięcia wysokiej jakości pracy; 4) wzmacniania integracji oraz solidarności społecznej; 5) zwiększania mobilności na rynku pracy. Jak wynika z powyższej regulacji, zawarte w ustawie różnego rodzaju regulacje i rozwiązania nie mają na celu dodatkowego wspomagania finansowego osób, które już mają pracę, ale przede wszystkim pomoc osobom, które takiej pracy same znaleźć nie mogą. Odmowa przyznania bodu na zasiedlenie jest aktem zewnętrznym, skierowanym do podmiotu indywidualnego spoza struktury organizacyjnej organu administracji publicznej, ma charakter publicznoprawny i dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa. Przyznanie zatem bonu na zasiedlenie lub odmowa jego przyznania stanowią akty przesądzające w sposób władczy kwestię rozdysponowania środków publicznych na realizację zadań zleconych, a zatem nie są to akty (zdarzenia) prawnie irrelewantne; przeciwnie - dotyczą sfery finansów publicznych (a więc gospodarowania środkami finansowymi, których źródłem są w szczególności podatki i inne daniny publiczne). Po stronie oferentów tworzą prawo do skutecznego domagania się (z prawem do sądu włącznie), by właściwe organy władzy publicznej działały zgodnie z prawem (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt SK 12/20). W przedmiotowej sprawie organ odmówił przyznania skarżącemu bonu, bowiem w jego ocenie w dniu złożenia wniosku tj 7.12.2022 r., nie posiadał on statusu osoby bezrobotnej. Skarżący przedłożył bowiem umowę o pracę zawartą z R. , z której wynika, że jest zatrudniony na stanowisku mł. specjalista od spraw sprzedaży na okres próbny od 1.12.2022 r. do 28.02.2023 r.. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, określenie bezrobotny - oznacza osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). W ocenie Sądu jak wynika z wyjaśnień organu, skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. w dniu 03 sierpnia 2022 roku. Dnia 06 października 2022 roku bezrobotny nie stawił się w wyznaczonym terminie przez Powiatowy Urząd Pracy w Z. w celu potwierdzenia gotowości do podjęcia zatrudnienia i w ciągu wymaganych 7 dni nie usprawiedliwił swojej nieobecności tj. do 13 października 2022 r. W związku z tym utracił prawo do zasiłku dla osób bezrobotnych i status osoby bezrobotnej z dniem 06 października 2022 roku z powodu niestawiennictwa na okres 120 dni. Na tą okoliczność decyzją z dnia 18 października 2022 r. nr [...] Starosta Z. orzekł o utracie przez J. T. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem niestawiennictwa, tj. z dniem 6.10.2022 r. Bezrobotny w dniu 27 października 2022 roku złożył odwołanie od wydanej decyzji do Wojewody W.. Dnia 01 grudnia 2022 roku Wojewoda W. wydał decyzję nr [...], w której uchylił zaskarżoną wydaną przez Starostę Z. decyzję i umorzył postępowanie. Powyższa decyzja została przesłana w niniejszej sprawie do akt sądowoadministracyjnych przez organ, a z jej uzasadnienia wynika, że organ I instancji nie dokonał wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dokonał powierzchownych ustaleń faktycznych, w związku z zaniechaniem przeprowadzenia rzetelnego administracyjnego postępowania dowodowego. Wobec czego, organ II instancji nie miał podstaw, aby w związku z przesłanym i zgromadzonym materiałem dowodowym pozbawić J. T. statusu osoby bezrobotnej z uwagi na naruszenie art.33 ust.4 pkt 4 u.p.z. Skutkowało to tym, że J. T. nadal przysługuje status osoby bezrobotnej. Jednak w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, o ile decyzją Wojewody W. status bezrobotnego został skarżącemu przywrócony, o tyle bez wątpienia w dniu złożenia wniosku tj. 7.12.2022 skarżący był już zatrudniony w firmie R. , a więc nie był osobą bezrobotną. Jeżeli zatem "bezrobotnym" może być jedynie osoba niepozostającą w stosunku pracy, czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej w rozumieniu przytoczonego art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia, to skarżący nie spełniał warunku do otrzymania bonu. Ponadto w ocenie Sądu skarżący nie spełnił jeszcze jednej ustawowej przesłanki do otrzymania bonu, o której nie wspomina organ, a mianowicie okres zatrudnienia, musi wynosić co najmniej 6 miesięcy. Tymczasem skarżący został zatrudniony na okres próbny to jest 3 miesiące. Co prawda organ nie zbadał kwestii odległości od miejsca dotychczasowego zamieszkania do miejscowości, w której bezrobotny zamieszka w związku z podjęciem zatrudnienia, jednakże okoliczność ta przy braku spełnienia dwóch pozostałych przesłanek, w ocenie Sądu nie miałaby wpływu na treść rozstrzygnięcia. Przyznanie bonu na zasiedlenie ma na celu aktywizację osoby bezrobotnej, która na rynku lokalnym nie jest w stanie znaleźć zatrudnienia. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie organu nie narusza prawa i zostało ono podjęte w ramach granic uznania administracyjnego, których organ w niniejszej sprawie nie przekroczył. Dlatego też skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.