IV SA/Po 123/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 21 października 2022 roku numer: [...]

Prezydenta Miasta O. , decyzją z dnia 21 października 2022 roku (nr [...]), po rozpoznaniu wniosku R. P., odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko - R. P. na okres od 1 listopada 2022 roku do 31 października 2023 roku oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W oparciu o dane z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów w przedmiocie dochodu osiągniętego za 2021 roku oraz na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania renty rodzinnej organ ustalił, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie R. P. wynosi [...] zł. Organ uznał, że obliczony dochód przekracza kwotę kryterium dochodowego wskazaną w ustawie o świadczeniach rodzinnych o [...] zł oraz wyjaśnił, że sprawie nie znajduje zastosowania art. 5 ust. 3a, zgodnie z którym w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, decyzją z dnia 23 grudnia 2022 roku (nr [...]), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że dochód strony została wyliczony zgodnie z art. 5 ust. 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kwota przekroczenia kryterium dochodowego jest wyższa od łącznej kwoty przysługujących stronie świadczeń. Z tego względu w sprawie nie znajduje zastosowania zasada równoważnika zasiłkowego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera autonomiczną regulację dotyczącą zasad ustalania wysokości dochodu osoby i rodziny ubiegającej się o świadczenia w niej przewidziane. R. P. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta O. , ewentualnie zobowiązania organu do wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne objęte wnioskiem Strona zażądała ponadto przeprowadzenia dowodu z załączonych do skargi dokumentów, w szczególności z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 14 listopada 2022 roku, oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. Strona nie osiągnęła w 2021 roku dochodu w wysokości wskazanej w zaskarżonych decyzjach i tym samym spełnia kryterium dochodowe determinujące przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w maju 2022 roku otrzymała pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego informujące o obowiązku wpłaty podatku dochodowego za rok 2021. W wyniku podjętych czynności ustaliła, że zobowiązanie podatkowe powstało w związku z przedawnieniem zobowiązania kredytowego, co w ocenie organów podatkowych doprowadziło do powstania po jej stronie przychodu. Strona zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2021 rok. Organ wydał decyzję o odmowie umorzenia wskazanej zaległości, a skarżąca wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W wyniku rozpoznania odwołania uchylona została decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że sam fakt przedawnienia roszczenia nie stanowi o powstaniu wymiernej korzyści dla dłużnika, przez co nie dochodzi do trwałego przysporzenia majątkowego i nie powstaje dochód z nieodpłatnego świadczenia. W ocenie Skarżącej organy orzekające w sprawie zasiłku rodzinnego posłużyły się danymi finansowymi, które nie były zgodne z rzeczywistością. Dane znajdujące się w systemie Ministerstwa Finansów były nieprawidłowe, zaś toczące się wówczas postępowanie podatkowe w przedmiocie rozstrzygnięcia co do ich zasadności nie zostało prawomocnie zakończone. Organy rozpoznające wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wydały rozstrzygnięcia w oparciu o niekompletne dane, nie znając rzeczywistego stanu faktycznego, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z treścią przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Uchylenie decyzji lub postanowienia z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego nastąpi w wypadku stwierdzenia jednej z przesłanek tego wznowienia określonych w odpowiedniej ustawie procesowej. Na gruncie kontrolowanej sprawy chodzi zatem o przesłanki wznowienia wskazane w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a § 1 i art. 145b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej w skrócie K.p.a.). Naruszenie prawa będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 145) Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. O zaistnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wymaga stwierdzenia, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej oraz te "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Analiza akt sprawy ujawnia, że kwestionowane decyzje zostały wydane w oparciu o sporne pomiędzy stronami ustalenia faktyczne poczynione na podstawie danych z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów, w którym odnotowano, że skarżąca uzyskała w 2021 roku przychód z umorzenia przez wierzyciela przedawnionego zobowiązania. Zgodnie z dokumentami urzędowymi przedstawionymi w toku postępowania sądowego dane zawarte w ewidencji Ministerstwa Finansów były nieprawdziwe. Organy skarbowe błędnie uznały, że skarżąca w 2021 roku osiągnęła przychód na skutek przedawnienia roszczenia, pomimo tego, że po stronie dłużnika przedawnionego zobowiązania nie występuje żadne jego własne przysporzenie majątkowe. Nie można utożsamiać skutków umorzenia długu i przedawnienia roszczenia. Umorzenie (zwolnienie z długu) jest czynnością prawną, która wywołuje bezpośredni skutek w postaci definitywnego zwolnienia dłużnika z obowiązku świadczenia. Organy skarbowe uwzględniły korektę deklaracji PIT-37 w zakresie dochodów za rok 2021. Odpowiedź wygenerowana z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów z dnia 22 lutego 2023 roku wskazuje, że skarżąca nie osiągnęła w 2021 roku dochodu z umorzenia przez wierzyciela przedawnionego zobowiązania. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 6 marca 2023 roku (znak sprawy: [...]), w związku z decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 listopada 2022 roku, umorzył postępowanie podatkowe dotyczące umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2021 rok. Fakt nieprawdziwości danych pozyskanych na potrzeby wydania kwestionowanych skargą decyzji jest bezwątpienia istotną dla kontrolowanej sprawy nową okoliczności faktyczną nieznaną organom w dniu wydawania skarżonych decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnia te nowe okoliczności oraz podejmą rozstrzygnięcie w sprawie stosowane do wyników ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta O. .