IV SA/Gl 975/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych oddala skargę.

Decyzją z [...] Burmistrz Miasta C., na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 104 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769, ze zm.), ustalił dla A. O. opłatę za pobyt jego córki A. w Domu Pomocy Społecznej dla osób [...] w L. w wysokości 1970,83 zł za marzec 2017 r., 1917,01 zł miesięcznie za okres od kwietnia do grudnia 2017 r. i 417,75 zł miesięcznie od stycznia 2018 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ orzekający wskazał, że o wszczęciu postępowania dotyczącego przedmiotowej odpłatności strona została poinformowana już 31 stycznia 2017 r., w związku z czym można było określić opłatę za okres poprzedzający wydanie decyzji. Wysokość opłaty organ wyliczył na podstawie dochodu na osobę w rodzinie strony, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Od stycznia 2018 r. obniżenie opłaty związane jest z pobieraniem przez stronę zasiłku dla bezrobotnych, przy czym jej dochody są uzyskiwane za granicą i zostały przeliczone według kursu euro w NBP. W odwołaniu strona zakwestionowała ustalenie opłat za okres wsteczny, powołując się także na swoją sytuację materialną. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski. Kolegium dodatkowo podniosło, że dopiero w odwołaniu skarżący wskazał na okoliczności, które można zakwalifikować jako wniosek o częściowe zwolnienie od odpłatności. Będzie on mógł być przedmiotem odrębnego postępowania już po prawomocnym ustaleniu obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji. Postawił zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 i 2, w zw. z art. 104 ustawy o pomocy społecznej, w zw. z art. 7a § 1 kpa przez ustalenie opłaty za okres wsteczny, a także art. 6 i 8 § 1 kpa przez naruszenie zasad praworządności, proporcjonalności i bezstronności – także w kontekście wstecznego ustalenia odpłatności. Zdaniem skarżącego ani wszczęcie postępowania ani informacja o zasadach ponoszenia odpłatności nie uzasadnia ustalenia opłat za okres poprzedzający wydanie decyzji. Podniósł także wątpliwość co do właściwego pouczenia go o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Zwrócił też uwagę na zróżnicowane orzecznictwo sądowoadministracyjne. Odnośnie sytuacji majątkowej wskazał na pobieranie zasiłku dla bezrobotnych w wysokości ok 1000 euro i na wysokie koszty utrzymania w miejscu jego zamieszkania. Z kolei przepis art. 7a § 1 kpa nakazuje rozstrzygnięcie wątpliwości na jego korzyść. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, przytaczając dodatkowo uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom obowiązującego prawa. W szczególności organy obu instancji ustaliły wysokość odpłatności skarżącego za pobyt jego córki w domu pomocy społecznej zgodnie z regulacją art. 61 ustawy o pomocy społecznej i ich szczegółowe wyliczenia nie budzą zastrzeżeń. Nie spotkały się przy tym ze skonkretyzowanymi zarzutami skarżącego. W istocie odnosi się on wyłącznie do ustalenia opłaty za okres wsteczny. W tym zakresie trafnie Kolegium w odpowiedzi na skargę przytoczyło stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w uchwale z 11 czerwca 2018 r., gdyż ranga tego orzeczenia niweczy uwagi skargi dotyczące różnic w orzecznictwie. W uchwale przyjęto, że wydanie decyzji ustalającej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tutejszy Sąd także prezentował taki pogląd, w związku z czym wskazana uchwała nie powoduje zmiany linii orzeczniczej. Natomiast podnoszone przez skarżącego zarzuty co do braku należytej informacji ze strony organu o jego obowiązkach są chybione w świetle zgromadzonego materiału w aktach administracyjnych. Znajdują się w nich dowody odbioru przez skarżącego zarówno zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 25 stycznia 2017 r., jak i informacj z dnia 18 lutego 2016 r., zawierające wystarczające dane dotyczące sytuacji prawnej osoby zobowiązanej do ponoszenia przedmiotowych opłat. Skierowanie tych pism wiązało się bezpośrednio z umieszczeniem córki skarżącego w domu pomocy społecznej, w związku z czym nie mógł ich odczytywać w sposób abstrakcyjny. Jeżeli zaś miał co do ich treści jakieś wątpliwości, to mógł je zgłosić organowi lub zasięgnąć stosownej pomocy prawnej. Jego zaniechania w tym zakresie nie mogą rzutować na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. W szczególności nie dają one podstaw do obniżenia opłat za okres wsteczny, kiedy dochody skarżącego były znacznie wyższe. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. mr