IV SA/Gl 834/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy;

Wraz ze skargą J. W. złożyła do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określiła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W treści tego formularza oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem małoletnich dzieci, obecnie przebywa na świadczeniu rehabilitacyjnym, jednak ZUS zakwestionował jej prawo do tego świadczenia, w następstwie czego jedynym dochodem są dlań alimenty na dzieci, w kwocie ogółem 969 zł miesięcznie. Strona dodała, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości i obciążają ją koszty z tytułu czynszu (760,86 zł), "opłat" (96,23 zł) oraz w ramach spłaty karty kredytowej (500 zł). Zadeklarowała przy tym, że zamieszkuje w lokalu swoich rodziców. Następnie, odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 7 września 2018 r.), strona wyjaśniła, że wspomniane mieszkanie, położone w M. przy ul. [...] zajmuje wraz z dziećmi na podstawie umowy użyczenia zawartej z rodzicami (jak wynika z nadesłanej kopii tej umowy, jej rodzice zamieszkują pod innym adresem). Równocześnie wnioskująca przedstawiła między innymi kopię decyzji o przyznaniu jej dodatku mieszkaniowego, w kwocie 421,45 zł miesięcznie, dokumenty obrazujące ponoszone koszty utrzymania, ugodę alimentacyjną z ojcem jej pierwszego dziecka oraz protokół ugody z ojcem drugiego, a także wyciągi obrazujące operacje na należącym doń rachunku bankowym za lipiec i sierpień 2018 r. Nadto przedłożyła zaświadczenie ZUS potwierdzające, że od 20 lipca 2017 r. nie pobiera świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi J. W. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie świadczenia wychowawczego, które stanowi formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Wnioskodawczyni jest więc w niniejszej sprawie objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa na podstawie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej "p.p.s.a.", a w konsekwencji, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 sierpnia 2018 r. - karta nr 1 załącznika do akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika trzeba wskazać, iż po myśli art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść przywołanego unormowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie zobrazowała swojej sytuacji materialnej w sposób wolny od wątpliwości. Zgodnie z oświadczeniami skarżącej, jej jedynymi źródłami utrzymania są aktualnie alimenty na dzieci oraz dodatek mieszkaniowy. Tymczasem z nadesłanego wyciągu z jej rachunku bankowego za sierpień 2018 r. (prowadzonego w A S.A.) wynika, iż w dniu 6 sierpnia 2018 r. sama dokonała na to konto przelewu, w kwocie 2.000 zł. Okoliczność ta budzi poważne wątpliwości z dwóch powodów. Po pierwsze - strona nie wspominała, aby dysponowała jakimikolwiek oszczędnościami czy środkami pieniężnymi, a zatem nie jest znane źródło, z którego uzyskała tak znaczną (relatywnie do deklarowanych dochodów) kwotę. Po drugie natomiast, przelew ten został dokonany z innego należącego do niej rachunku bankowego (prowadzonego w B). Choć przy tym w wezwaniu z dnia 7 września 2018 r. zwrócono się do niej o nadesłanie wyciągu z należącego doń rachunku bankowego, nadesłała tylko wyciąg z jednego konta (prowadzonego w A) w ogóle nie wspominając o drugim (prowadzonym w B) i nie nadsyłając żadnych wyciągów dotyczących tego rachunku. Mając na względzie powyższe nie sposób uznać, aby strona wykazała swoją sytuację majątkową w sposób całkowicie jasny i przekonujący. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy i to jego obowiązkiem jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych wymogów warunkujących uzyskanie tego dobrodziejstwa procesowego. Brak jest natomiast podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej strony, jeżeli ona sama nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie zgłoszonego w tym zakresie żądania. Dodatkowo warto zwrócić uwagę, że z nadesłanych wyciągów bankowych (vide: karty nr 22-25 załącznika do akt sprawy) wynika, że o ile skarżąca jeszcze w lipcu 2018 r. uzyskała świadczenia z pomocy społecznej (zasiłek okresowy, zasiłek celowy, świadczenie pieniężne na żywność), to w już sierpniu 2018 r., świadczeń tych nie otrzymała. Okoliczność ta, podobnie jak opisany wyżej fakt dokonania przez nią wpłaty kwoty 2.000 zł na swój rachunek bankowy może wskazywać, że jej sytuacja materialna mogła w ostatnim okresie ulec poprawie. Zważywszy opisany wyżej stan rzeczy uznano, iż wnioskodawczyni nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a skoro tak, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 przywołanej ustawy.