IV SA/Gl 816/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy;

W dniu 1 września 2017 r. B.S. nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczyła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i małoletnią córką oraz posiada mieszkanie o powierzchni 28,9 m2 (wartość 88.000 zł) i oszczędności, w kwocie 6.000 zł, z kolei jej małżonek jest właścicielem samochodu marki [...] (rok. prod. 2009 r.) oraz domu, w którym mieszkają, o powierzchni 140 m2. Nadto strona wywiodła, że źródłem utrzymania jej rodziny jest wynagrodzenie za pracę małżonka, w kwocie netto 3.650 zł, natomiast wśród obciążających ich kosztów utrzymania wymieniła między innymi opłaty za tzw. media (350 zł), czynsz za mieszkanie (280 zł), koszty leczenia i rehabilitacji (ogółem 400 zł), ogrzewanie (2.800 zł za rok), podatek za mieszkanie (501 zł za rok) oraz podatek za dom (376 zł za rok). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi B.S. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego, które stanowi formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Wnioskodawczyni jest więc w niniejszej sprawie objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a w konsekwencji, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (stanowisko to koresponduje z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 7 września 2017 r. - karta nr 23 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy wskazać, że po myśli art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do osób ubogich, czyli takich, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku w podstawowych potrzebach życiowych jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem, choć skarżąca jest osobą bezrobotną, to jednak nie sposób uznać, aby zaliczała się do takich osób. Po pierwsze bowiem, jej gospodarstwo domowe posiada stałe źródło utrzymania w postaci wynagrodzenia za pracę jej męża, a równocześnie - jak podała w rubryce nr 8 wniosku - posiada ona środki pieniężne w formie oszczędności, w kwocie 6.000 zł, która bez trudu pozwala na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Po drugie natomiast - jak wskazano wyraźnie w rubryce nr 7.1 formularza wniosku - posiada mieszkanie o powierzchni 28,9 m2 i wartości 88.000 zł, który to lokal - co trzeba podkreślić - nie służy zaspokojeniu koniecznych potrzeb mieszkaniowych jej i rodziny, skoro oświadczyła jednoznacznie, iż zamieszkuje wraz z małżonkiem w należącym do niego domu o powierzchni 140 m2. Skarżąca nie podnosiła, aby była w jakikolwiek sposób ograniczona w rozporządzaniu tą nieruchomością, czy też, aby została ona zajęta (np. hipotekami). Tymczasem, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, właściciela nieruchomości o niewątpliwie znacznej wartości, która nie służy zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb mieszkaniowych, nie sposób uznać za osobę ubogą, gdyż posiada on wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego nawet, że jego dochód miesięczny jest nieznaczny (por.: między innymi postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 211/05, z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1444/15 oraz postanowienie tutejszego Sądu z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1395/13 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Posiadanie przez stronę majątku, w szczególności nieruchomości, które nie służą zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy albowiem strona może uzyskać środki pieniężne w drodze jej zbycia, wynajęcia bądź obciążenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, dostępne w CBOSA). Mając na względzie zaprezentowane wyżej okoliczności stwierdzić przyjdzie, że skoro wnioskująca posiada oszczędności, w kwocie 6.000 zł oraz lokal mieszkalny, w którym nie zamieszkuje, to dysponuje majątkiem umożliwiającym opłacenie pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu swojej rodziny, a zatem - o ile uważa udział adwokata w niniejszym postępowaniu za niezbędny, może sfinansować go przy wykorzystaniu posiadanych zasobów. Mając na uwadze powyższe uznano, że strona nie spełniła przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.