IV SA/Gl 631/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zmieniającej decyzję ustalającą prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta Z. przyznał skarżącej zasiłek rodzinny na córkę K.K. od dnia 1 listopada 2010r. do dnia 31 października 2011 r. i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012. W piśmie z dnia 9 czerwca 2011 r. skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji od dnia 1 czerwca 2011r., wskazując, że od czerwca 2011 r. w skład jej rodziny wchodzi W.B., w związku z tym kryterium dochodowe rodziny zostało przekroczone. Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...]r. dokonał zmiany własnej decyzji z dnia [...]r. przyznającej skarżącej prawo do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2010/2011 poprzez uchylenie prawa do zasiłku rodzinnego na K.K. od dnia 1 czerwca 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. i jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012 na K.K. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia 31 października 2017r. skarżąca A.K. wystąpiła do organu odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z uwagi na to, że nie uwzględniono faktu, iż mimo zawarcia związku małżeńskiego z W.B. samotnie wychowuje córkę K.K. Wskazała na wadliwość ww. decyzji w zakresie: art. 156 § 1 kpa, gdyż według niej ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa istniejącym w dniu wydania decyzji, tj. art. 8 Konstytucji RP, art. 18 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, art. 27 Konwencji o prawach dziecka i art. 23 oraz art. 27 k.r.io. Zdaniem strony ww. decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Decyzją z dnia z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r. znak: [...] w sprawie zmiany decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r. przyznającej skarżącej prawo do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2010/2011 poprzez uchylenie prawa do zasiłku rodzinnego na K.K. od dnia 1 czerwca 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. i jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012 na K.K.. W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję tego organu z dnia [...]r. W uzasadnieniu organ przytoczył art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie podniósł, że według stanowiska doktryny /Łaszczyca Grzegorz, Martysz Czesław, Matan Andrzej komentarz do art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), publ. LEX/ nie są traktowane jako wady, mające znamiona rażącego naruszenia prawa, przypadki takie jak: - sprzeczność decyzji administracyjnej z poglądem prawnym wyrażonym przez SN w uzasadnieniu wyroku wydanego w innej sprawie (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r., I SA 1690/00, niepubl.); - naruszenie prawa polegające na nietrafnej wykładni przepisów prawa, które budzą wątpliwości co do ich stosowania (wyrok NSA z dnia 8 lipca 1999 r., II SA 1387/98, niepubl.); - wybór jednej z rozbieżnych interpretacji przepisu prawa uznanej później za nieprawidłową (wyrok NSA z dnia 9 marca 2000 r., I SA/Ka 1582, niepubl.). Organ wskazał, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz organów administracji, odmowa stwierdzenia nieważności decyzji następuje, jeśli w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że nie istnieje przyczyna nieważności. Sama decyzja, jak i postępowanie, w którym ją wydano, mogą być obarczone pewnymi wadami, ale jeżeli nie są to wady nieważności, organ zobowiązany jest odmówić stwierdzenia jej nieważności. Nieważność decyzji istnieje bowiem tylko wtedy, gdy jest ona dotknięta wadami ściśle określonymi, wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Organ podniósł, że pogląd wyrażony przez skarżącą we wniosku z dnia 31.10.2017 r., jak również we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia [...] r. dotyczący przepisu art. 3 pkt 16 i art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest tylko jedną z możliwych interpretacji wskazanych przepisów. Tym samym skoro skarżąca uzasadniła swój wniosek dokonaniem przez organ administracji złej interpretacji przepisu, to wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał, że w jego ocenie, decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...]r. nie została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 8 Konstytucji RP, art. 18 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Dodał, że nie stwierdził także aby ww. decyzja została wydana w wyniku postępowania obarczonego rażącym naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności z rażącym naruszeniem przepisu art. 8 kpa. Podniósł, że decyzja ta nie zawiera także, wbrew twierdzeniom strony, wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Podkreślił, że przedmiotowa decyzja została wydana w trybie art. 155 k.p.a. - zgodnie z żądaniem strony. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.K. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów wymienionych już we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a ponadto art. 156 kpa i innych przepisów procedury administracyjnej. Powołując się przede wszystkim na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06, skarżąca wywodziła, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji objętej wnioskiem, bowiem zawarte w niej rozstrzygnięcie jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem, w świetle którego jej córka K. nie utraciła statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica przez fakt zawarcia przez skarżącą związku małżeńskiego, z którego pochodzą inne dzieci. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję tego samego organu dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r. w sprawie zmiany decyzji z dnia [...]r. przyznającej skarżącej prawo do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2010/2011 poprzez uchylenie prawa do zasiłku rodzinnego na córkę skarżącej od dnia 1 czerwca 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. i do jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ograniczył się do sformułowania ogólnych uwag na tle instytucji stwierdzenia nieważności postępowania, bez odniesienia ich do konkretnych okoliczności niniejszej sprawy. Podkreślenia zaś wymagało, że decyzja organu I instancji z dnia [...]r., której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności, została wydana na podstawie art. 155 K.p.a. W tym zakresie organ wskazał w zaskarżonej decyzji tylko tyle, że decyzja ta została wydana zgodnie z żądaniem strony. Poza tym zawarł jedynie ogólne stwierdzenia, według których przedmiotowa decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Całkowicie pominął przy tym wskazanie podstaw powyższego stwierdzenia, a więc - z czego wyciągnął wniosek, że decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Dodać należało, że decyzja, której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności, zawiera w uzasadnieniu tylko przytoczenie art. 155 K.p.a. i samej treści wniosku strony z dnia 9 czerwca 2011 r., w wyniku którego wydano tę decyzję. Wobec tego w decyzji tej – w istocie pominięto wskazanie podstaw jej wydania, ograniczając się do zacytowania wniosku strony – nawet bez stwierdzenia, czy rzeczywiście zaistniały okoliczności opisane w tym wniosku, a więc, przede wszystkim, czy od 1 czerwca 2011 r. zostało przekroczone kryterium dochodowe w rodzinie strony. Jest to tym bardziej istotne pominięcie, że jeśliby przekroczenie kryterium dochodowego nie miało miejsca, to nie byłoby podstaw do przyjęcia, że zaistniała przesłanka z art. 155 K.p.a. dotycząca słusznego interesu strony, przemawiającego za wydaniem przedmiotowego rozstrzygnięcia. Z uwagi na taką treść uzasadnienia decyzji organu I instancji, organ odwoławczy w ramach rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, był zobowiązany do szczególnie wnikliwego ustalenia okoliczności istotnych dla dokonania oceny, czy w ogóle wystąpiły podstawy wydania przedmiotowej decyzji, a następnie miał obowiązek zawrzeć wskazanie ustaleń w tym zakresie w uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia. Natomiast w zaskarżonej decyzji – podobnie jak i w poprzedzającej ją decyzji tego samego organu - całkowicie pominięte zostały wskazania w powyższym zakresie. Jak już bowiem była o tym mowa wyżej - organ podniósł w zaskarżonej decyzji tylko tyle, że decyzja, której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności, została wydana zgodnie z żądaniem strony. Poza tym zawarł jedynie ogólne stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Całkowicie pominął wskazanie podstaw powyższej oceny, a więc - z czego wyciągnął wniosek, że decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym stwierdzenie to ma charakter abstrakcyjny, gdyż nie odnosi się do skonkretyzowanych okoliczności sprawy, które miałyby przemawiać za oceną organu będącą podstawą odmowy uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. W konsekwencji - zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. i wskutek tego, zgodność z prawem rozstrzygnięcia wymyka się w istocie kontroli Sądu. Zaskarżona decyzja nie zawiera istotnych ustaleń, w związku z tym – w wyniku naruszenia także art. 7 i 77 § 1 K.p.a. - sprawa nie została wyjaśniona. Sąd administracyjny nie może w tym zakresie zastępować organu administracyjnego, ani domniemywać jego intencji. Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.