IV SA/Gl 564/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przyznał H.K. zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do wydatków na leki w miesiącu wrześniu 2013 r. w kwocie 80,00 zł. Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...], wskazany wyżej organ, działając na podstawie art. 39 i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) oraz art. 104 i 163 k.p.a., uchylił z dniem 1 września 2013 r. powyższą decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że strona nie dostarczyła aktualnych zaświadczeń o długotrwałej chorobie i niezdolności do pracy, które były podstawą wypłaty przyznanych świadczeń, a do czego strona zobowiązała się w porozumieniu z dnia 25 czerwca 2013 r. W dniu 25 listopada 2013 r. H.K. skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. pismo, m.in. od wskazanej wyżej decyzji, w którym powołał się na swój stan zdrowia, niepełnosprawność, ubóstwo, które ostatecznie sprecyzował jako odwołanie. Ponadto wniósł o dołączenie do akt kopii faktur imiennych z aptek za okres od sierpnia 2013 r. do stycznia 2014 r., zestawienie ordynowanych leków oraz pism kierowanych do organu I instancji w tej sprawie. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Jak podniesiono w uzasadnieniu, w dniu [...] r. H.K. zawarł z pracownikiem socjalnym reprezentującym organ I instancji porozumienie nr [...] obejmujące okres od marca (powinno być od czerwca) do listopada 2013 r., w którym zobowiązał się do przedkładania organowi do 10-go dnia każdego miesiąca imiennych faktur za zakupione leki oraz zaświadczenia lekarskiego ważnego 30 dni, stwierdzającego brak możliwości podjęcia zatrudnienia, od którego uwarunkowane będzie uruchomienie pomocy w formie zasiłków celowych i okresowych. Decyzją z dnia [...] r. przyznano stronie zasiłek celowy za zakup leków w miesiącu wrześniu 2013 r. w kwocie 80 zł, zaś wypłata tego świadczenia miała nastąpić po spełnieniu warunków określonych w w/wym. porozumieniu. W dniu 13 września 2013 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia bądź zamiany między innymi decyzji z dnia [...] r. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wskazano, że strona przedłożyła wyłącznie faktury za leki zakupione w sierpniu 2013 r. na kwotę 30, 89 zł, nie przedłożyła natomiast aktualnych zaświadczeń lekarskich o długotrwałej chorobie i niezdolności do pracy do czego zobowiązała się w porozumieniu, oraz że niewywiązanie się z porozumienia stanowi przejaw braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie zobowiązano stronę do skontaktowania się w tej sprawie z pracownikiem socjalnym wyznaczając stosowny termin i ewentualnie przedłożenia nowych dowodów. Organ odwoławczy na podstawie akt sprawy stwierdził, że na wezwanie organu I instancji strona złożyła faktury za leki za miesiąc sierpień 2013 r., a w dniu 17 września 2013 r. także za wrzesień 2013 r., zaświadczenia o konieczności stosowania leków do stycznia 2014 r., oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 6 sierpnia 2013 r. stwierdzające, iż jest ona niezdolna do podjęcia zatrudnienia od 5 sierpnia do 4 września 2013 r. Natomiast strona nie przedłożyła wymaganego zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego jego niezdolności do podjęcia pracy w okresie od 5 września 2013 r. przez kolejne 30 dni, a więc dotyczące okresu od miesiąca, w którym świadczenie ma być realizowane do 10-ego następnego miesiąca. Jednocześnie Kolegium wskazało, że strona nie udowodniła, że niezłożenie wymaganego zaświadczenia w ustalonym z organem terminie spowodowane było okolicznościami od niego niezależnymi. Wobec tego Kolegium uznało, że strona nie wypełniła swoich zobowiązań wynikających z zawartego porozumienia, a tym samym jej zachowanie wypełniało treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń z pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie jego wypłaty, o czym mowa w art. 11 ustawy o pomocy społecznej. Podsumowując Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo uchylił swoją decyzję nr [...] z dniem [...] r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H.K. nie podniósł zarzutów kierowanych wprost wobec kwestionowanego rozstrzygnięcia. Natomiast akcentował zły stan swojego zdrowia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i powtarzając argumentację, na którą powołało się w uzasadnieniu swojej decyzji wywiodło, że nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sądy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydent Miasta K. uchylające z dniem 1 września 2013 r. ostateczną decyzję tego organu z dnia [...]r. przyznającą H.K. zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do wydatków na leki we wrześniu 2013 r. w kwocie 80 zł.. Zaskarżona decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Ustawa ta przewiduje różne formy i rodzaje świadczeń udzielanych osobom i rodzinom takiej pomocy oczekującym. Jednym z nich jest zasiłek celowy , który zgodnie z art. 39 tej ustawy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu leków i leczenia. Jednakowoż art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek ten stanowi następstwo zasady subsydiarności wyrażonej w art. 2 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna spełnia zatem jedynie funkcję pomocniczą, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy. Dlatego też osoby, które wnoszą o przyznanie im świadczeń z pomocy społecznej bądź korzystają z takiej pomocy na zaspokojenie własnych potrzeb mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji, pod rygorem odmowy przyznania świadczenia, bądź uchylenia decyzji przyznającej taką pomoc. Zgodnie bowiem z art. art. 11 ust. 2 brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Natomiast stosownie do treści art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną organ może zmienić lub uchylić na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku jeżeli wystąpiły m.in. przesłanki, o których mowa w art. 11. W sprawie bezsporne jest, że w dniu 25 czerwca 2013 r. H.K. zawarł z pracownikiem socjalnym porozumienie nr [...], w którym zobowiązał się do przedkładania organowi I instancji do 10-go dnia każdego miesiąca imiennych faktur za zakupione leki oraz zaświadczenia lekarskiego ważnego 30 dni, stwierdzającego brak możliwości podjęcia zatrudnienia. Jednocześnie warunkiem uruchomienia pomocy w formie zasiłków celowych i zasiłku okresowego było przedłożenie wyżej wymienionych dokumentów. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji przyznał stronie jednorazowo świadczenie w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do wydatków na leki w miesiącu wrześniu 2013 r. w kwocie 80,00 zł. Przy czym warunkiem wypłaty zasiłku było spełnienie przez skarżącego obowiązków wynikających z zawartego porozumienia. W uzasadnieniu tej decyzji zawarto pouczenie o treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz ponownie podkreślono, że warunkiem wypłaty zasiłku jest dostarczenie pracownikowi socjalnemu zaświadczenia o konieczności stosowania leków ważnego od miesiąca sierpnia 2013 r., rachunków lub imiennych faktur za wykupione leki w sierpniu 2013 r. zaświadczenia o niezdolności do pracy na okres 30 dni. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący nie spełnił tego warunku albowiem nie przedstawił zaświadczenia o niezdolności do pracy. W ocenie Sądu organy słusznie uznały, że skoro skarżący pomimo wezwań nie realizował porozumienia zawartego w dniu 25 czerwca 2013 r. i nie wykazał starań aby spełnić wszystkie warunki, od których uzależnione było otrzymanie zasiłku celowego, to takie zachowanie należało potraktować jako odmowę współpracy zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Organy administracji zasadnie przyjęły, że w tym zakresie nie są wystarczające oświadczenia skarżącego, w szczególności zaświadczenie lekarskie z dnia 6 sierpnia 2013 r. stwierdzające, że jest on niezdolny do podjęcia pracy w okresie od 5 sierpnia 2013 r. do 4 września 2013 r., zaświadczenia o konieczności stosowania przez niego leków oraz imienne faktury VAT za leki. Sąd zauważa, iż organy mają świadomość tego, że skarżący otrzymał orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności i że toczy się w tej sprawie postępowanie sądowe, co wynika z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. stanowiącego odpowiedź na odwołanie. Jednocześnie skarżący nie pracuje zawodowo i utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej. Stąd warunki porozumienia mieściły się w ramach uregulowań ustawy o pomocy społecznej, mając na względzie określone w tejże ustawie cele pomocy społecznej, oraz obowiązki zainteresowanego, który powinien przede wszystkim zaspokoić swoje potrzeby we własnym zakresie, a dopiero, gdy jest to niemożliwe (np. w związku z niezdolnością do podjęcia pracy) korzystać z pomocy społecznej. Toteż, jak słusznie zauważyło Kolegium, egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. Zgodzić się więc należało ze stanowiskiem organu odwoławczego, że zachowanie strony należy uznać jako niedotrzymanie postanowień zawartego porozumienia, co jest równoznaczne z przesłanką braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej określonej w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, i co w konsekwencji dawało podstawę uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek celowy. W ocenie Sądu podjęte w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnięcie odpowiada wymogom prawa materialnego i zostało wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Natomiast okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji świadczą o rozważeniu całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.