IV SA/Gl 50/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. W uzasadnieniu wniosku, skarżąca stwierdziła, że dysponuje bardzo skromnym dochodem, miesięcznie w granicach 600 – 700 zł. Dochody te są zależne od ilości klientów w danym miesiącu. Skarżąca aktualnie samotnie wychowuje dziecko. Jedyną pomocą, którą uzyskuje jest dodatek mieszkaniowy w kwocie 152,82 zł. Środki pieniężne przeznaczane są na bieżące potrzeby (czynsz, opłaty za media, żywność, środki czystości i odzież). Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi ona dwuosobowe gospodarstwo domowe, tj. mieszka ze swoją dwuletnią córką L. G.. Na jej dochód, oprócz dodatku mieszkaniowego, składa się dochód prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 1.680,75 zł netto (strona dojeżdża do klienta i świadczy usługi kosmetyczne). Strona oszacowała swoje miesięczne wydatki. Z jej oświadczenia wynika, że nie posiada ona żadnych oszczędności, przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 28 lutego 2018 r., referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W szczególności, skarżąca miała wykazać za pomocą dokumentacji aktualny stan prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, określić, czy pobiera alimenty na swoje dziecko, wykazać osoby, z którymi jest zameldowana pod adresem wskazanym, jako jej miejsce zamieszkania i wykazać wysokość kosztów miesięcznego utrzymania. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżąca nadesłała jedynie: PIT-16A za 2017 r.; zaświadczenie o formie opodatkowania; oraz decyzję o ustaleniu wysokości zryczałtowanego podatku PIT opłacanego w formie karty podatkowej na rok 2018. Podkreślić należy, że wbrew treści pisma przewodniego skarżącej z dnia 22 marca 2018 r., skarżąca w ogóle nie załączyła do akt sprawy żadnego wyciągu z kasy fiskalnej, ani wyciągu z rachunku bankowego. W piśmie tym oświadczyła, że nie pobiera alimentów na dziecko, gdyż jego ojciec nie jest znany. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zaznaczyć należy, że skarżąca zażądała przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu. Jednakże w sprawach w przedmiocie świadczeń pielęgnacyjnych, zgodnie z regulacją art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z tego też powodu wniosek w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega rozpoznaniu – o czym poinformowano skarżącą pismem z dnia 26 stycznia 2018 r. Mając powyższe na uwadze, przyjąć należało, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W tym stanie rzeczy, odnosząc się do wniosku E. G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, jaki jest jej aktualny, rzeczywisty stan majątkowy – w efekcie nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. Nie wystarczy jedynie samo stwierdzenie, że wnioskodawca znajduje się w ciężkiej sytuacji majątkowej i pisemne przedstawienie tej sytuacji jako ciężkiej. Fakt ten należy wykazać odpowiednim materiałem źródłowym i dokumentami – o takie dokumenty skarżąca została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2018 r. Do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczna jest analiza i ocena stanu majątkowego wnioskodawcy. Do oceny stanu majątkowego konieczne jest w pierwszej kolejności wskazanie i wykazanie materiałem źródłowym jaki jest miesięczny dochód wnioskodawcy oraz jakie są jej wydatki. Wbrew swojemu twierdzeniu, zawartemu w piśmie przewodnim z dnia 22 marca 2018 r. skarżąca nie nadesłała do akt sprawy wyciągu z kasy fiskalnej, ani wyciągów z jej rachunku bankowego. Brak jest więc podstaw do tego, aby dokonać analizy jej stanu majątkowego. Sama deklaracja o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne (PIT-16A za 2017 r.) oraz nadesłana do akt sprawy decyzja o formie opodatkowania i zaświadczenie w tej kwestii nie są wystarczającymi materiałami do dokonania analizy stanu majątkowego skarżącej, ponieważ nie obrazują w sposób dostatecznie jasny i wyraźny jej aktualnej kondycji finansowej. Strona nie wykazała również jakie są w rzeczywistości koszty utrzymania, nawet w kwestii regularnie ponoszonych miesięcznych wydatków (np. czynsz, opłaty za media). W tym stanie rzeczy brak jest możliwości zbadania tego, czy skarżąca rzeczywiście nie jest w stanie ustanowić w tej sprawie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata we własnym zakresie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.