IV SA/Gl 469/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w pieczy zastępczej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy;

Wyrokiem z dnia 11 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, w dniu 29 listopada 2017 r. H. W. nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczyła, iż domaga się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W treści tego formularza zadeklarowała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z 82-letnią matką, nad którą sprawuje opiekę i obie uskarżają się na zły stan zdrowia. Równocześnie wywiodła, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości, zaś na dochód jej gospodarstwa domowego, w kwocie netto 2.559 zł składa się jej wynagrodzenie (1.309 zł) oraz pobierane przez jej matkę: emerytura (1.050 zł) i zasiłek opiekuńczy (200 zł). Nadto strona wyszczególniła obciążające ją koszty utrzymania wymieniając wśród nich czynsz (650 zł), opłaty za prąd (60 zł), gaz (100 zł) i 2 telefony (70 zł), alimenty (150 zł), a także wydatki między innymi na wyżywienie (600 zł), leki (200 zł) i artykuły medyczne (100 zł). Pismem z dnia 7 grudnia 2017 r. wezwano skarżącą do uprawdopodobnienia danych ujętych w złożonym wniosku, poprzez: - udokumentowanie uzyskiwanego przez nią dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać zaświadczenie pracodawcy o wysokości netto wynagrodzenia, wydruk z listy płac (tzw. pasek) za ostatni miesiąc albo wyciąg bankowy potwierdzający otrzymanie tej płacy na konto; - udokumentowanie dochodu uzyskiwanego przez matkę skarżącej; - nadesłanie dokumentów źródłowych obrazujących wysokość ponoszonych kosztów utrzymania. Odpowiadając na powyższe wnioskodawczyni nadesłała dokumenty potwierdzające koszty poniesione w ramach zakupu leków i biletu miesięcznego, czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, telewizję, telefon i ubezpieczenie oraz rozliczenie kosztów ogrzewania. Nadesłała nadto wyciąg z rachunku bankowego swojej matki potwierdzający wysokość jej emerytury, a także wyciągi ze swojego rachunku bankowego dokumentujące wypłatę z tego rachunku, której dokonała w kwocie 1.110 zł oraz wpłatę na rzeczony rachunek, w kwocie 150 zł. Pomimo wezwania nie przedstawiła natomiast żadnego dokumentu mogącego potwierdzać wysokość jej dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Zgodnie z zasadą sformułowaną w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść przywołanego unormowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uprawdopodobniła swoich oświadczeń w sposób czyniący zadość wezwaniu z dnia 7 grudnia 2017 r. Jakkolwiek bowiem udokumentowała obciążające ją koszty utrzymania oraz wysokość dochodu swojej matki, to jednak wbrew jednoznacznej treści tego wezwania, w wyznaczonym terminie, który upłynął z dniem 10 stycznia 2018 r. nie nadesłała żadnego dokumentu, który mógłby potwierdzać wysokość jej własnego dochodu uzyskiwanego w ramach stosunku pracy. Nie przedstawiła bowiem stosownego zaświadczenia pracodawcy, wydruku z listy płac ani wyciągu potwierdzającego otrzymanie wynagrodzenia na rachunek bankowy. Zamiast tego przedstawiła wyciągi ze swojego rachunku bankowego, które nie stanowią dokumentu na tę okoliczność. Potwierdzają one bowiem tylko to, że w dniach 11 grudnia 2017 r. oraz 17 listopada 2017 r. skarżąca sama dokonała dwóch jednorazowych operacji wypłacając z tego konta kwotę 1.110 zł oraz wpłacając kwotę 150 zł. Mając na względzie powyższe nie sposób uznać, aby H. W. wykazała swoją sytuację majątkową w sposób całkowicie jasny i przekonujący. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od złożenia dokumentów potwierdzających swój dochód strona nie uczyniła zadość wyraźnemu wezwaniu z dnia 7 grudnia 2017 r., a co za tym idzie nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 przywołanej ustawy.