IV SA/Gl 457/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, , , po rozpoznaniu w dniu 3 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie stypendium w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 13 lipca 2018 r. w ten sposób, że przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienia adwokata z urzędu

Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 13 lipca 2018 r. oddalił wniosek M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wskazanego powyżej postanowienia referendarz wyjaśnił, że skarżący nie uprawdopodobnił swoich oświadczeń zawartych we wniosku, nie nadsyłając jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby, iż utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej i nie uzyskuje poza tym innych dochodów. Wezwaniem z dnia 12 czerwca 2018 r. referendarz zwrócił się do strony o uprawdopodobnienie danych, na które powołał się we wniosku, poprzez: - udokumentowanie faktu, iż aktualnie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Wskazano, że należy w tym celu nadesłać aktualne (to jest wydane nie wcześniej niż w kwietniu 2018 r.) zaświadczenie właściwego ośrodka pomocy społecznej, potwierdzające fakt, iż nadal pobiera zasiłek stały (oraz ewentualne inne świadczenia z pomocy społecznej takie jak zasiłki celowe, pomoc w naturze itp.); - udokumentowanie faktu, iż poza w/w świadczeniami nie uzyskuje żadnych dochodów. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego potwierdzające, że nie uzyskał w roku 2017 dochodu opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób fizycznych lub, że nie składał zeznania podatkowego za ten rok. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 2 lipca 2018 r. skarżący nie udzielił na to wezwanie żadnej odpowiedzi. Wezwanie o takie dokumenty było konieczne albowiem, chociaż w zakresie innych spraw zawisłych przed tutejszym Sądem skarżącemu przyznawano w przeszłości prawo pomocy, to jednak od daty wydania ostatniego postanowienia rozstrzygającego w tej kwestii (2 lutego 2018 r.) upłynęło już sporo czasu, zaś orzeczenie to zostało oparte o ustalenia dokonane na podstawie dokumentów źródłowych sprzed ponad pół roku. Niezbędne było zatem w ocenie referendarza zbadanie aktualnej sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy, w tym ustalenie, czy nie doszło w międzyczasie do zmian skutkujących poprawą jego statusu materialnego zwłaszcza, że skarżący jest osobą relatywnie młodą (46 lat) i choć jest niepełnosprawny, to nie ma orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. W sprzeciwie od wskazanego powyżej postanowienia wnioskodawca podał, że od roku 2015 r. cierpi na [...], cały czas jest pod opieką lekarza [...], utrzymuje się z zasiłku stałego pobieranego z opieki społecznej. Do sprzeciwu dołączył kierowane do niego pismo Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 20 lipca 2018 r. Z treści tego pisma wynika, że skarżący jest zaliczony do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i z tego tytułu pobiera zasiłek stały w wysokości 604 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją zawartą w art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym można przyznać w sytuacji, kiedy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Sprzeciw należało uwzględnić albowiem z treści sprzeciwu jak też wniosku o prawo pomocy wynika, że wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie reprezentować swoich interesów jest bowiem jest chory [...]. Nadto z treści pisma Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 20 lipca 2018 r. wynika, że skarżący nadal utrzymuje się jedynie z zasiłku stałego. W ocenie sądu skarżący nie ma możliwości poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez spowodowania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego.Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącego, uiszczenie obecnie ewentualnych kosztów rynkowych za wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych, natomiast przychylenie się do wniosku skarżącego zapewni przewidziane stronie Konstytucją RP prawo do sądu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., zmienił zaskarżone postanowienie.