IV SA/Gl 267/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, , , po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Sądu [...] w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.

Pismem z dnia [...] lutego 2013r. M. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Prezesa Sądu [...] w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie informacji publicznej. Postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r. tut. Sąd odrzucił skargę M. C. Skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, celem sporządzenia skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia. Następnie w dniu [...] lipca 2014 r. skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", w którym zwrócił się również o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, iż nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych, bowiem od marca 2012r. nie uzyskuje żadnych dochodów. Oświadczył, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami oraz nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. W piśmie z dnia 13 sierpnia 2014 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: podanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego to jest czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, usługi telekomunikacyjne itp.) oraz wydatków na zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz nadesłanie dowodów wpłat, faktur VAT i paragonów potwierdzających te wydatki. Jednocześnie wezwano stronę o wskazanie skąd, wobec braku jakichkolwiek dochodów, czerpie środki na pokrycie kosztów swojego utrzymania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia [...] września 2014 r., w którym nie zawarto żądanych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. W doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Jego celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2014r., sygn. akt I OZ 40/14). Odnosząc się do wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący podniósł, iż jest osobą bezrobotną, która nie posiada żadnych dochodów, środków pieniężnych oraz majątku. W tej sytuacji należało wyjaśnić, skąd skarżący posiada środki na bieżące utrzymanie. Tymczasem skarżący w odpowiedzi na wezwanie z 13 sierpnia 2014 r. nie udzielił żadnych informacji dotyczących kosztów związanych z jego utrzymaniem. Nie przedłożył również dokumentów pozwalających ustalić ich wysokość oraz nie podał, skąd pochodzą jego środki utrzymania. Zdaniem Sądu za niewiarygodne należy uznać twierdzenia skarżącego o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego przy jednoczesnym braku jakichkolwiek dochodów. Podkreślenia wymaga, że brak przedstawienia przez skarżącego w sposób wyczerpujący informacji dotyczącej jego sytuacji materialnej należy uznać za niewypełnienie wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. Zważyć przyjdzie, że to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej, a Sąd z kolei nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, wobec istniejącego po stronie ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Zatem w interesie skarżącego leży przedstawienie w sposób najobszerniejszy jego stanu majątkowego, finansowego oraz realnych możliwości płatniczych, a także najściślejsza współpraca z Sądem (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt I OZ 179/12). Ponadto, brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.