IV SA/Gl 245/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany wysokości zasiłku stałego oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie zasiłku stałego przyznanego M.D. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że dochód strony w listopadzie 2016 r. wyniósł 261,46 zł i w stosunku do dochodu będącego podstawą ustalenia wysokości świadczenia zmalał o 22,35 zł. Tymczasem zgodnie z art. 106 ust. 3a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.) zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego tej osoby, tj. 63,40 zł. Dlatego organ uznał, że zachodzą podstawy do umorzenia wszczętego na wniosek strony postępowania w sprawie zmiany wysokości przyznanego zasiłku stałego. W odwołaniu strona podniosła, że skoro organ wszczął postępowanie, to miał obowiązek wydania decyzji zmieniającej wysokość zasiłku z uwagi na zmniejszenie się dochodów strony. Jej zdaniem art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej nie ma w sprawie zastosowania z uwagi na treść art. 106 ust. 5 zdanie drugie tej ustawy, według którego zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Skarżący zarzucił przy tym, że jeżeli postępowanie od początku było bezprzedmiotowe, to organ nie miał prawa wszczynać go z urzędu. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium odwoławcze w Katowicach w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, podzielając jej ustalenia i wnioski. Kolegium wskazało w szczególności, że prawo do zasiłku stałego zostało skarżącemu przyznane decyzją z dnia [...]r. – w kwocie 325,42 zł za maj 2016 r. i w kwocie 350,19 zł za okres od 1 czerwca 2016 r. do 28 lutego 2017 r. Wówczas jego dochód kształtował się odpowiednio w wysokości: 308,58 i 283,81 zł. Od listopada 2016 r. dochód ten obniżył się do 261,46 zł w związku ze zmniejszeniem się dodatku mieszkaniowego. Podzielając stanowisko I instancji co do zastosowania art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej Kolegium podkreśliło, że przepis ten dotyczy także przypadków, gdy następuje spadek dochodu. Jest to przy tym przepis autonomiczny w stosunku do art. 106 ust. 5 cyt. ustawy. Zdaniem Kolegium zmiana sytuacji dochodowej skarżącego mogła mieć wpływ na zmianę wysokości zasiłku stałego, w związku z czym organ był uprawniony do prowadzenia postępowania, a ponieważ ustalono, iż nie występuje podstawa do zmiany wysokości świadczenia, to należało to postępowanie umorzyć. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.D. zarzucił zaskarżonej decyzji nieważność z powodu podania w niej błędnego numeru decyzji I instancji, co nie może być potraktowane jako błąd pisarski nadający się do sprostowania. Podniósł przy tym, że wbrew ustaleniom Kolegium nigdy nie składał wniosku o zmianę wysokości zasiłku stałego. Był jedynie zmuszony do udziału w wywiadzie środowiskowym, gdyż w razie braku zgody na tą czynność pozbawiono by go zasiłku. Zarzucił też, że nie skończyła się jeszcze sprawa z 2005 r. o stwierdzenie nieważności decyzji o zasiłek stały, a organy wydają kolejną nieważną decyzję. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wyjaśnił nadto, że postanowieniem z [...]r. sprostował oczywistą omyłkę w swojej decyzji, polegającą na pominięciu jednej cyfry w oznaczeniu decyzji I instancji. Kolegium uznało trafność zarzutu skarżącego kwestionującego ustalenie, iż złożył on wniosek w dniu 6 grudnia 2016 r. Zdaniem Kolegium z ustaleń wywiadu środowiskowego z 6 lutego 2016 r. wynika jednak, że pracownik socjalny poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie przeliczenia kwoty zasiłku stałego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja w ostatecznym wyniku odpowiada wymogom obowiązującego prawa. W pierwszej kolejności za chybiony należy uznać zarzut nieważności zaskarżonej decyzji. Pominięcie jednej cyfry w orzeczeniu numeru decyzji I instancji słusznie zostało przez Kolegium potraktowane jako oczywista omyłka w rozumieniu art. 113 § 1 kpa, która została sprostowana postanowieniem z [...]r. Z uzasadnienia decyzji nie wynikają żadne wątpliwości co do tego, jaka decyzja pierwszoinstancyjna była kontrolowana w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym. Z kolei za prawidłowością orzeczenia o umorzeniu postępowania administracyjnego przemawiają właśnie okoliczności podnoszone w skardze i podkreślane przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie sądowej, a mianowicie, że skarżący nie składał wniosku o zmianę wysokości zasiłku. Okoliczność tą Kolegium ostatecznie przyznało w odpowiedzi na skargę, co prawda błędnie wskazując na wywiad środowiskowy z 6 lutego 2016 r., kiedy to jeszcze nie była wydana nawet pierwotna decyzja o przyznaniu zasiłku stałego ([...]r.), a więc trudno byłoby z takim wyprzedzeniem rozważać możliwość zmiany nieistniejącej jeszcze decyzji. Z pewnością Kolegium miało więc na myśli wywiad z 6 grudnia 2016 r., którego odpis znajduje się w aktach administracyjnych i zawiera zapisy podane w odpowiedzi na skargę. Skoro zatem bezsporna pozostaje już okoliczność, że postępowanie w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego zostało uruchomione z urzędu, to brak podstaw do dokonania takiej zmiany musiał prowadzić do umorzenia postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 kpa). Powołany przez skarżącego art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie potwierdza możliwość prowadzenia z urzędu postępowania dotyczącego zmiany pierwotnej decyzji, którą przewiduje wcześniej art. 102 ust. 2 tej ustawy. Z kolei nie budzą żadnych zastrzeżeń ustalenia Kolegium, w świetle których należało w sprawie zastosować art. 106 ust. 3a cyt. ustawy. Do tej kwestii skarga w ogóle się już nie odnosi. Natomiast powołana w niej okoliczność dotycząca niezakończonego postępowania w przedmiocie nieważności wcześniejszej decyzji o zasiłku stałym nie ma wpływu na wynik obecnego postępowania zakończonego formalnym rozstrzygnięciem o jego umorzeniu. Nie było też przesłanek do zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji I instancji, o co skarżący wnioskował w piśmie z 3 lipca 2017 r. Otóż zgodnie z art. 56 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., postępowanie sądowe podlega zawieszeniu w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania. Taka sytuacja nie występuje w niniejszym przypadku, skoro z dołączonego do powyższego pisma skarżącego odpisu skargi wynika, że Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji I instancji. Jeżeli więc odmówiło wszczęcia postępowania to tym samym nie doszło do jego wszczęcia i art. 56 p.p.s.a. nie ma zastosowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.