IV SA/Gl 241/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia 16 stycznia 2017 r. nr 09/2016/2017 w przedmiocie stypendium doktoranckiego 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...] nr [...], 2) zasądza od Rektora [...] Uniwersytetu [...] w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Rektor [...] Uniwersytetu [...] w K., działając na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 207 ust. 1 i 2 oraz art. 66 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1842) i § 51 ust. 3 Statutu [...] Uniwersytetu [...] w K. odrzucił wniosek M.G. o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów II- IV roku w roku akademickim 2016/2017 ze względu na złożenie wniosku na niewłaściwym formularzu, tj. formularzu obowiązującym w roku akademickim 2015/2016. W wyniku złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Rektor [...] Uniwersytetu [...] w K. postanowieniem z dnia [...]r. [...] zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Wskazał, że nieprawidłowy druk nie stanowi dokumentu podlegającego wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, bowiem w postaci przedłożonej przez doktoranta nie mógł zostać zakwalifikowany jako dokument uprawniający do ubiegania się o stypendium, a tym samym nie podlega dalszemu procedowaniu. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze M.G. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 207 ustawy prawo szkolnictwie wyższym, poprzez ich niezastosowanie i wydanie postanowienia bez podstawy prawnej, bowiem w razie stwierdzenia braków formalnych organ I instancji powinien w pierwszej kolejności wezwać do ich uzupełnienia, a dopiero w przypadku niezastosowania się do wezwania pozostawić wniosek bez rozpoznania zamiast go odrzucać. Ponadto skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 7 k.p.a., 9 k.p.a. oraz 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę M.G. wniósł o stwierdzenie nieważności obu postanowień. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] Uniwersytetu [...] w K. wniósł o jej odrzucenie. Podniósł, że decyzje wydane przez Rektora w I instancji są ostateczne, ale stosuje się do nich odpowiednio art. 127 § 3 k.pa. Jednocześnie z zasady autonomii uczelni wynika możliwość wydania rozstrzygnięć nie podlegających kontroli sądownictwa administracyjnego. Ustalenie przez uczelnie własnych zasad przyznawania prawa do stypendium, określonych w regulaminie wyłącza stosowanie do tej procedury przepisów k.p.a., z wyjątkiem przypadków określonych w Prawie o szkolnictwie wyższym, a odnoszących się do decyzji administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Skarga okazała się zasadna. Organ orzekający w sprawie zastosował bowiem rozstrzygnięcie nie mające oparcia w obowiązującym prawie. Nie przewiduje ono odrzucenia wniosku inicjującego postępowanie administracyjne. W okolicznościach sprawy, nawet przy sugerowanym przez organ, liberalnym podejściu do wymogów stawianych uczelniom, nie sposób rozstrzygnięcia o odrzuceniu wniosku potraktować jako decyzji odmownej, gdyż oprócz samej treści rozstrzygnięcia nadana mu została forma postanowienia z pouczeniem o środku odwoławczym składanym w terminie przewidzianym do zaskarżenia postanowień. Nadto całkowicie chybione są wywody organu o braku kognicji sądów administracyjnych. Kwestia podlegania jej w sprawach o przyznanie stypendium uczelnianego nie budzi żadnych wątpliwości. Zgodnie z art. 200 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym w takich sprawach wydaje się decyzje, a stosownie do art. 207 ust. 1 tego prawa do decyzji stosuje się odpowiednio Kpa oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego. Kognicja sądu nie może być jednak ominięta w ten sposób, że zamiast wydania decyzji organ wyda inny akt kończący postępowanie, który by nie podlegał kontroli sądowej, a zamykał doktorantowi drogę do dochodzenia jego uprawnień podmiotowych. Taki bezprawny akt musi być wyeliminowany z obrotu prawnego w celu prowadzenia przez organ uczelni dalszej procedury zgodnie z obowiązującym prawem (por. stanowisko tut. Sądu zaprezentowane w sprawie sygn. IV SA/Gl 367/17 zakończonej wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2017r. w pełni podzielane przez skład orzekający i przyjęte za swoje). Wobec braku postanowień regulaminowych w zakresie uzupełniania braków formalnych wniosku rację należy przyznać też skarżącemu o konieczności odpowiedniego stosowania art. 64 § 2 k.p.a. ( W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.