IV SA/Gl 1431/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: 1. oddalić wniosek o uzupełnienie postanowienia z dnia 4 kwietnia 2014 r.; 2. przyznać kuratorowi skarżącego wynagrodzenie za udział w postępowaniu, w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć zł 20/100), w tym podatek od towarów i usług, w kwocie 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć zł 20/100).

Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. tutejszy Sąd odrzucił skargę S.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...]. W dniu [...] adwokat A.P., działający w sprawie jako kurator nieznanego z miejsca pobytu skarżącego (wyznaczony mocą postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K., z dnia [...], sygn. akt [...] - karta nr 5 akt sprawy), powołując się na art. 157 § 1 i § 3 w związku z art. 166 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., wniósł o uzupełnienie powyższego postanowienia z dnia 4 kwietnia 2014 r., poprzez orzeczenie o kosztach postępowania zgodnie ze spisem kosztów dołączonych do skargi z dnia [...]. Postanowieniem z dnia 16 maja 2014 r. Sąd oddalił rzeczony wniosek. Podniósł bowiem, że w świetle art. 157 §1 p.p.s.a., brak jest podstaw do uzupełnienia powyższego orzeczenia. Równocześnie podkreślił, iż podstawą prawną do przyznania kuratorowi wynagrodzenia przez tutejszy Sąd nie może być rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 1476), gdyż - jak wskazano w samym tytule tego aktu, dotyczy on spraw cywilnych, a brak jest przepisów, które upoważniałyby sąd administracyjny do stosowania go w odniesieniu do postępowań zawisłych przez tym sądem. Wskazał przy tym, że właściwy do przyznania wynagrodzenia należnego kuratorowi jest nie sąd administracyjny, przed którym podejmował on czynności, lecz sąd powszechny, który go ustanowił, co wynika z art. 179 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.). Opisane wyżej postanowienie z dnia 16 maja 2014 r. zostało zaskarżone przez adwokata A.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r. (sygn. akt I OZ 632/14) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił rzeczone postanowienie tutejszego Sądu z dnia 16 maja 2014 r. W uzasadnieniu wskazał, iż należności kuratora podejmującego czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy zaliczyć do wydatków w tym postępowaniu, co wynika z art. 211 w związku z art. 213 pkt 1 p.p.s.a., zaś ich wysokość sąd powinien ustalić samodzielnie w oparciu o np. przedłożony wykaz kuratora. Odnotowano przy tym fakt niedostatecznej regulacji prawnej w niniejszym zakresie przyznając, że wbrew stanowisku kuratora skarżącego, niedopuszczalne jest stosowanie w sprawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.), wydanego na podstawie art. 42 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zwrócono bowiem uwagę, że po utracie mocy obowiązującej z dniem 2 marca 2006 r. przez starą ustawę, nie zachowuje już to rozporządzenie mocy na podstawie art. 148 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych, gdyż na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm.) wydano rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 1476), które z kolei ma zastosowanie, w sprawach cywilnych, a nie sądowoadministracyjnych. Tym niemniej, Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że biorąc pod uwagę art. 2 i 32 Konstytucji oraz nakaz wykładni systemowej przepisów, rozporządzenie to może stanowić punkt odniesienia dla sądu administracyjnego, który będzie orzekał o należności kuratora na podstawie art. 211 w związku z art. 213 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy ponownie podkreślić, że uwzględnienie wniosku kuratora skarżącego w trybie art. 157 §1 p.p.s.a. nie było możliwe. Z przepisu tego wynika, że strona może domagać się uzupełnienia wyroku (a także z mocy art. 166 p.p.s.a., postanowienia) wydanego przez sąd administracyjny jedynie w sytuacji, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku (postanowieniu) dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Użyte w cytowanym unormowaniu pojęcie "całość skargi", określa przy tym zakres zawisłości prawnej, o którym decydują po pierwsze - wnioski skargi określające przedmiot zaskarżenia, stanowiące podstawowy element kształtujący zakres kontroli zaskarżonego aktu przez Sąd i po drugie - dodatkowe orzeczenia np. rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, które według przepisów ustawy sąd powinien zamieścić w wyroku. Postanowienie tutejszego Sądu z dnia 4 kwietnia 2014 r. rozstrzyga o całości skargi orzekając o jej odrzuceniu. Jakkolwiek zaś reprezentujący skarżącego kurator zgłosił w skardze wniosek o przyznanie należnego wynagrodzenia, to jednak z obowiązujących przepisów nie wynika, aby Sąd był zobligowany do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w tym postanowieniu. Należy podkreślić, że obowiązek orzeczenia o kosztach postępowania określony został w art. 209 p.p.s.a. i nie dotyczy sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszym przypadku. Po pierwsze bowiem odnosi się on do zwrotu kosztów postępowania od strony przeciwnej, po drugie zaś - nakłada na Sąd obowiązek rozstrzygnięcia o zwrocie tych kosztów w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201 (o umorzeniu postępowania z powodu uwzględnienia skargi przez organ administracji w trybie autokontroli lub o umorzeniu postępowania w następstwie postępowania mediacyjnego) oraz w art. 203 i art. 204 (czyli wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej). W tym stanie rzeczy okoliczności sprawy nie uzasadniały realizacji wniosku kuratora skarżącego na podstawie art. 157 § 2 p.p.s.a. Równocześnie, mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 31 lipca 2014 r., zastosowano wykładnię systemową obowiązujących przepisów i przyznano kuratorowi skarżącego wynagrodzenie mając na uwadze treść art. 211 i 213 pkt 1 p.p.s.a., którego wysokość ustalono biorąc za punkt odniesienia przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 1476). Uwzględniono zatem, iż zgodnie z § 1 ust. 1 wspomnianego aktu wykonawczego, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny, przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna orzekająca o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Mając na względzie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) - do którego odsyła wspomniane rozporządzenie z dnia 13 listopada 2013 r., podnieść przyjdzie, że kuratorowi skarżącego (będącemu adwokatem) przysługuje wynagrodzenie w kwocie 240 zł, wskazanej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) cytowanego aktu wykonawczego z dnia 28 września 2002 r., powiększone o podatek od towarów i usług (§ 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r.). Wbrew wywodom wnioskującego kuratora, podnoszonym w skardze, wynagrodzenie to nie może być ustalone na zasadzie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rzeczonego rozporządzenia, albowiem w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna w rozumieniu art. 216 p.p.s.a., czy też jej wysokość, lecz sama kwestia istnienia bądź nieistnienia obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2013 r., sygn.. akt I OZ 753/13 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Dlatego tutejszy Sąd nie podziela stanowiska zaprezentowanego w przywoływanym przez wnioskodawcę orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 września 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 231/13. Wskazać należy natomiast cały szereg innych orzeczeń, gdzie sądy administracyjne opowiedziały się jednoznacznie za stosowaniem stawki minimalnej z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawach dotyczących zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (vide np. postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku, z dnia 26 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 21/14, w Poznaniu, z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 191/13 i w Warszawie, z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 572/13 - wszystkie dostępne w CBOSA). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji.