IV SA/Gl 113/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.M. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej w kwestii sprzeciwu skarżącego z dnia 12 lipca 2017 r. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2017 r., na mocy którego oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2017 r. i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego

Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący, choć jest osobą niepełnosprawną i niezdolną do pracy, to jednak uzyskuje stały dochód w postaci renty w kwocie 2.602,66 zł, a zarazem dochód netto ogółem przypadający na jego gospodarstwo domowe wynosi 4.289,31 zł, na które składa się również pobierane przez skarżącego świadczenie wychowawcze (500 zł), stypendia pobierane przez jego synów w kwotach odpowiednio 100 zł i 300 zł oraz wynagrodzenie małżonki za pracę (786,65 zł). Tym samym w ocenie referendarza nie można uznać, że położenie skarżącego jest na tyle trudne, aby mówić o ubóstwie. Dodał także, że jego zdaniem sytuacja materialna gospodarstwa domowego skarżącego polepszyła się o czym świadczy chociażby fakt, że aktualnie nie pobiera on już świadczeń z pomocy społecznej ani świadczeń rodzinnych. Ponadto wyjaśnił, iż przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wcześniej prowadzonych sprawach wynikało przede wszystkim z faktu korzystania z wyżej wymienionego wsparcia. Jednocześnie podniósł, iż po pierwsze - różnica pomiędzy dochodem rodziny skarżącego (4.289,31 zł) a sumą wszystkich ujętych we wniosku kosztów (3.898,88 zł) wynosi około 400 zł, a zatem dysponuje on nadwyżką, którą mógłby przeznaczyć na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Po drugie - rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględnia się wyłącznie koszty konieczne, niezbędne, czyli tylko takie, które zmierzają do zaspokojenia elementarnych i podstawowych potrzeb życiowych. Tymczasem skarżący, wśród ponoszonych kosztów wykazał wydatki, których nie można uznać za podstawowe i niezbędne a mianowicie wydatki na telewizję i dostęp do Internetu (144,90 zł) oraz czesne za prywatne gimnazjum syna w wysokości 385 zł. Poza tym wskazał, że skarżący nie powołał się na żadne racjonalne powody (jak np. wskazania zdrowotne, konieczność edukacji uwzględniającej szczególne uzdolnienia itp.), które przemawiałyby za koniecznością uczęszczania jego syna do płatnej szkoły prywatnej zamiast - jak ma to miejsce w przypadku większości dzieci - do nieodpłatnego gimnazjum publicznego. W związku z powyższym, w opinii referendarza, skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie pokryć pełnych kosztów związanych z niniejszym postępowaniem sądowym bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu swej rodziny. Pismem z dnia 12 lipca 2017 r. K.M. wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał przede wszystkim, że według informacji o poziomie minimum socjalnego w 2016 r., ogłoszonej przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, minimum socjalne dla gospodarstwa 4-osobowego (takiego jak gospodarstwo domowe skarżącego) wynosi 3.531,05 zł. Tym samym dochód rodziny skarżącego jedynie nieznacznie przekracza minimum socjalne. Skarżący dodał również, że od lipca 2017 r. dochody jego gospodarstwa domowego spadną o 400 zł miesięcznie, gdyż stypendia przyznane jego synom, nie są wypłacane w okresie wakacji. Z tego powodu, różnica między dochodami i wydatkami jego rodziny, wynosząca 390,44 zł, zostanie zniwelowana z początkiem lipca 2017 r. Ponadto podniósł, że fakt uczęszczania jego młodszego syna do szkoły społecznej jest okolicznością, która nie stanowiła żadnej przeszkody w przyznaniu mu prawa pomocy w innych sprawach. Zarzucił, że błędne jest twierdzenie, według którego wydatki na edukację syna, nie mogą zostać zaliczone do wydatków koniecznych. Jednocześnie wskazał, że jego sytuacja majątkowa i dochodowa powoduje, iż nie ma on zdolności kredytowej, nie może więc ubiegać się o jakąkolwiek pożyczkę na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponadto wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Natomiast sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Według art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Poza tym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie skarżący wykazał, że dochód jego rodziny nieznacznie przekracza minimum socjalne, a ponadto od lipca 2017 r. dochody te spadną o 400 zł miesięcznie i wówczas przestanie istnieć nadwyżka dochodów nad niezbędnymi wydatkami, wynosząca 390,44 zł. Poza tym należy podkreślić, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, niezdolną do pracy a wysokość jego renty wynosi 2.602,66 zł. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, której wynagrodzenie za pracę wynosi 786,65 zł oraz dwoma synami, którzy kontynuują naukę. W związku z powyższym należy stwierdzić, że skarżący wykazał, iż występują przesłanki uzasadniające uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na podstawie art. 260 § 1 i 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należało zatem orzec jak w sentencji.