Sygnatura
IV SA/Gl 1111/16
Wyrok WSA w Gliwicach z 27 kwietnia 2017 r., IV SA/Gl 1111/16 – szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Wynik
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
- Data orzeczenia
- 27 kwietnia 2017
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej delegowanego do Prokuratury Okręgowej w Katowicach na uchwałę Rady Miejskiej w Czechowicach-Dziedzicach z dnia 3 lutego 2015 r. nr V/24/15 w przedmiocie określenia kryteriów na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego do przedszkoli publicznych oraz określenie dokumentów niezbędnych do potwierdzenia tych kryteriów stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Rada Miejska w Czechowicach - Dziedzicach w dniu 3 lutego 2015 roku, działając na podstawie art. 20c ust. 4,5 i 6 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze. zm.) w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze. zm.) podjęła uchwałę nr W24/15 w sprawie określenia kryteriów na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego do przedszkoli publicznych prowadzonych przez Gminę Czechowice-Dziedzice oraz określenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia tych kryteriów (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2015 r., poz. 718). Prokurator Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Okręgowej wniósł skargę na powyższą uchwałę, zarzucając jej obrazę art. 20 c ust. 4 ustawy o systemie oświaty w zw. z art. 7, art. 94 oraz art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zarzucił, iż uchwałodawca nie uwzględnił wśród kryteriów regulujących drugi etap rekrutacji do przedszkoli publicznych, dyrektyw odwołujących się do konieczności zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i rodziny przez rodzica samotnie wychowującego dziecko. Rodzic ten także musi pogodzić obowiązki zawodowe z obowiązkami rodzinnymi. W konsekwencji pominięcia w zaskarżonej uchwale rodzica samotnie wychowującego dziecko doszło do wprowadzenia w życie regulacji, na podstawie której dzieci (kandydaci), charakteryzujące się wspólną cechą, będą traktowane w odmienny sposób w toku postępowania rekrutacyjnego do przedszkoli publicznych prowadzonych przez gminę Czechowice-Dziedzice. Mając na względzie wskazane, istotne uchybienie, Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć określonych w § 1 pkt 1 oraz § 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi podano, że w zaskarżonej uchwale Rada Miejska w Czechowicach-Dziedzicach określiła cztery kryteria oraz odpowiadającą im ilość punktów, branych pod uwagę podczas drugiego etapu postępowania rekrutacyjnego do przedszkoli publicznych prowadzonych przez Gminę Czechowice-Dziedzice. W przypadku, gdy oboje rodzice lub opiekunowie prawni kandydata pracują lub studiują w formie studiów stacjonarnych – dziecko (kandydat) uzyskuje punktów 50 (§ 1 pkt 1), gdy w rodzinie tylko jeden rodzic lub opiekun prawny kandydata pracuje lub studiuje w formie studiów stacjonarnych - liczba punktów wynosi 20 (§ 1 pkt 2). W sytuacji posiadania przez dziecko orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego kandydata - liczba punktów przyznana jest w wysokości 40 (§ 1 pkt 3) Natomiast w przypadku, gdy rodzeństwo kandydata uczęszcza do placówki pierwszego wyboru - liczba punktów to 10 (§1 pkt 4). W ocenie skarżącego przytoczone zapisy § 1 pkt 1 i 2 nie uwzględniają sytuacji rodzica samotnie wychowującego dziecko, a tym samym nie wypełniają pełnego zakresu delegacji ustawowej w zakresie wytycznych zawartych w art. 20 c ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Godzą nadto w zasadę sprawiedliwości społecznej i zasadę równości wobec prawa. Rozwiązanie takie prowadzi bowiem do sytuacji, gdy dzieci charakteryzujące się wspólną cechą będą traktowane w sposób odmienny. Nawet gdyby rozpatrywać sytuację rodzica samotnie wychowującego dziecko na podstawie pierwszego kryterium, określonego w § 1 pkt 1 uchwały, to i tak dziecko rodzica samotnie je wychowującego, ale pracującego lub studiującego w formie studiów stacjonarnych otrzyma mniejszą ilość punktów (20), aniżeli dziecko rodziców, którzy obydwoje pracują lub studiują w formie stacjonarnej (50 punktów). W odpowiedzi organ uznał skargę za zasadną i wniósł o umorzenie postępowania. Określił, że stanowisko Prokuratora, wyrażające się w zarzucie nierównego traktowania kandydatów i obrazy art. 20 c ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) jest zasadne. W konsekwencji przyjęta została w dniu 29 listopada 2016 roku uchwała Rady Miejskiej w Czechowicach-Dziedzicach nr XXVII/295/16 zmieniającą zaskarżoną uchwałę. Uchwała ta przekazana została wraz z odpowiedzią na skargę. W nowym akcie, w jego § 1 pkt 1, zrównano sytuację kandydatów wychowywanych przez oboje rodziców lub opiekunów prawnych z kandydatami wychowywanymi przez rodzica samotnie wychowującego kandydata, jeżeli pracują lub studiują w formie studiów stacjonarnych poprzez przyznanie im jednakowej ilości 50 punktów. W ocenie Rady Miejskiej w Czechowicach - Dziedzicach wobec podjęcia uchwały zmieniającej § 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały, dokonana zmiana § 1 pkt 1 usunęła wadliwość Uchwały wyrażającą się w nierównym traktowaniu kandydatów i niewypełnieniu zakresu delegacji ustawowej wynikającej z art. 20 c ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej "P.p.s.a.") określa, zakres kontroli administracji publicznej wskazując, że objęte są nią także - orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do treści art. 147 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnosząc się na wstępie do wniosku Rady Gminy o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na podzielenie stanowiska strony skarżącej i zmianę zaskarżonej uchwały, należy podkreślić, że nie mógł on być uwzględniony, albowiem wbrew temu co sugeruje wnioskodawca, postępowanie sądowe nie stało się bezprzedmiotowe. Orzecznictwo sądów administracyjnych dotykające zagadnienia bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego w związku z usunięciem z obrotu zaskarżonej uchwały traktować można jako stabilne. Przyjmuje się w nim, że badanie legalności aktów prawa miejscowego, które zostały uchylone lecz nie przestały obowiązywać jest zgodne z przyznanymi sądom administracyjnym kompetencjami (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1290/04, z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt. I OSK 368/10, z dnia 20 marca 1996r., SA/Gd 1256/95, OSS nr 4, poz. 129, z dnia 3 kwietnia 2012r., I OSK 2315/11, z dnia 29 grudnia 2011r., I OSK 1719/11, z dnia 27 maja 2008r., II OSK 344/08, z dnia 13 września 2006r., II OSK 758/06 , z dnia 2 września 2005r., sygn. akt I OSK 394/05, z dnia 29 grudnia 2011r. sygn. akt I OSK 1719/11 ). Dotyczy to nie tylko skargi, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminny, lecz także rozstrzygnięć nadzorczych i skarg organów nadzoru. Wykładni tej nie można odmówić zastosowania również w przypadku skargi złożonej przez Prokuratora.. Problem ten generalnie rozwiązany został także w odpowiedzi udzielonej w formie uchwały Trybunału Konstytucyjnego na pytanie Rzecznika Praw Obywatelskich czy sąd administracyjny jest uprawniony i zobowiązany do stwierdzenia nieważności lub niezgodności z prawem każdej uchwały organu gminy podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, czy też jest uprawniony i obowiązany do stwierdzenia nieważności takich uchwał, o ile obowiązują one w dacie orzekania sądu administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny dokonał powszechnie obowiązującej wykładni art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym uznając, iż przez uchwałę podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym rozumie się również uchwałę, która wprawdzie została uchylona lub zmieniona, lecz może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę. Jednocześnie stwierdził, iż zmiana lub uchylenie uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej dokonane po zaskarżeniu tej uchwały do sądu administracyjnego nie czyni zbędnym wydania przez sąd administracyjny wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę (uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 września 1994 r. sygn. W 5/94 publ. OTK 1994/2/44). Tak też sprawę tę traktuje Wojewódzki Sąd Administracyjny albowiem domniemanie zgodności z prawem aktu prawa miejscowego uchylone być może dopiero wyrokiem sądu administracyjnego. W tym znaczeniu wyrok sądu administracyjnego stwierdzający nieważność uchwały organu gminy lub jej niezgodność z prawem ma charakter orzeczenia konstytutywnego. Dopiero z chwilą wydania tej treści wyroku przestaje w odniesieniu do poddanego kontroli aktu normatywnego obowiązywać domniemanie jego zgodności z prawem. Tak więc, nawet uchylenie zaskarżonej uchwały przez organ, który ją podjął (a które w tym przypadku miało miejsce 29 listopada 2016r. czyli przed wydaniem wyroku), nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na tę uchwałę. Istotne bowiem jest to, że skuteczne uchylenie uchwały inną, kolejną uchwałą wywołuje jedynie skutek na przyszłość (ex nunc) i przerywa działanie skutków prawnych uchwały poprzedniej jedynie od daty wejścia w życie uchwały uchylającej. Skutkiem stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest bowiem jej wyeliminowanie z obrotu prawnego od chwili podjęcia (ex tunc). Oznacza to zatem uznanie braku skuteczności stosowania aktu od chwili jego podjęcia (uchwalenia). W opinii Sądu zaskarżona uchwała, do dnia jej uchylenia, była stosowana wywołując określone skutki prawne. Pod rządami tej uchwały dokonywany był proces rekrutacji dzieci do placówki według zasad określnych w kontrolowanym akcie. Zatem, mimo uchylenia uchwały nie jest wykluczone, że mogłaby być zastosowana, jako podstawa prawna w ewentualnym postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji czy o wznowienie postępowania. W takiej sytuacji zachodzi konieczność oceny legalności zaskarżonego aktu, gdyż jego uchylenie nie czyni zbędnym wydanie przez sąd wyroku. Zaskarżoną uchwałą Rada Miejska w Czechowicach - Dziedzicach ustaliła kryteria II etapu rekrutacji do publicznych przedszkoli, dla których gmina Czechowice-Dziedzice jest organem prowadzącym. Owe kryteria i odpowiadająca im ilość punktów, zawarte § 1 Uchwały, przedstawiają się następująco: 1) oboje rodzice lub opiekunowie prawni kandydata pracują lub studiują w formie studiów stacjonarnych - liczba punktów 50, 2) jeden rodzic lub opiekun prawny kandydata pracuje lub studiuje w formie studiów stacjonarnych - liczba punktów 20, 3) posiadanie orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego kandydata - liczba punktów 40, 4) rodzeństwo kandydata uczęszcza do placówki pierwszego wyboru - liczba punktów 10. Dokonując kontroli zgodności z prawem przedmiotowej uchwały, należy wskazać, iż w dacie jej podjęcia obowiązywała ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572). Stosownie do treści art. 20 c ust. 4 tego aktu, w przypadku równorzędnych wyników uzyskanych na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego lub jeżeli po zakończeniu tego etapu dane publiczne przedszkole albo dana publiczna inna forma wychowania przedszkolnego nadal dysponuje wolnymi miejscami, na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego są brane pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący, z uwzględnieniem zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny, zwłaszcza potrzeb rodziny, w której rodzice albo rodzic samotnie wychowujący kandydata muszą pogodzić obowiązki zawodowe z obowiązkami rodzinnymi, oraz lokalnych potrzeb społecznych. Organ prowadzący określa dokumenty niezbędne do potwierdzenia tych kryteriów. W ust. 4 cyt. artykułu określono, że organ prowadzący określa nie więcej niż 6 kryteriów, o których mowa w ust. 4 i 5, oraz przyznaje każdemu kryterium określoną liczbę punktów, przy czym każde kryterium może mieć różną wartość. Ust. 5 cyt. artykułu stanowi natomiast, że na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego może być brane pod uwagę kryterium dochodu na osobę w rodzinie kandydata. Kryterium dochodu określa organ prowadzący w stosunku procentowym do kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, 1623 i 1650). Spełnianie tego kryterium jest potwierdzane oświadczeniem rodzica kandydata. Art. 20c ust. 4 został dodany do ustawy o systemie oświaty przez art. 1 ust. 11 ustawy z dnia 6 grudnia 2013 roku o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 7). Celem nowelizacji było wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 stycznia 2013 r. (sygn. sprawy K 38/12), w którym Trybunał stwierdził niezgodność art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z ze zm.) z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, a w konsekwencji - niekonstytucyjność rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz. U. Nr 26, poz. 232, z późn. zm.). W dotychczasowych rozwiązaniach ustawa nie wskazywała żadnych kryteriów, które powinny być brane pod uwagę przy przyjmowaniu uczniów do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek. Częściowo kryteria te zostały określone w powyżej wskazanym rozporządzeniu w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych. Rozporządzenie wymieniało w szczególności takie kryteria jak: - samotne wychowywanie dziecka przez rodzica, niepełnosprawność rodzica jego całkowitą niezdolność do pracy, bądź niezdolność do samodzielnej egzystencji, a także umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej - w przypadku przedszkoli, kryteria te są stosowane odpowiednio do przyjmowania dzieci do innych form wychowania przedszkolnego, - stan zdrowia - w przypadku szkół sportowych i mistrzostwa sportowego oraz szkół ponadgimnazjalnych, w szczególności prowadzących kształcenie zawodowe, - wiedza, umiejętności i zdolności kandydata oceniane na podstawie sprawdzianu uzdolnień kierunkowych (szkoły i oddziały dwujęzyczne), prób sprawności fizycznej (szkoły i oddziały sportowe oraz szkoły mistrzostwa sportowego), wyników uzyskanych na świadectwie ukończenia szkoły na poprzednim etapie kształcenia, wyników uzyskanych na egzaminie przeprowadzanym w ostatnim roku nauki w gimnazjum oraz z uwzględnieniem szczególnych osiągnięć wymienionych na świadectwie. Wymienione w rozporządzeniu kryteria mogły być uzupełniane przez regulacje zawarte w statutach przedszkoli, szkół i placówek. Takie rozwiązanie zostały ocenione przez Trybunał Konstytucyjny, jako niewystarczające. Kryteria naboru do przedszkoli i szkół (a zwłaszcza preferencje dla niektórych grup kandydatów, które stanowią wyjątki od zasad ogólnych) powodują ograniczenie korzystania z konstytucyjnego prawa do edukacji przez osoby nieuprzywilejowane (art. 70 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Materia wymagała więc regulacji ustawowej W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej określono, że " określając kryteria z tej grupy (art. 20c ust. 4) organy prowadzące powinny uwzględniać zakres społecznych potrzeb rodziny, których zaspokojenie sprzyja jej wychowawczej i opiekuńczej roli przez zapewnienie możliwości korzystania z publicznego przedszkola, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, publicznej szkoły lub placówki m.in. dogodne ze względu na realizację różnorodnych funkcji życiowych przez poszczególnych członków rodziny. Przy określaniu kryteriów z tej grupy organy prowadzące winny kierować się przepisem art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, w którym państwo zobowiązało się do uwzględniania dobra rodziny w swojej polityce społecznej i gospodarczej. Ponadto orany prowadzące powinny uwzględniać przesłanki, które w znaczący sposób ułatwiają funkcjonowanie rodziny, w szczególności rodziny wielodzietnej, sprzyjają pogodzeniu obowiązków zawodowych z obowiązkami rodziców, stwarzają dzieciom poczucie bezpieczeństwa. Kryteria z tej grupy powinny pośrednio sprzyjać również podwyższaniu standardu życia rodziny. Kompetencja określania kryteriów tej grupy została złożona w ręce organów prowadzących przedszkola, szkoły i placówki, w szczególności jednostek samorządu terytorialnego, ze względu na fakt, że to te organy, funkcjonując w środowisku lokalnym, są w stanie najlepiej rozpoznać potrzeby rodzin zamieszkałych na ich terenie. Potrzeby te, jak również możliwości ich zaspokajania, różnią się w poszczególnych regionach kraju ze względu m.in. na sytuację gospodarczą, ekonomiczną, jakość komunikacji w poszczególnych gminach czy powiatach. W związku z tym nie jest możliwe zaproponowanie jednego uniwersalnego rozwiązania, które uwzględniłoby wszystkie ważne dla funkcjonowania rodziny okoliczności. Natomiast organy prowadzące, działające w bezpośredniej relacji ze społecznością lokalną, w szczególności z rodzinami kandydatów do publicznych przedszkoli, publicznych innych form wychowania przedszkolnego oraz publicznych szkół i placówek, są w stanie najlepiej zidentyfikować potrzeby rodzin, które powinny być uwzględnione w procesie rekrutacji. Z tego też względu zdecydowano się również na wyposażenie organów prowadzących w uprawnienie do określenia hierarchii kryteriów z tej grupy. Hierarchia ta jest określana przez przyznanie różnej liczby punktów poszczególnym kryteriom. Oznacza to dodatkową możliwość wskazania ważności poszczególnych kryteriów dla zaspokajania potrzeb rodziny w danym środowisku lokalnym." Zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności, wynikającą z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która wiąże wszystkie organy władzy publicznej, w tym organy samorządu terytorialnego, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. O związaniu zasadą praworządności w zakresie stanowienia prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego stanowi art. 94 Konstytucji, zgodnie z którym organy samorządu terytorialnego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Podejmując akty prawa miejscowego na podstawie normy ustawowej, organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wykonawczym a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny, a zatem zakazuje się dokonywania wykładni zawężającej lub rozszerzającej przepisów kompetencyjnych. Przy czym odstąpienie od wytycznych zawartych w upoważnieniu ustawowym skutkujące w każdym przypadku istotnym naruszeniem prawa należy rozumieć szeroko, a mianowicie będzie nim z jednej strony wykroczenie poza zakres upoważnienia, z drugiej zaś niewypełnienie zakresu upoważnienia determinowanego: po pierwsze przepisem upoważniającym i objętą nim materią, a po drugie: zasadami techniki prawodawczej. Z drugą ze wskazanych wyżej sytuacji mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W ramach upoważnienia ustawowego, o którym mowa w art. 20c ust. 4 o systemie oświaty organ stanowiący gminy miał obowiązek wydać przepisy normujące materię nim objętą czego nie dokonał w całości. Przepis nakładający na organ prowadzący publiczne przedszkole lub inną publiczną inną wychowania przedszkolnego obowiązek określenia na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego kryteriów, które powinny być ujęte w akcie prawa miejscowego, nie tworzy zamkniętego katalogu elementów składających się na nie. Rada gminy, ustalając te kryteria ma wprawdzie autonomię przy ich określaniu i przyznania każdemu z ustalonych przez siebie kryteriów rekrutacyjnych określonej wartości punktowej, lecz musi brać pod uwagę wszystkie dyrektywy wskazane przez ustawodawcę w art. 20c ust. 4 ustawy o systemie oświaty, o czym świadczy użyte w nim wyrażenie "z uwzględnieniem ". Konieczność uwzględniania sytuacji rodziców samotnie wychowujących dziecko wynika zatem wprost z wytycznych ustawodawcy, które organ prowadzący jest obowiązany wziąć pod uwagę przy realizowaniu upoważnienia ustawowego. Upoważnienie to nakazuje ustalić organowi prowadzącemu przedszkole dodatkowe kryteria rekrutacji z uwzględnieniem "zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny, zwłaszcza potrzeb rodziny, w której rodzice albo rodzic samotnie wychowujący kandydata muszą pogodzić obowiązki zawodowe z obowiązkami rodzinnymi, oraz lokalnych potrzeb społecznych" Trafnie zatem skarżący zarzuca, że w przedmiotowych kryteriach II etapu postępowania rekrutacyjnego do przedszkoli publicznych prowadzonych przez gminę Czechowice-Dziedzice, nie została uwzględniona sytuacja rodzica samotnie wychowującego dziecko (dzieci), a okoliczność ta stanowi o podjęciu uchwały z istotnym naruszeniem prawa. Przyjęte w zaskarżonej uchwale kryteria rekrutacyjne rażąco naruszają art. 32 Konstytucji RP, zgodnie z którym wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Sytuacja rodzin, w których jeden rodzic (opiekun prawny) samotnie wychowuje dziecko i jest czynny zawodowo - szczególnie akcentowana w art. 20c ust. 4 ustawy o systemie oświaty - musi być zawsze brana pod uwagę przez organ ustalający kryteria naboru. Konieczność realizacji potrzeb rodziny, w której rodzic samotnie wychowuje dziecko, to wymóg płynący nie tylko z wskazanego przepisu ustawy o systemie oświaty, ale także z konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP. Obowiązek urzeczywistnienia realizacji tej zasady spoczywa także na organie stanowiącym gminy, co w materii prawnej tak wrażliwej społecznie jak nabór do przedszkoli musi znaleźć odzwierciedlenie. Sąd podziela pogląd skarżącego co do tego, że ustalenie przez organ stanowiący gminy kryteriów naboru, które mogą być uznane za dyskryminujące dzieci wychowywane samotnie przez jednego z rodziców (opiekunów prawnych), poprzez nieuwzględnienie ich w kryteriach wskazanych przez organ stanowi istotne naruszenie art. 20c ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Nadto, nie wypełniając treści upoważnienia ustawowego, organ prowadzący pominął potrzeby rodziny, w której rodzic samotnie wychowujący kandydata musi pogodzić obowiązki zawodowe z obowiązkami rodzinnymi. Pozycja rodzica samotnie wychowującego dziecko została w sposób naruszający zasadę równości wobec prawa zrównana z pozycją rodziny, w której tylko jeden z dwojga rodziców (prawnych opiekunów) pracuje. Tym samym naruszenie art. 20c ust. 4 ustawy o systemie oświaty pozostaje w ścisłym, związku z naruszeniem art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, jak i w związku z art. 2 i art. 32 ustawy zasadniczej. Wobec faktu, że postanowienia zaskarżonej uchwały są niekompletne, przez co w sposób istotny naruszają prawo, Sąd uznał za stosowne stwierdzić nieważność całości zaskarżonego aktu. Nie mogły się bowiem ostać się w obrocie prawnym także postanowienia zamieszczone w pozostałych punktach uchwały, bowiem podważają one możliwość funkcjonowania tych przepisów gminnych jako zwartej całości. Jeśli bowiem norma kompetencyjna skierowana do organu uchwałodawczego nie została w pełni wyczerpana względem treści całej uchwały, będącej aktem prawa miejscowego, to istotną wadliwością dotknięta jest cała uchwała, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności w całości. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności orzeczono jak w sentencji na mocy art. 147 P.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 8 grudnia 2016
- Hasła tematyczne
- Samorząd terytorialny
- Skarżony organ
- Rada Miasta
- Sędziowie
- Renata Siudyka Szczepan Prax Teresa Kurcyusz-Furmanik /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
art. 4, 5, 20 · Dz.U. 2004 nr 256 poz. 2572
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
art. 147 · Dz.U. 2016 poz. 718
- Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
art. 101 · Dz.U. 2016 poz. 446
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Lu 262/16 · 29 marca 2017
Postanowienie WSA w Lublinie z 29 marca 2017 r., II SA/Lu 262/16 – szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Sygnatura: IV SA/Po 170/17 · 28 marca 2017
Postanowienie WSA w Poznaniu z 28 marca 2017 r., IV SA/Po 170/17 – szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Sygnatura: IV SA/Po 125/17 · 21 marca 2017
Postanowienie WSA w Poznaniu z 21 marca 2017 r., IV SA/Po 125/17 – szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny