III SO/Wa 24/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 15 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych i ustanowić na jego rzecz adwokata

R. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, motywując to trudną sytuacją materialną i skomplikowanym charakterem sprawy. Wskazał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania jest emerytura żony w wysokości 1.730,37 zł. Kwota ta w całości przeznaczana jest na bieżące wydatki, wśród których Skarżący wymienił czynsz, energię, żywność. Podkreślił, iż zamieszkuje w lokalu córki, nie posiada żadnych oszczędności. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedłożył PIT-37 za 2013 r., wyciągi bankowe, zaświadczenie o statusie bezrobotnego, decyzję o waloryzacji emerytury małżonki oraz wypełnione oświadczenie o stanie rodzinnym. Postanowieniem z 27 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zaś odmówił ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W sprzeciwie od tego postanowienia Skarżący wskazał, iż ma obecnie 64 lata, jest osobą bezrobotną i nie posiada prawa do zasiłku. Z uwagi na wiek oraz kłopoty zdrowotne ma poważne problemy ze znalezieniem pracy. Utrzymuje się z żoną z jej skromnej emerytury w wysokości 1.730,37 zł. Czynsz za mieszkanie wynosi 734,53 zł, do tego dochodzą opłaty za energię, media, komunikację miejską oraz lekarstwa. Reszta dochodów przeznaczana jest na wyżywienie. Skarżący wskazał na brak możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności z kwoty, którą dysponuje. Powołał się także na brak wiedzy prawniczej, umożliwiającej właściwą obronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki przypomnieć na wstępie należy, że uzyskał on już pomoc od państwa w sprawie III SA/Wa 2052/14. Na mocy postanowienia z 26 września 2014 r. zwolniono go mianowicie od kosztów sądowych oraz ustanowiono na jego rzecz adwokata. Uznano wówczas, że sytuacja finansowa i życiowa Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w takim zakresie. Sąd rozpoznający niniejszy jego wniosek ocenę powyższą w pełni podziela. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że Skarżący pozostaje bez pracy i bez zasiłku. Jedynym jego źródłem utrzymania jest emerytura żony w wysokości 1.756,73 zł (dane na podstawie wyciągów bankowych). Jak oświadczył sam tylko czynsz za mieszkanie wynosi ponad 734 zł. Do tego dochodzą jeszcze opłaty za energię, media, komunikację miejską oraz lekarstwa. Tym samym uznać należało, iż zapłata kosztów sądowych oraz wynagrodzenia względem wybranego pełnomocnika przekracza możliwości finansowe Skarżącego. W tej sytuacji zachodzą przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wspomnianych kosztów i ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.