III SO/Kr 13/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 19.06.2018r., nr [...], w przedmiocie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego P. R. w niezawodowej rodzinie zastępczej, postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. ustanowić dla Z. M., adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 19.06.2018r., nr [...], w przedmiocie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego P. R. w niezawodowej rodzinie zastępczej. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy M. M. ur. w 1952r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z bratankiem P. R. ur. w 2001r. Otrzymuje emeryturę w wysokości 1300 zł. miesięcznie , netto. Miesięczne, wydatki rodziny obejmują :opłatę za energię elektryczną , gaz, wodę i kanalizację - 500 zł, koszty żywności – 700 zł, koszty lekarstw od 100 zł. Strona skarżąca nie posiada oszczędności , papierów wartościowych, innych praw majątkowych, nieruchomości ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do żądania ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 §1 pkt1) lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne trzeba zaliczyć do tego katalogu spraw. W związku z tym dalsze prowadzenie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać za zbędne. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, rozpatrywanie przedmiotowego wniosku zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 pkt. 2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast, zdaniem orzekającego, możliwości uiszczenia przez nią kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawczyni utrzymuje się tylko z niskiej emerytury, która wydawana jest w całości na podstawowe potrzeby życiowe dwóch osób. Stąd też okoliczności te, przy braku: zasobów gotówkowych, nieruchomości, papierów wartościowych, innych praw majątkowych czy przedmiotów wartościowych, mogących ulec spieniężeniu, nie daje możliwości poczynienia przez stronę skarżąca jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na wynagrodzenie pełnomocnika. Działając wobec tego w oparciu o zasadę aby nie ograniczać, szeroko rozumianego, prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej, w tym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz . 1369 z p. zm.) ustanowiono adwokata a w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzono, na podstawie art. 258 §1 i 2, pkt 7) w zw. z art. 249a w/w ustawy.