III SO/Gl 4/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. B. o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Spółdzielni Socjalnej M. w S. za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć Spółdzielni Socjalnej M. w S. grzywnę w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych), 2. zasądzić od Spółdzielni Socjalnej M. w S. zwrot wpisu sądowego na rzecz wnioskodawcy w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych).

Pismem z 24 marca 2025 r. R. B. (dalej: wnioskodawca, strona) wniósł o wymierzenie grzywny Spółdzielni Socjalnej M. w S. (dalej organ, M.) w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie sądowi w ustawowym terminie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze z 9 stycznia 2025 r., znajdującej się w aktach sprawy (k nr 2), wnioskodawca wskazał, że powziął uzasadnione podejrzenia co do wykorzystywania środków finansowych pozyskanych na rzecz sieci spółdzielni socjalnych, zajmujących się aktywizacją osób nieporadnych życiowo, w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Wpłynęła do tut. Sądu bezpośrednio i została przekazana do organu korespondencją z 16 stycznia 2025 r. w sprawie o sygn. akt III DK/Gl 2/25. Przesyłka została uznana za skutecznie doręczoną z dniem 4 lutego 2025 r. Następnie w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 17 lutego 2025 r. ponownie przesłano ww. korespondencję. 20 marca 2025 r. zwrot przesyłki został odnotowany w tut. Sądzie, bowiem korespondencja ponownie nie została prze organ odebrana w terminie. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 24 marca 2025 r. korespondencją z 3 kwietnia 2025 r. doręczono organowi wydruk wniosku z 24 marca 2025 r. i jednocześnie wezwano do nadesłania odpowiedzi na ten wniosek. Wezwanie zostało uznane za doręczone z dniem 22 kwietnia 2025 r. Do dnia dzisiejszego brak jest jakiejkolwiek korespondencji ze strony M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniosek okazał się zasadny. Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie zaś z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Jednakże do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej u.d.i.p., który skraca ten termin do 15 dni od dnia otrzymania skargi. Natomiast w razie niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę sąd - w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. - może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ostatnio powołany przepis stanowi, że przedmiotową grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Należy podkreślić, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale również funkcji represyjnej. Grzywna służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483) prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym pełni również funkcję prewencyjną, albowiem jej wymierzenie posłużyć winno także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09). Podkreślić natomiast należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia wymierzenia jej pozostawiona jest uznaniu Sądu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że to, jakie przyczyny spowodowały nieterminowe przekazanie skargi Sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj. przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny obowiązek przekazania skargi wypełnił oraz czy wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny przez Sąd ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. (por. np. postanowienia: WSA w Gdańsku z 12 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SO/Gd 1/24, WSA we Wrocławiu z 29 lipca 2021 r., sygn. akt III SO/Wr 16/21, WSA w Szczecinie z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II SO/Gl 6/21, NSA z 24 maja 2024 r., sygn. akt III OZ 218/24, NSA z 23 maja 2024 r., sygn. akt III OZ 206/24). W rozpoznawanym przypadku, wnioskodawca 9 stycznia 2025 r. wniósł za bezpośrednio do tut. Sądu skargę na bezczynność, uznaną za doręczoną organowi z dniem 4 lutego 2025 r. Tym samym – zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz art. 21 pkt 1 u.d.i.p.– organ winien przekazać ww. skargę do tut. Sądu w ciągu 15 dni od jej otrzymania, tzn. do dnia 19 lutego 2025 r. Jednakże skarga nie została przekazana do tut. Sądu. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. i art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tych przepisach, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. np. postanowienia NSA: z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, z 21 września 2023 r., sygn. akt II GZ 347/23). Sąd w składzie orzekającym uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze treść wniosku i charakter sprawy będący przedmiotem skargi, a także okres uchybienia terminowi przekazania skargi oraz brak odpowiedzi na ten wniosek. Jednocześnie Sąd uwzględnił, że M. nie jest stricte organem administracji publicznej, dysponującym szerszym zapleczem administracyjnym i wykwalifikowaną w tym zakresie kadrą pracowniczą. Ustalając wysokość grzywny w tej kwocie, Sąd uznał, że będzie ona stanowić adekwatną dolegliwość za niewykonanie ustawowego obowiązku przekazania skargi, a także wpłynie na prawidłowe działanie organu w przyszłości. Wymiar grzywny został wyliczony na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. Z powyższych względów oraz mając na uwadze dyscyplinująco - restrykcyjny charakter instytucji grzywny Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest wymierzenie M. grzywny za nieprzekazanie skargi wnioskodawcy z 9 stycznia 2025 r., odpowiedzi na skargę i akt sprawy w terminie 15 dni od dnia jej wniesienia do organu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 210 § 2 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.