III SO/Gl 3/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych dotyczącego skargi na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu G. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z niepracującą żoną oraz dwiema córkami w wieku 21 i 13 lat. Ich jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, która od 2015 r. nie przynosi dochodów tylko straty. Poza domem o pow. [...] m2, którego wartość oszacowana została na ok. 250.000,00 zł posiada jeszcze gospodarstwo rolne o pow. [...] ha (grunty klasy IV, V i VI) oraz dwa samochody marki Mercedes i Toyota rocznik 2007 o wartości ok. 60.000,00 zł i ok. 50.000,00 zł. Tymczasem poza ratami leasingowymi, które wynoszą 5x2.100,00 zł plus 10.700,00 zł spłaca też trzy kredyty, których raty wynoszą 14.500,00 zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - wydruk z CEIDG; - zeznanie podatkowe PIT-36L za 2016 r., gdzie wykazano przychód rzędu 1.674.727,83 zł, który po potrąceniu o ponoszone wydatki w wysokości 2.008.680,26 zł, przyniósł stratę w kwocie 333.952,43 zł; - zeznanie podatkowe PIT-36L za 2015 r., gdzie wykazano przychód rzędu 3.475.031,49 zł, który po potrąceniu o ponoszone wydatki w wysokości 3.647.180,63 zł przyniósł stratę w kwocie 172.149,14 zł; - zeznanie podatkowe PIT-36L za 2014 r., gdzie wykazano przychód rzędu 1.438.990,58 zł, który po potrąceniu o ponoszone wydatki w wysokości 1.648.170,76 zł przyniósł stratę w kwocie 209.180,18 zł; - dowód uiszczenia składki KRUS, gdzie ubezpieczeniem objęto skarżącego, jego żonę oraz B. T.; - dokumenty wskazujące na posiadanie zadłużenia względem A Sp. z o.o. w kwocie 2.842,62 zł i 131,12 zł oraz względem B w kwocie 1.275,10 zł i 694,69 zł; - fakturę VAT z tytułu opłat za internet (57,99 zł); - wezwanie do zapłaty należności sądowych w łącznej kwocie 600,00 zł; - umowy kredytu hipotecznego, pożyczki oraz leasingu wraz z harmonogramem spłaty; - wypowiedzenie umowy rachunku bankowego z tytułu braku spłaty zadłużenia przeterminowanego wynoszącego 332,00 zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne należy do wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem z treści złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych nie wynika skąd pochodzą środki na bieżące utrzymanie skarżącego i jego rodziny (bo z czego przecież muszą żyć). Wprawdzie w rubryce nr 5 wskazano, że T. T. prowadzi działalność gospodarczą, ale ta od trzech lat zysku nie przynosi tylko straty. Wynosiły one kolejno: 333.952,43 zł, 172.149,14 zł oraz 209.180,18 zł (vide: PIT-36L za 2016, 2015 i 2014 r.). Co istotne mimo braku dochodu w jej ramach skarżący ponosił znaczne wydatki, które kształtowały się następująco: 2.008.680,26 zł, 3.647.180,63 zł oraz 1.648.170,76 zł (vide: PIT-36L). Pochodzenia tych środków nie wskazano, choć przekraczały one wypracowany przychód, który w tym okresie wynosił: 1.674.727,83 zł, 3.475.031,49 zł oraz 1.438.990,58 zł. Wprawdzie w 2014 r. skarżący otrzymał pożyczkę w kwocie 484.500,00 zł. Ta jednak jak ustalono przeznaczona została na zakup maszyny – ładowarki Volvo 180, podczas gdy jego wkład własny w to przedsięwzięcie wynosił 85.500,00 zł (vide: § 1 pkt 2 umowy z dnia 13 listopada 2014 r.). Podobnie w bieżącym roku w ramach prowadzonej działalności skarżący poniósł stratę rzędu 18.775,74 zł, ale ta spowodowana była wysokością ponoszonych wydatków, które w miesiącu styczniu kształtowały się na poziomie 153.335,06 zł. Ponieważ przekroczyły one wypracowany ze sprzedaży towarów i usług przychód rzędu 134.559,32 zł pojawiło się pytanie jakie jest pochodzenie tych środków. Tym bardziej, że wykazana kwota nie znalazła odzwierciedlenia w przedłożonym wyciągu z rachunku bankowego w C, gdzie w miesiącu styczniu odnotowano tylko jedną transakcję uznaniową na kwotę 48,59 zł i jedną transakcję obciążeniową na kwotę 100,00 zł. Informacji o dokonywanych opłatach z tytułu podpisanych umów leasingu jak również innych wydatkach nie odnotowano, co oznacza, że rachunek ten nie jest jedynym, którym skarżący dysponuje. Powyższe potwierdza fakt, iż skarżący w treści złożonego wniosku wymienił jeszcze dwa kredyty hipoteczne, które spłaca. Te jak ustalono z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych zaciągnął w D, jednak posiadanego tam rachunku i jego salda nie przedłożył, podczas gdy według wyliczeń zawartych w rubryce nr 11 formularza spłacane raty wynoszą 5.800,00 zł, czy z tego tytułu skarżący posiada zaległości nie można było ustalić. Podobnie brak było informacji o ponoszonych wydatkach związanych z koniecznym utrzymaniem. Wprawdzie przedstawione dokumenty wskazywały na posiadane z tego tytułu zadłużenie, niemniej jednak należy zauważyć, że to nie dotyczyło nieruchomości podanej w treści formularza, jako adres zamieszkania, to jest [...] w G. tylko nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. oraz [...] w G., które w treści urzędowego formularza nie zostały wymienione, choć mają istotne znaczenie przy ocenie sytuacji finansowej i stanu majątkowego wnioskodawcy. Dotyczy to również B. T. któremu skarżący opłaca, podobnie jak swojej żonie ubezpieczenie społeczne w KRUS. Nie można było zatem ustalić, czy ten zamieszkuje ze skarżącym i jaki jest stopień pokrewieństwa między tymi osobami. Bliższe informacje w tym zakresie nie zostały bowiem podane. A ponieważ w orzecznictwie za dominujący uznano pogląd, w świetle którego w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.