III SO/Gl 23/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), po rozpoznaniu w dniu 19 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. J. o wymierzenie Dyrektorowi Szkoły [...] w Z. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143) z tytułu nieprzekazania skargi na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć Dyrektorowi Szkoły [...] w Z. grzywnę w kwocie 200 (słownie: dwieście) zł, 2. zasądzić na rzecz strony od Dyrektora Szkoły [...] w Z. kwotę 100 zł (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

K. J.(dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący", "strona") w piśmie z 24 sierpnia 2026 r. wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł o wymierzenie Dyrektorowi Szkoły [...] w Z. (dalej: "Dyrektor", "organ") grzywny w związku z nieprzekazaniem skargi na "bezczynność/decyzję z dnia 30 lipca 2026 r.". Strona wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Wraz z wnioskiem złożono treść skargi z dokumentacją jej przedłożenia drogą elektroniczną organowi. Wnioskodawca wskazał, że 30 lipca 2026 r. wniósł za pośrednictwem Dyrektora skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wskazano w nim, że Dyrektor nie przekazał do WSA w Gliwicach ww. skargi w 15 dniowym terminie wynikającym z art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm. – dalej: "u.d.i.p."), czego potwierdzeniem były wyjaśnienia uzyskane przez stronę 19 sierpnia 2026 r. z Wydziału Informacji Sądowej tut. Sądu. W skardze wskazano, że Wnioskodawca pismem z 26 czerwca 2026 r. jako redaktor naczelny czasopisma zwrócił się do Dyrektora z zapytaniem prasowym i jednocześnie wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Organ zareagował pismem z 13 lipca 2026 r. dopiero na wezwanie strony (pismo z 10 lipca 2026 r.) do niezwłocznego udostępnienia informacji. W wykonaniu Zarządzenia Zastępczyni Przewodniczącego Wydziału III pismem z 15 września 2026 r. Dyrektorowi został doręczony wniosek strony. Sąd równocześnie wezwał organ do nadesłania odpowiedzi na wniosek wraz z jej odpisem. Dyrektor pismem z 24 września 2026 r. odniósł się do wniosku Skarżącego. Potwierdził, że 30 lipca 2026 r. za pośrednictwem e-doręczenia otrzymał pismo strony stanowiące skargę do WSA w Gliwicach na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wskazał, że nie był świadomy obowiązku przekazania wspomnianej skargi do Sądu. Sądził, że została ona mu przekazana do wiadomości. Zapewnił, że nie było jego zamiarem nienadawanie sprawie biegu, o czym świadczy to, iż fakt jej wniesienia został zakomunikowany społeczności szkolnej (pedagogom i rodzicom uczniów). Dyrektor wskazał, że pełni tę funkcję ponad 32 lata, lecz z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego spotkał się po raz pierwszy, w związku z czym nie miał doświadczenia w prowadzeniu takich procedur. Dyrektor odniósł się również do skargi zaznaczając m.in., że nie odnotował wpływu pisma zawierającego wniosek o udzielenie informacji publicznej na skrzynkę e-mail Szkoły [...] w Z., odpowiedział na pismo Skarżącego z 13 lipca 2026 r. Wskazał również, że Skarżący prowadził z nim w ostatnich latach korespondencję, a w kierowanych do Dyrektora pismach występował jako działający imieniem własnym, prezes [...], prezes Stowarzyszenia [...], prezes [...] Sp. z o.o. oraz redaktor naczelny [...]pl. Dyrektor zaakcentował, że na wszystkie składane do niego wnioski Skarżący otrzymywał odpowiedzi. Organ wskazał również na spór z Wnioskodawcą na tle zwolnienia jego młodszego brata z obowiązkowych zajęć szkolnych ze względu na asystę w wizytach duszpasterskich, a także żądanie przez Wnioskodawcę wyciągnięcia konsekwencji od jego z uczniów szkoły w związku z zarzucaną mu demoralizacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 54 § 2 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), organ którego bezczynność jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym, że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Z powyższego wynika, że obowiązki związane z przekazaniem sądowi skargi wraz z dokumentacją do jakich nawiązano w art. 55 § 1 p.p.s.a. powinny być wykonane w terminie 15 dni liczonych od dnia otrzymania skargi na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Przepis szczególny art. 21 pkt 1 u.d.i.p. wprowadza zatem odstępstwo od ogólnego wynoszącego 30 dni. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch warunków. Po pierwsze uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, bez względu na przyczyny. Po drugie złożenia stosownego wniosku przez stronę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 231/14 – powołane orzeczenia dostępne poprzez Centralną Bazę Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wymierzenie grzywny organowi pozostawione jest przy tym uznaniu Sądu. Użyty w art. 55 § 1 p.p.s.a. zwrot "sąd może orzec" wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne (por. A. Kabat w: B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, s. 245.). Sąd administracyjny - rozważając zasadność grzywny i miarkując jej wysokość - może brać pod uwagę takie okoliczności, jak m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. - por. postanowienie NSA z 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1259/13. Grzywnie jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. przypisuje się funkcje prewencyjną (uwrażliwienie organu/organów na problem naruszenia obowiązków związanych z zapewnieniem dostępu do ochrony sądowej), represyjną (odpłaty za naruszenie obowiązków wynikającą z przepisów prawa), dyscyplinującą (przymuszenie do realizacji obowiązków) – por. uzasadnienie uchwały 7 sędziów NSA z 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09. Zasadniczo bez znaczenia dla wymierzenia grzywny pozostają kwestie związane z oceną skargi, co obejmuje zagadnienia jej dopuszczalności i zasadności. Niepodlegającym dyskusji obowiązkiem organu jest przekazanie sądowi administracyjnemu skargi, wraz odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że Dyrektor nie dochował ustawowemu terminowi na przekazanie skargi do sądu wraz z odpowiedzią lub aktami sprawy. Niesporne jest, że Dyrektor otrzymał skargę 30 lipca 2026 r., a zatem wynikający z art. 21 ust.1 pkt 1 u.d.i.p. termin na jej przekazanie upłynął bezskutecznie 14 sierpnia 2026 r. Skarga ta nie została przekazana do Sądu przez Dyrektora wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi. Nie mogła odnieść skutku argumentacja Dyrektora nawiązująca do tego, że nie miał dotychczas do czynienia ze skargą na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że skarga miała wyraźnie określonego adresata (WSA w Gliwicach) oraz została wniesiona z zachowaniem drogi przewidzianej w art. 54 § 1 p.p.s.a., a zatem za pośrednictwem organu, którego zachowanie (bezczynność) stanowiło przedmiot skargi. W skardze powołano również podstawy prawne jej wniesienia. Dyrektor powinien był po zapoznaniu się z treścią skargi i powołanych w niej przepisów p.p.s.a. oraz u.d.i.p., zweryfikować czy i jakie spoczywają na nim obowiązki, a w szczególności czy jego obowiązkiem było przekazanie skargi wraz z odpowiedzią i aktami sprawy do WSA w Gliwicach. Powyższe naprowadziłoby go na regulację dotyczącą terminu i trybu przekazywania skargi w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej. Zaniechanie takich działań obciąża Dyrektora. Sąd podkreśla, że sam Dyrektor w odpowiedzi na wniosek powołuje się na wcześniejsze prowadzenie przez niego wymiany korespondencji ze Skarżącym. Z dokumentacji przedłożonej przez Dyrektora wywieść można, że organ otrzymywał już wnioski o udzielenie informacji publicznej (np. wniosek z 12 grudnia 2023 r. – załącznik nr 7 do pisma organu), w których Skarżący powoływał się on na przepisy u.d.i.p. Skoro nie mogło być zaskoczeniem dla Dyrektora, że spoczywają na nim wynikające z przepisów prawa obowiązki dotyczące udzielania informacji publicznej, to powinien on brać pod uwagę możliwość uruchomienia wobec niego postępowania skierowanego na wymuszenie wykonania tych obowiązków. Obowiązek przekazania skargi przez Dyrektora do WSA w Gliwicach ma oparcie w jednoznacznych przepisach prawa i służy realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstancji RP) dlatego nie można tolerować jego niewykonania. Powyższe powoduje, że uchybienie przez Dyrektora obowiązkowi przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, musiało spotkać się reakcją Sądu. Jednocześnie jednak Sąd uwzględnił, że Dyrektor będąc organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. (wyrok WSA w Gliwicach z 20 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 509/21 i powołane w nim orzecznictwo), nie występuje w obrocie prawnym jako organ administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym. Dyrektor szkoły publicznej kieruje zakładem administracyjnym jakim jest szkoła, która powołana jest dla realizacji zadań z zakresu edukacji. Doskonale jest to widoczne na tle zamieszczonego w art. 68 ust. 1 przykładowego wyliczenia zagadnień powierzonych dyrektorowi szkoły ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 820 ze zm. – dalej: "u.p.o.") jako kierującego szkołą. Cele funkcjonowania tej jednostki polegają na tworzeniu warunków do skorzystania z powszechnego prawa do nauki będącego zarazem równie powszechnym obowiązkiem (art. 70 Konstytucji RP). Kompetencją dyrektora szkoły publicznej jest m.in. czuwanie nad przestrzeganiem wykonania obowiązku rocznego wychowania przedszkolnego oraz obowiązku szkolnego (art. 41 ust. 1 u.p.o.). Mając na uwadze zadania wykonywane przez Dyrektora uzasadnione jest twierdzenie, że nie jest on z reguły przygotowany do obsługi procesów sądowoadministracyjnych lecz do dydaktyki, wychowania i sprawowania roli pracodawcy. Wobec czego jednostkowe uchybienie obowiązkowi z art. 54 § 1 p.p.s.a. może być uznane za zachowanie nieintencjonalne, lecz podyktowane brakiem pełnego rozeznania odnośnie sposobu postępowania w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Sąd zaznacza, że grzywna przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. nie powinna stanowić narzędzia wykorzystywanego w konfliktach personalnych. Wyjaśnienia i dokumentacja przekazana przez Dyrektora wskazują na występowanie tego rodzaju sytuacji w niniejszej sprawie w relacjach między Skarżącym (byłym uczniem szkoły), a osobą, której powierzono stanowisko Dyrektora szkoły. Raz jeszcze zaakcentować należy, że głównym celem omawianej grzywny jest przeciwdziałanie tamowaniu drogi sądowej. Stąd mając na względzie powyższe okoliczności, jak również skróconą długość terminu do przekazania skargi wraz z aktami sprawy, incydentalność naruszenia obowiązku, Sąd uznał za zasadne wymierzenie grzywny w kwocie 200 zł. Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § p.p.s.a., art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony 100 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Na zasądzoną kwotę składa się wpis od wniosku.